Tag:

Ιωάννα Παπαμιχαήλ

Η ηδονή των Επικούρειων, οδός για την ευτυχία

by iopapami_admin

Μελετώντας την Επικούρεια φιλοσοφία, μπορεί να καταλάβει κανείς πόσο απασχόλησε το ζήτημα της ευτυχίας και της ευδαιμονίας τόσο τον ίδιο τον Επίκουρο, όσο και τους μαθητές του. Στην αρχή του νήματος έχουμε την ευτυχία και στην άκρη του, απαντάμε στο ερώτημα:

τι χρειαζόμαστε πραγματικά για να είμαστε ικανοποιημένοι;

Η θεωρητικά απλή απάντηση του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου, ήταν: ευχαρίστηση. Ωστόσο, θα ήταν λάθος αν συνδέαμε την ευχαρίστηση του Επίκουρου με την απόλαυση των υλικών αγαθών.

Κύριο μέλημα είναι οι ψυχικές απολαύσεις και η αποφυγή του πόνου. Η ηρεμία της ψυχής ήταν εξέχουσας σημασίας για του Επικούρειους. Στόχος ήταν η επίτευξη μιας κατάστασης απαλλαγμένης από κάθε ψυχική οδύνη. Αυτό, το αποκάλεσε: αταραξία, δηλαδή έλλειψη ταραχής και ταλαιπωρίας. Μάλιστα, υποστήριζε πως ουσιαστικά αυτό επιδιώκουμε όλοι.

Ωστόσο, για να το επιτύχουμε, πρέπει πρώτα να εντοπίσουμε τις πηγές της ανησυχίας μας. Ο Επίκουρος, εντόπισε λοιπόν τέσσερις πηγές ψυχικής δυσφορίας και πρότεινε τρόπους αντιμετώπισης. Ο φιλόσοφος ήταν υπέρμαχος της σεμνής ζωής. Οι απολαύσεις ήταν απλές και στόχευαν στην ηρεμία της ψυχής εδώ και τώρα.

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τις τέσσερις αιτίες της ψυχικής δυσφορίας του Επίκουρου, στείλτε μου το μήνυμά σας στο email: ioanna@myalchemies.com.

Η ευτυχία που μπορούν να προσφέρουν τα υλικά αγαθά

Για τα υλικά αγαθά και το μέτρο της ευτυχίας που μπορούν να μας προσφέρουν πίστευε τα εξής:

Οι βασικές μας ανάγκες είναι λίγες και εύκολες να ικανοποιηθούν: φαγητό, νερό, στέγη και ασφάλεια από τους εχθρούς μας. Για να καλύψει ο άνθρωπος αυτές τις ανάγκες, δεν απαιτείται πολλή προσπάθεια ή πολλά χρήματα. Τα στοιχειώδη, τα λίγα, είναι αρκετά. Όλες οι άλλες ανάγκες είναι επίπλαστες και απαιτούν κόπο και χρήμα για να αποκτηθούν. Αν καταφέρουμε και τις αποκτήσουμε, μας στερούν την ελευθερία, γιατί απαιτούν ακόμα περισσότερο κόπο και χρήμα για να τις κρατήσουμε. Αυτό μας δημιουργεί, φυσικά, περισσότερη αγωνία. Ενώ τα σώματά μας χρειάζονται όλα τα παραπάνω, το μόνο που χρειάζονται οι ψυχές μας είναι να είναι πεπεισμένες ότι τα σώματά μας θα πάρουν όλα αυτά που χρειάζονται.

Οι Επικούρειοι ήταν ιδιαίτερα λιτοί ως προς τη διατροφή τους και σπάνια απολάμβαναν κάτι περισσότερο από την κάλυψη της βιολογικής ανάγκης της πείνας. Διέθεταν τις δικές τους περιουσίες, χωρίς όμως να επιδίδονται σε κυνήγι ύλης ή σε βαθμό που να τους προκαλεί άγχος. Η περιουσία τούς παρείχε τη βασική ασφάλεια που χρειάζονταν για να κερδίσουν την ηρεμία τους και τίποτα περισσότερο.

Κοινή ασθένεια των ανθρώπων, είναι η εσφαλμένη τους αντίληψη για τα πράγματα. Μάλιστα, αυτό προκαλεί σύγχυση, η οποία εξαπλώνεται αέναα στους ανθρώπους. Η φιλοσοφία είναι αυτή που μπορεί να προσφέρει την ευτυχία στον άνθρωπο, με την έννοια ότι τον βοηθά να αποκτήσει ένα γαλήνιο νου. Μέσω της γνώσης και της σοφίας, ο άνθρωπος μπορεί να ξεπεράσει τις ματαιωμένες επιθυμίες και το άγχος για το μέλλον.

Παρατηρούμε πως αυτή η άποψη έχει κοινά στοιχεία με του Σωκράτη. Έχουμε, λοιπόν, και από τους Επικούρειους την υποβάθμιση της ύλης και την ανάδειξη της ψυχής. Για να διαβάσετε το άρθρο σχετικά με τις αντιλήψεις του Σωκράτη επί του θέματος, μπορείτε να μεταβείτε εδώ:

Τα μυστικά του Σωκράτη για καλή ζωή και ευτυχία.

Η απελευθέρωση από τον σωματικό πόνο και την ψυχική ταραχή

Κάποια στοιχειώδη προβλήματα που οδηγούν τους ανθρώπους στη δυστυχία, παραμένουν ίδια σε όλες τις εποχές. Ίσως γι’ αυτό η φιλοσοφία που μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες και να βρούμε την ευτυχία ακόμα και μέσα στις αντιξοότητες, είναι πάντα επίκαιρη, ακόμα και ύστερα από χιλιάδες χρόνια. Ο Επίκουρος, προσπάθησε να δώσει μια διέξοδο στη δυστυχία των ανθρώπων και της κοινωνίας του. Έτσι, μίλησε για την αξία της απελευθέρωσης από τον σωματικό πόνο και την ψυχική ταραχή.

Στην επιστολή προς Μενοικέα γράφει ο Επίκουρος: «Πᾶσα οὖν ἡδονὴ διὰ τὸ φύσιν ἔχειν οἰκείαν ἀγαθόν, οὐ πᾶσα μέντοι αἱρετή· καθάπερ καὶ ἀλγηδὼν πᾶσα κακόν, οὐ πᾶσα δὲ ἀεὶ φευκτὴ πεφυκυῖα». Δηλαδή, «Κάθε ηδονή λοιπόν, ακριβώς επειδή η φύση της μας είναι συγγενική, είναι καλό πράγμα· δεν συμβαίνει όμως να επιλέγουμε αδιακρίτως κάθε ηδονή. Ακριβώς όπως κάθε πόνος είναι κακό πράγμα κι ωστόσο δεν είναι όλοι οι πόνοι τέτοιοι που να μπορούμε να τους αποφεύγουμε».

Τα 2 είδη των ηδονών

Ο Επίκουρος διακρίνει τις ηδονές σε δύο είδη. Στατική ή καταστασιακή ηδονή καλείται η ευχάριστη διάθεση που έχει ο άνθρωπος όταν δεν βιώνει καμίας μορφής πόνο, σωματικό ή ψυχικό. Πρόκειται δηλαδή για μία κατάσταση. Η λέξη πόνος χρησιμοποιείται με την ευρεία έννοια και περιλαμβάνει τόσο τον σωματικό, όπως παραδείγματος χάριν τον πόνο που προκαλεί μία ασθένεια ή η πείνα, όσο και τον ψυχικό, όπως η στενοχώρια, η ανησυχία, η κατάθλιψη κ.ά. Υπό αυτήν την ερμηνεία, στην Επικούρεια φιλοσοφία νοείται η στατική ως η είναι η απουσία κάθε πόνου, «παντὸς τοῦ ἀλγοῦντος ὑπεξαίρεσις». Η απουσία του πόνου συνεπάγεται την ηδονή και αντίστροφα.

Η δεύτερη κατηγορία των ηδονών, σύμφωνα με τον Επίκουρο, είναι οι κινητικές ηδονές. Αυτές έχουν ως βάση την απόλαυση των αισθήσεων. Στην προηγούμενη κατηγορία, το χαρακτηριστικό ήταν η στατικότητα ή κατάσταση ενώ σε αυτήν είναι η ενέργεια. Η δράση που εκτελούμε μας προσφέρει την ευχαρίστηση των αισθήσεων. Ως τέτοια απόλαυση μπορεί να χαρακτηριστεί το φαγητό, το ποτό, η παρακολούθηση κάποιου θεάματος κ.τ.λ. Κάποιες από αυτές τις ηδονές λοιπόν, μπορούν να μας εξασφαλίσουν τη στατική ηδονή, ενώ κάποιες άλλες να μας δώσουν απλά ευχαρίστηση.

Τις κινητικές ηδονές πρέπει να τις εξετάζουμε προσεκτικά πριν τις επιλέξουμε, ώστε να μην μας προκαλέσουν πόνο αργότερα. Αυτές προέρχονται από εξωτερικά αίτια, τα οποία δεν εξαρτώνται από εμάς και δεν μπορούμε να τους ασκήσουμε έλεγχο. Αντίθετα, η στατική ηδονή είναι μία εσωτερική κατάσταση. Είναι ξεκάθαρο στον Επίκουρο ότι οι κινητικές ηδονές έχουν δευτερεύουσα σημασία. Το μόνο καθ’ αυτό αγαθό είναι η στατική ηδονή που αποτελεί φυσική κατάσταση όλων των ζώντων οργανισμών.

Η επίτευξη της στατικής ηδονής

Ωραία όλα αυτά στη θεωρία, αλλά στην πράξη, πώς μπορούμε να κατακτήσουμε αυτήν την στατική ηδονή; Ο καθένας πρέπει να “δουλέψει” με τον εαυτό του γιατί αυτή η κατάσταση είναι υπόθεση εσωτερικής διεργασίας.

Η ευδαιμονία του ανθρώπου απορρέει από τη βούληση και τη λογική διάθεση να εντάξει στη ζωή του την ποιότητα και την ομορφιά. Με σύνεση και σωφροσύνη πρέπει να επιλέγει ελεύθερα και να συνυπολογίζει το κόστος και την ωφέλεια της κάθε επιλογής. Μπορεί να αποφύγει μία ηδονή γιατί στο μέλλον θα του προκαλέσει πόνο. Αντίστοιχα, μπορεί να επιλέξει έναν πόνο που θα τον οδηγήσει σε μία στατική ηδονή. Η μακαριότητα και η ευδαιμονία είναι αποτελέσματα προσωπικής προσπάθειας.

Σύμμαχοι αυτής της προσπάθειας είναι η Γνώση και η Αρετή. Η γνώση, με την έννοια των επιστημών, που μας αποδεσμεύει από το φόβο του άγνωστου και του ανεξήγητου. Η αρετή, ως κεντρική έννοια με όλες τις αρετές που περιλαμβάνει, όπως την σωφροσύνη, την εγκράτεια, τη δικαιοσύνη, την ανδρεία κ.ά. Η αρετή και η σοφία οδηγούν στην Ηδονή. Στην επιστολή προς Μενοικέα επίσης αναφέρεται πως: δεν είναι δυνατόν να ζει κανείς ευχάριστα, χωρίς να ζει με σύνεση, ομορφιά και δικαιοσύνη και το αντίθετο. Η αρετή αποτελεί αναπόσπαστο και απαραίτητο κομμάτι της ηδονής, καθώς συντελεί στη δημιουργία της αρμονίας και της εσωτερικής γαλήνης.

Είμαστε ελεύθεροι, άρα υπεύθυνοι

Από όλα αυτά που μας άφησε παρακαταθήκη ο Επίκουρος, ας μην ξεχνάμε την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. H ελευθερία είναι πολύ σημαντικός παράγοντας ευχαρίστησης. Είμαστε ελεύθεροι να επιλέγουμε αυτά που μας ωφελούν και να αποφεύγουμε αυτά που μας βλάπτουν. Ωστόσο, για να πραγματοποιήσουμε τις σωστές επιλογές πρέπει πρώτα να αποκτήσουμε τη γνώση του τι είναι καλό, ωφέλιμο και οδηγεί στην ηδονή. Ύστερα, πρέπει να έχουμε τη γενναιότητα και το σθένος να ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο.

Αν ο ίδιος ο άνθρωπος, ο κάθε ένας από εμάς, δεν είναι διατεθειμένος να βρει τη γαλήνη μέσα του, δεν θα μπορέσει να τη βρει ούτε έξω του.

Στο Ιερό των Αιγυπτίων θεών στο Μαραθώνα

by iopapami_admin

Σε μία από τις εξορμήσεις μου, βρέθηκα στη Νέα Μάκρη για εθελοντισμό. Με το πέρας της εργασίας, παρά το βροχερό καιρό, αποφασίσαμε να εξερευνήσουμε την περιοχή. Έτσι, οδηγηθήκαμε προς το Μαραθώνα, σε έναν αρχαιολογικό χώρο που δεν περίμενα ότι θα συναντούσα στην Ελλάδα! Μόλις άκουσα ότι στην περιοχή υπάρχει Ιερό Αιγυπτίων θεών, έσπευσα να προλάβω τον χώρο ανοικτό!

Συζητώντας με φίλους, πληροφορήθηκα ότι έχουν βρεθεί κι άλλα αιγυπτιακά Ιερά, στην Πελοπόννησο. Μάλιστα, ο Παυσανίας κάνει πολυάριθμες αναφορές για ιερά της Ίσιδος και του Σαράπιδος στην περιοχή, τα περισσότερα εκ των οποίων έχουν επιβεβαιωθεί από αρχαιολογικά ευρήματα. Αυτό βέβαια, θα το δούμε μαζί σε κάποια άλλη εξερεύνηση. Ας επιστρέψουμε στο Μαραθώνα, και πιο συγκεκριμένα, στη θέση που αναφερόταν ως Νησί.

*Οδεύοντας προς την είσοδο του Ιερού, το άνοιγμα της οποίας διακρίνεται στο βάθος.*

Ιστορικά στοιχεία για το Ιερό των Αιγυπτίων θεών

Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής, σε σχέδιο του Γάλλου πρόξενου Louis-François-Sébastien Fauvel στην Αθήνα, αποτυπώθηκαν το 1792 αρχαία ερείπια πάνω σε μία νησίδα απομονωμένη από τη στεριά με διώρυγα. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν εκτεταμένο συγκρότημα ιερού, αφιερωμένου σε Αιγύπτιους θεούς, και πολυτελούς λουτρού (βαλανείου), καθώς και μεγάλη ελλειψοειδή δεξαμενή νοτιότερα.

Το συγκρότημα αυτό, ιδρύθηκε από τον Ηρώδη Αττικό, περίπου το 160 μ.Χ. Ο μεγάλος ρήτορας και σοφιστής επέλεξε το Μαραθώνα για την ίδρυση του ιερού, καθώς ήταν ο τόπος καταγωγής και διαμονής του. Πιθανόν, το συγκρότημα να βρισκόταν μέσα στα όρια του κτήματος που κατείχε στην περιοχή. Πρόκειται, κατά πάσα πιθανότητα, για το «ιερό του Κανώπου», όπως το αναφέρει ο Φιλόστρατος (2ος – 3ο αι. μ.Χ.), συγγραφέας της βιογραφίας του Ηρώδη. Φαίνεται ότι για την ίδρυσή του, ο Ηρώδης μιμήθηκε τον αυτοκράτορα Αδριανό, ο οποίος είχε ανεγείρει Σαραπείο σε τεχνητή νησίδα στην έπαυλή του στο Tivoli, έξω από τη Ρώμη. Αυτό ήταν μία αντιγραφή του Σαραπείου που βρισκόταν στην πόλη Κάνωπο, στο Δέλτα του Νείλου.

Το ιερό αποτελείται από έναν ορθογώνιο χώρο του κυρίως ιερού στα δυτικά και από ένα μικρότερο της εισόδου στα ανατολικά. Το κυρίως ιερό περικλείει ορθογώνιος περίβολος (60,50×64,60 μ.) με τέσσερις εισόδους, μια στο μέσον κάθε πλευράς. Οι είσοδοι, που μιμούνται αιγυπτιακούς πυλώνες, σχηματίζονται από δύο ορθογώνιους πύργους, ανάμεσα στους οποίους διατηρούνται μαρμάρινες βαθμίδες, και το κατώφλι.

Στην εξωτερική και εσωτερική όψη κάθε πυλώνα, το άνοιγμα πλαισιωνόταν από ζεύγος αγαλμάτων σε υπερφυσικό μέγεθος, πάνω σε βάσεις. Το ένα ήταν ανδρικό, στον τύπο των αγαλμάτων των Φαραώ, και το άλλο γυναικείο. Απεικονίζεται η θεά Ίσις σε διάφορους τύπους, π.χ. ως Δήμητρα κρατώντας στάχυα ή ως Αφροδίτη κρατώντας τριαντάφυλλα. Σώζονται τρία ζεύγη αγαλμάτων, που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα, καθώς και βάσεις. Αντίγραφα των αγαλμάτων έχουν τοποθετηθεί στις αντίστοιχες βάσεις τους.

*Αντίγραφα των αγαλμάτων που βρίσκονταν στην είσοδο του Ιερού.*

Από τους τέσσερις πυλώνες, πλακόστρωτες οδοί οδηγούν στο κέντρο του ιερού, το οποίο καταλαμβάνει βαθμιδωτή κατασκευή, πάνω σε ορθογώνιο άνδηρο. Το άνδηρο περιβάλλεται από διάδρομο. Οι πλακόστρωτες οδοί καταλήγουν στην εξωτερική πλευρά του διαδρόμου, σε μία υπερυψωμένη κατασκευή-εξέδρα, όπου ανέβαινε κανείς με μια κλίμακα.

Δεξιά και αριστερά των εξεδρών υπάρχει από ένα δωμάτιο, πιθανώς βοηθητικό του ιερού. Σε δύο από τα δωμάτια βρέθηκε μαρμάρινο άγαλμα Ίσιδος, αιγυπτιάζουσα Σφίγγα, υπερμεγέθεις λύχνοι με ανάγλυφη παράσταση Σαράπιδος και Ίσιδος, καθώς και μαρμάρινα γεράκια που συμβολίζουν τον θεό Ώρο.

Έξω από τον ανατολικό πυλώνα διαμορφώνεται μεγάλος αύλειος χώρος, προσιτός από μνημειώδες πρόπυλο στην ανατολική πλευρά, απέναντι από τον πυλώνα. Η αυλή περιβάλλεται στις τρεις πλευρές από στοά. Στα νότια ανοίγονται βοηθητικοί χώροι. Το κέντρο της λατρείας φαίνεται ότι ήταν η βαθμιδωτή κατασκευή. Σύμφωνα με επιγραφή, το ιερό ενδέχεται να ήταν αφιερωμένο στο Σάραπι, εξελληνισμένη μορφή του αιγυπτιακού θεού Όσιρη. Κυρίαρχη θέση έχει η Ίσιδα, σύντροφος του Όσιρη ενώ συλλατρευόταν ο γιος τους Ώρος. Η λατρεία των αιγυπτιακών θεοτήτων υιοθετείται σταδιακά στον ελληνικό χώρο από τις τελευταίες δεκαετίες του 4ου αι. π.Χ. και κερδίζει συνεχώς έδαφος. Ο χαρακτήρας της Ίσιδας ανταποκρίνεται στις ελληνικές αντιλήψεις και επιτρέπει να ταυτισθεί με ελληνικές θεές.

Ίσως αναρωτιέστε, όπως κι εγώ άλλωστε, πώς κατέληξε η αιγυπτιακή λατρεία να εδραιωθεί τόσο στον ελλαδικό χώρο, ενώ είχε ήδη καθιερωθεί η αρχαία ελληνική θρησκεία. Ας δούμε λοιπόν, όσο πιο συνοπτικά μπορούμε μέσα από την έκταση ενός άρθρου, τη μυθολογία των τριών κύριων θεοτήτων: Όσιρη, Ίσιδας και Ώρου. Ύστερα θα δούμε πώς αυτές οι θεότητες έγιναν δημοφιλείς στην αρχαία Ελλάδα και πώς σχετίζονται με το ελληνικό πάνθεον.

Μυθολογία Οσίριδος – Ίσιδος – Ώρου

Για τη μυθολογία αυτών των θεοτήτων μπορούμε να αντλήσουμε πλούσιες πληροφορίες από τον Πλούταρχο. Με την πάροδο των χρόνων και την προφορική παράδοση από γενεά σε γενεά, τα πεπραγμένα των θεών μεταβάλλονταν και οι μύθοι εξελίσσονταν, αναλόγως του κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι. Σε αυτό το άρθρο θα αναφέρουμε συνοπτικά την κρατούσα εκδοχή του μύθου.

Ο Όσιρης ήταν ο πρωτότοκος γιος του Γεβ και της Νουτ και γεννήθηκε στη Θήβα της Άνω Αιγύπτου. Η γέννησή του συνοδεύτηκε από μία μυστηριώδη φωνή που έκανε γνωστή στον κόσμο την έλευση του “Κυρίου τοῦ Σύμπαντος”. Ο Ρε, μόλις έμαθε τη γέννησή του, τον κάλεσε κοντά του και τον αναγνώρισε ως κληρονόμο του επίγειου θρόνου του. Γι΄ αυτό όταν ο πατέρας του Γεβ υψώθηκε στον ουρανό, ο Όσιρης τον διαδέχθηκε στο θρόνο του και έλαβε ως σύζυγο την αδελφή του Ίσιδα.

Σύμφωνα με τις θρυλικές περιγραφές, ο Όσιρης υπήρξε αγαθοποιός, μεγάλος και ισχυρός βασιλιάς της Άνω και Κάτω Αιγύπτου, ο οποίος απάλλαξε τη χώρα από την αθλιότητα, “ἀπόρου βίου καί θηριώδους”. Το έργο του ήταν εκπολιτιστικό, όχι μόνο για το λαό της Αιγύπτου αλλά και για όλο τον κόσμο. Αφού θεμελίωσε την κοινωνική δομή των Αιγυπτίων, τους δίδαξε καλλιέργεια, ήθος, λατρευτικές τελετές, μουσική και θέσπισε δίκαιους νόμους, περιόδευσε σε όλη τη Γη για να εκπολιτίσει, όπως ο Διόνυσος. Παρέδωσε την αντιβασιλεία της Αιγύπτου στην αδερφή και σύζυγό του Ίσιδα και όταν επέστρεψε έχοντας ολοκληρώσει το πολύτιμο έργο του, βρήκε τη χώρα του λαμπρή και ακμάζουσα.

Ωστόσο, σύντομα ο Όσιρης έπεσε θύμα της δολιότητας του αδερφού του, Σεθ (Τυφών των Ελλήνων). Πείστηκε να ξαπλώσει σε ξύλινο κιβώτιο, το οποίο ο Σεθ κάρφωσε και έριξε στο Νείλο. Από αυτό το σημείο, τον πρωτεύοντα ρόλο στη θεογονία του μύθου αναλαμβάνει η Ίσιδα.

Η Ίσιδα αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην Αιγυπτιακή μυθολογία

Κόρη του Γεβ και της Νουτ, αδερφή του Όσιρη, γεννήθηκε στην περιοχή των ελών του Δέλτα. Οι Έλληνες την εξομοίωσαν με τη Δήμητρα, την Ήρα, τη Σελήνη, την Αφροδίτη. Συνέβαλε καταλυτικά στο εκπολιτιστικό και κοινωνικό έργο του αδερφού της, γι’ αυτό και στην Αίγυπτο ήταν ιδιαίτερα αγαπητή θεότητα.

Καθιέρωσε το θεσμό του γάμου, δίδαξε τις γυναίκες υφαντική, γνέσιμο, άλεσμα κ.ά. Πολύ σημαντική είναι η γνώση που έφερε στους ανθρώπους για τη θεραπεία ασθενών. Επίσης, θέσπισε το θεσμό των ιερέων, των προφητών και των ταριχευτών. Ασφαλώς, υπάρχει ένα συμπλήρωμα στο μύθο που ερμηνεύει τις γνώσεις της θεάς στην ιατρική, τη μαντική και την ταρίχευση.

Μετά το θάνατο του Όσιρη, κίνησε ουρανό και γη για να βρει το νεκρό σώμα, το οποίο τελικά ξεβράστηκε στις ακτές της Βύβλου της Φοινίκης. Η βασίλισσα Αστάρτη της Φοινίκης, δέχτηκε να παραδώσει στην Ίσιδα τον πολύτιμο στύλο στον οποίο είχε ενσωματωθεί το κιβώτιο με το νεκρό Όσιρη. Η Ίσιδα που αναφέρεται ως μέγιστη μάγισσα που γνωρίζει τα πάντα στον ουρανό και τη γη, κατάφερε να γονιμοποιηθεί από τον νεκρό με θαυματουργό τρόπο. Ύστερα τον έκρυψε στα έλη της Βυτούς, για να μην τον βρει ο Σεθ. Ωστόσο, ο Σεθ εντόπισε τον αδερφό του και τον διαμέλισε, σκορπίζοντας σε διάφορα σημεία της Αιγύπτου τα 14 τεμάχια. Η Ίσιδα ανηύρε όλα τα κομμάτια του, εκτός από τον φαλλό τον οποίο καταβρόχθισε ένας οξύρρυγχος του Νείλου. Στη συνέχεια, η Ίσιδα, με τη βοήθεια του Άνουβη, του Θωθ και της Νέφθυος, ανασχημάτισε το σώμα του Όσιρη, τέλεσε για πρώτη φορά το τυπικό της ταρίχευσης και έτσι του δόθηκε αιώνια ζωή.

Μέσα από την ανατροφή του γιου της Ώρου, φρόντισε να βλέπει τον αναγεννώμενο Όσιρη. Ο γιος προοριζόταν να πάρει εκδίκηση για την τραγική δολοφονία του πατέρα του, όταν θα μεγάλωνε. Έτσι, καθιερώνεται η λατρεία των τριών θεοτήτων: Όσιρη, Ίσιδας και Ώρου. Η Ίσιδα, επίσης, εκφράζει την ιερότητα της μητρότητας και της συζυγικής πίστης, καθώς προσέφυγε σε όλα τα μέσα που διέθετε για να προστατεύσει τον σύζυγο και τον γιο από όλους τους κινδύνους.

Η γνώση της μαγείας, με την οποία θεράπευε αλλά και ανέστησε τον Όσιρη χαρίζοντάς του αιώνια ζωή, είναι απόκτημα των ικανοτήτων της. Χάρη σε αυτές, κατάφερε να κάμψει στη σκληρότητα του θεού Ήλιου και να της αποκαλύψει τα μυστήρια. Εν συντομία, θα αναφερθούμε στην εκδοχή του μύθου που μας αποκαλύπτει τα τεχνάσματα και τις ικανότητες της θεάς.

Όταν ήταν ακόμα μια απλή γυναίκα στην υπηρεσία του θεού Ρε, κατάφερε να αναδειχτεί στη μεγαλύτερη μάγισσα. Σύμφωνα με έναν ιερατικό πάπυρο που φυλάσσεται πλέον στο Τορίνο, ανάγκασε τον μεγάλο αυτό θεό να της αποκαλύψει το μυστικό όνομά του και να γίνει η ίδια κυρία της υφηλίου. Για να το πετύχει αυτό εκμεταλλεύτηκε τα βαθιά γεράματα του θεού. Ο θεός Ήλιος είχε γεράσει τόσο πολύ που το σάλιο του έρεε από το στόμα του. Η Ίσιδα ανέμειξε αυτό το σάλιο με λίγο χώμα και δημιούργησε ένα δηλητηριώδες φίδι που δάγκωσε το θεό. Ο θεός δεν μπορούσε να θεραπευτεί μόνος του από το δηλητήριο, καθώς δεν γνώριζε τι ήταν. Έτσι, αναγκάστηκε να προσφύγει στις μαγγανείες της Ίσιδας. Αυτή τον θεράπευσε μόνο όταν ο θεός υπέκυψε και της ομολόγησε το πραγματικό του όνομα. Έτσι, η ανώτερη δύναμη του Ρε, μέσω της μητέρας μεταδόθηκε στον Ώρο, το επίγειο ομοίωμά του τον Φαραώ και ο Ώρος καθιερώθηκε ως προστάτης του φαραωνικού θεσμού.

Η Ίσιδα συνδέεται με τη θεϊκή σοφία, με τη γνώση των μυστηρίων της ζωής και του θανάτου, με τους θεσμούς, με την ιδεώδη συζυγία και την ιερότητα της μητρότητας. Συνήθιζαν να την αναπαριστούν ως βρεφοκρατούσα, με τον Ώρο στην αγκαλιά. Μέσα από το εμπόριο και τις ιδιαίτερες σχέσεις που είχαν αναπτυχθεί ανάμεσα σε Έλληνες και Αιγυπτίους, η λατρεία των τριών αυτών κύριων θεοτήτων διαδόθηκε ευρύτατα και στον ελληνιστικό κόσμο. Ήταν πολύ εύκολο η Ίσιδα, με το πολύπλευρο αγαθό έργο της, να ταυτιστεί με πολλές ελληνικές θεότητες, κατοχυρώνοντας μια θέση στις λατρευτικές συνήθειες του ελλαδικού χώρου.

Η μεταφυσική μέσα από τον μύθο

Μέσα από τη μυθολογία που ήδη αναφέραμε σχετικά με αυτές τις τρεις θεότητες, βλέπουμε ότι ερμηνεύεται η μύηση στη γνώση και τα μυστήρια, η οποία επιτυγχάνεται μέσα από μία επίπονη διαδικασία. Η Ίσιδα επιστράτευσε την οξυδέρκεια και τις γνώσεις που διέθετε για να πετύχει τον ανώτερο σκοπό της. Ο Ήλιος υπέφερε μέχρι να της παραδώσει τη γνώση. Σε πολλούς επιμέρους μύθους, αναγνωρίζουμε την ικανότητα της Ίσιδας να επηρεάζει τους θεούς και να της προσφέρουν τη βοήθειά τους.

Έχει αναδυθεί πλέον μία δυναμική θηλυκή αρχή, η οποία εξυμνείται για τις ικανότητες, το θάρρος και τη σοφία της. Η γνώση της ήταν τέτοια που γονιμοποιήθηκε θαυματουργά από τον νεκρό σύζυγό της, ενώ κατάφερε να τον αποκαταστήσει στο αιώνιο πάνθεον μέσα από την ταρίχευση και τις τελετουργίες που τη συνόδευσαν. Ταυτίζεται λοιπόν με μια ζωοδότρα δύναμη αλλά και με τον κόσμο του μεταφυσικού, της μετά θάνατον ζωής.

Ακόμη, ένα άλλο βασικό στοιχείο που αναγνωρίζουμε στους μύθους, σχετίζεται με την αέναη μάχη του καλού με το κακό. Ο Σεθ δεν σταματά ποτέ τις απόπειρες να βλάψει τον αδερφό του, ακόμα κι όταν τον έχει ήδη δολοφονήσει. Η σκληρότητά του δεν έχει τέλος. Επίσης, καθόλη τη διάρκεια της ζωής του Ώρου, αποτελούσε απειλή για την ασφάλειά του. Οι νίκες του Σεθ σήμαιναν σκοτάδι και υποβάθμιση για τους Αιγυπτίους. Οι νίκες της Ίσιδας και του Ώρου επανέφεραν την τάξη, την αρμονία και το φως.

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για τις εξερευνήσεις μου, ακολουθήστε αυτόν τον σύνδεσμο: Εξ-ερευνήσεις

Θα χαρώ να λάβω τις προτάσεις για έρευνα και αυτοψία στο: ioanna@myalchemies.com.

Μετά τα... φυσικά!Μυθικές Ιστορίες

Όταν η “μετανοούσα Μαγδαληνή” έγινε μόδα στο Μεσαίωνα

by iopapami_admin

Ένας πολύ αντισυμβατικός τίτλος, αν σκεφτεί κανείς ότι στην ίδια πρόταση βάζουμε τον Μεσαίωνα, τη μόδα και ένα ιερό πρόσωπο της Εκκλησίας. Σήμερα θα μιλήσουμε για τη στρατευμένη Τέχνη των “σκοτεινών χρόνων”. Μην σας εκπλήσσει καθόλου που ακόμα και τόσους αιώνες πριν, υπήρχε η έννοια της πληρωμένης επί σκοπού τέχνης. Όσο υπάρχουν διεφθαρμένες κοινωνίες, θα υπάρχουν και αυτά. Ωστόσο, σήμερα θα εξετάσουμε κάτι πολύ ιδιαίτερο, τη “μετανοούσα Μαγδαληνή” ως σύμβολο και την προπαγάνδα που κρύφτηκε πίσω από αυτήν!

Caravaggio’s *Penitent Magdalene* *(1594 – 1595)*

Η “μετανοούσα Μαγδαληνή” ήταν ένα σύμβολο για τους Καθολικούς, και παραμένει έτσι για πολλούς, μέχρι σήμερα. Σήμαινε τον αμαρτωλό άνθρωπο που μετανόησε και άλλαξε τόσο πολύ, ώστε τον δέχτηκε με τιμές το βασίλειο των ουρανών. Αυτή η γυναίκα – σύμβολο, έδινε ελπίδα σε όλους ότι μπορούν να βρεθούν κοντά στο Θεό, παρά τα λάθη και τις αμαρτίες τους.

Ωστόσο, για να κατανοήσουμε τα κίνητρα των καλλιτεχνών και τα μηνύματα που ήθελαν να μεταφέρουν, θα πρέπει να έχουμε μια πλήρη εικόνα για την κοινωνικοπολιτική και θρησκευτική πραγματικότητα της εποχής. Τα έργα αυτά δεν ήταν αποκομμένα από την κοινωνία. Αντιθέτως, εξέφραζαν απόψεις και μηνύματα τόσο των καλλιτεχνών, όσο και αυτών που τα παρήγγελναν.

Μιας και θα ξεκινήσουμε με την ανάλυση της μετανοούσας Μαγδαληνής του Καραβάτζιο, ας δούμε ποιο ήταν το πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι της εποχής που επηρέασε την Τέχνη.

Η πολιτική, θρησκευτική και κοινωνική κατάσταση του 16ου αιώνα

Στις αρχές του 16^ου αιώνα η παπική εξουσία άρχισε να χάνει το κύρος που απολάμβανε κατά το Μεσαίωνα. Παράλληλα, έχουμε στην Ευρώπη την ανάδυση του κινήματος του Μαρτίνου Λούθηρου, το οποίο έπληξε με τη σειρά του την Καθολική Εκκλησία. Οι πάπες προσπαθούσαν να συλλέξουν το χρήμα στη Ρώμη, ενώ οι πιστοί ήταν απογοητευμένοι από τη διαφθορά του κλήρου. Επέρχεται λοιπόν μια κοινωνική παρακμή, καθώς ο απλός λαός κάνει στροφή στις υλικές απολαύσεις και απομακρύνεται από όσα πρεσβεύει η Καθολική Εκκλησία.

Η απαρχή της ηθικής κατάπτωσης, επήλθε ως απόρροια πολλών γεγονότων. Η Εκκλησία για να προστατεύσει τα συμφέροντά της, για να διατηρήσει την τάξη και τον έλεγχο στο ποίμνιο αλλά κυρίως για να συνεχίσει να συλλέγει τον πλούτο των πιστών, προχώρησε στην Ατιμεταρρύθμιση. Στόχος αυτού του προγράμματος ήταν η εξυγίανση των ηθών του κλήρου και η ανάκτηση της εμπιστοσύνης του λαού.

Παράλληλα, δημιουργήθηκαν θρησκευτικά τάγματα που προέβησαν σε ιεραποστολικές δράσεις και στη διαπαιδαγώγηση των νέων. Ωστόσο, τον 17^ο αιώνα, η οικονομική κρίση οξύνθηκε. Οι πόλεμοι ανάμεσα σε Ισπανούς και Γάλλους που είχαν ως επίκεντρο την Ιταλία, έφεραν αντίστοιχες οικονομικοκοινωνικές συνέπειες.

Αυτή είναι μια πρώτη ματιά, πολύ επιδερμική στα γεγονότα της εποχής καθώς δεν είναι αυτό το θέμα αυτού του άρθρου. Ωστόσο, μέσα από τη σύντομη αυτή περιγραφή, μπορούμε να κατανοήσουμε ευκολότερα την Τέχνη της εποχής.

Η επίδραση του ρεύματος Vanitas στην Τέχνη της εποχής

Αυτή την περίοδο παραμένει έντονη η επίδραση του ρεύματος “vanitas” και του “memento mori“. Η ματαιότητα της ζωής, του υλισμού αλλά και η υπενθύμιση του θανάτου, συνεχίζουν να αποτελούν αγαπημένο θέμα καλλιτεχνών και μετά τα σκοτεινά χρόνια του Μεσαίωνα. Το δίπολο ζωή και θάνατος πάντα ενέπνεε την τέχνη, ωστόσο σε αυτήν την περίοδο που μελετάμε σήμερα, η υπενθύμιση του θανάτου πραγματοποιούνταν με τη νεκρή φύση ή σύμβολα που υποδήλωναν το θάνατο, κυρίως νεκροκεφαλές, σκελετούς και τάφους.

*The Sacrifice of Isaac, 1602 by Caravaggio*

Ιδιαίτερη άνθιση στη ζωγραφική παρατηρούμε σε εκκλησιαστικά θέματα που ενέχουν μέσα τους το στοιχείο του θανάτου. Παραδείγματος χάριν, απεικονίσεις των παθών του Χριστού, αποκεφαλισμό και σταύρωση αγίων κ.ά. Ίσως αυτά τα θέματα να επιλέχθηκαν από τους καλλιτέχνες όχι μόνο λόγω του ρεύματος memento mori αλλά και λόγω των θρησκευτικών αναταραχών της Καθολικής Εκκλησίας. Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για την έννοια του memento mori και την επίδρασή της, μπορείτε να ανατρέξετε σε προηγούμενο άρθρο:

Memento mori: Η υπενθύμιση του θανάτου

Έχοντας αυτή τη σύντομη εισαγωγή στα υπόψιν, ας επικεντρωθούμε στο θέμα που μας ενδιαφέρει, στις απεικονίσεις της Μαρίας της Μαγδαληνής!

Οι απεικονίσεις της Μαρίας Μαγδαληνής

Οι παραδοσιακές αναπαραστάσεις της Μαρίας Μαγδαληνής ήταν δύο τύπων. Σύμφωνα με τον πρώτο, απεικονιζόταν ως ερημίτισσα στη φύση που προσεύχεται μπροστά στον εσταυρωμένο και διαλογίζεται κοντά σε ένα κρανίο. Αυτού του τύπου είναι το χαρακτικό του Αννίμπαλε Καράτσι «Μαρία Μαγδαληνή στην ερημιά» που φιλοτεχνήθηκε λίγο πριν το αντίστοιχο έργο του Καραβάτζιο.

*Annibale Carracci*: *The Penitent Magdalen in a Landscape* (1598)

Ο δεύτερος τύπος απεικονίζει την Αγία σε εσωτερικό χώρο. Η Μαγδαληνή του Φλωρεντινού Πιέρο ντι Κόζιμο, παρουσιάζει μια κομψή γυναίκα που διαβάζει. Αναγνωρίζεται ως Μαρία Μαγδαληνή από το δοχείο με το μύρο που είναι τοποθετημένο πλάι της. Γενικά, σε πολλούς πίνακες θα δούμε δίπλα στη Μαγδαληνή το δοχείο με το μύρο, ή κάποιο κόσμημα ή κάποια νεκροκεφαλή.

Piero di Cosimo: η Αγία Μαρία Μαγδαληνή. Παρατηρήστε το δοχείο με το μύρο στα δεξιά της εικόνας, όπως αναφέραμε χαρακτηριστικά πιο πάνω.

Η Μαγδαληνή του Καραβάτζιο δεν είναι κομψή, τα μαλλιά της είναι ατημέλητα, δεν φοράει κοσμήματα και μοιάζει να μην ενδιαφέρεται για τον έξω κόσμο. Η στάση της συμβολίζει την παθητική αποδοχή του μέλλοντος. Η «Μετανοούσα Μαγδαληνή» που φιλοτεχνήθηκε το 1598 από τον Καραβάτζιο δεν είναι γυμνή. Αυτή η τεχνοτροπία έρχεται σε αντίθεση με την παραδοσιακή απεικόνισή της βάσει των προτύπων της Αντιμεταρρύθμισης.

Η Μαγδαληνή έχει αναδειχθεί σε σύμβολο του έρωτα, δηλαδή της πιο έντονης έκφανσης της ζωής. Παράλληλα όμως, η μεταστροφή της, όπως είναι γνωστή από τις Γραφές, την καθιστά υπόδειγμα μεταμέλειας. Μετατρέπεται σε σύμβολο της απάρνησης του υλικού κόσμου και αναζήτησης της πνευματικότητας και της βαθύτερης ουσίας. Στο εν λόγω έργο του Καραβάτζιο, τα κοσμήματά της βρίσκονται πεταμένα στο έδαφος. Δηλώνεται έτσι η αποστροφή της Μαγδαληνής για τα υλικά αγαθά και τις απολαύσεις.

*Georges de La Tour: The Penitent Magdalen*

Στο σημείο αυτό, οφείλω να τονίσω ότι έχουν φιλοτεχνηθεί πολλοί πίνακες με τίτλο Μετανοούσα Μαγδαληνή, από διαφορετικούς ζωγράφους, σε πολλές παραλλαγές, από τα τέλη του Μεσαίωνα και καθ’ όλη τη διάρκεια της Αναγέννησης. Καλλιτέχνες όπως ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος, ο γνωστός σε όλους μας El Greco, ο Οράτσιο Τζεντιλέσκι, ο Λούκα Τζιορντάνο, ο Φραντσέσκο Χαγιέζ και άλλοι, απεικονίζουν τη Μαγδαληνή γυμνόστηθη, σε εξωτερικό χώρο. Το ύφος που της αποδίδουν, δείχνει περισυλλογή ή μεταμέλεια ή παράδοση και αποδοχή κάποιας μοίρας. Συνήθως κρατάει ένα σταυρό, ή ο σταυρός βρίσκεται κάπου κοντά της. Αγγίζει με κάποιον τρόπο μια νεκροκεφαλή μπορεί να βρίσκεται είτε πάνω στα πόδια της, είτε πιο μακριά και να τείνει το χέρι της προς αυτήν.

Ερμηνεία συμβόλων

Σημαντικό στοιχεία αυτών των απεικονίσεων είναι και το βιβλίο που συνήθως κρατά με το ένα της χέρι ή βρίσκεται τοποθετημένο πάνω από τη νεκροφεφαλή, κρύβοντάς την από τα μάτια της. Συχνά εμφανίζεται να κοιτά προς τον ουρανό, από όπου τη λούζει ένα θείο φως. Έχουμε συλλέξει λοιπόν πολλά στοιχεία-σύμβολα που απαντώνται σε μια σειρά από πίνακες.

Αρχικά, η ίδια η Μαρία Μαγδαληνή είπαμε ότι εκφράζει τον έρωτα και τον υλικό κόσμο. Το πάθος για τη ζωή και τα επίγεια. Η απογύμνωσή της στο στήθος και η απουσία στολιδιών, φανερώνουν τη ματαιότητα της ύλης. Η νεκρή φύση γύρω της και η νεκροκεφαλή δηλώνουν ξεκάθαρα το θάνατο και τη φθορά. Ο σταυρός εμφανίζεται ως σύμβολο πίστης αλλά και μαρτυρίου. Το βιβλίο, δείχνει τη μεταστροφή της, καθώς απογυμνώνεται από τα υλικά στολίδια και επιλέγει να διευρύνει το πνεύμα της με ένα βιβλίο.

Πολύ σημαντική λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι το πρόσωπό της είναι στραμμένο προς το φως, κάπου ψηλά. Αυτό δείχνει ότι δεν την ενδιαφέρουν πια τα υλικά και τα γήινα. Μάλιστα, δεν την ενδιαφέρει καν ο θάνατος, ο οποίος την αγγίζει. Πολλές φορές η ίδια αγκαλιάζει το θάνατο χωρίς να του δίνει καμία σημασία, γιατί το βλέμμα είναι με μεταμέλεια προς τον ουρανό. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πρόκειται για εκκλησιαστική τέχνη, και πολλές φορές κατά παραγγελία. Συνεπώς, βλέπουμε ξεκάθαρα το μήνυμα για το τι είναι ουσιώδες και τι όχι.

Παρατηρούνται ζεύγη αντιθέσεων όπως ζωή και θάνατος, ύλη και πνευματικότητα, παροδικότητα (με τη ματαιότητα και τη φθορά των υλικών αγαθών) και αιωνιότητα. Το φως της αλήθειας που έρχεται από ψηλά, υποδηλώνει ότι εκεί είναι η αληθινή και αιώνια ζωή. Άλλα στοιχεία που μπορούμε να εντοπίσουμε, είναι η απομόνωση από την ανθρωπότητα και γενικά από τα ανθρώπινα πάθη. Ματαίωση και αποδοχή για τη βεβαιότητα του θανάτου και την ασημαντότητα για όσα επιδέχονται φθορά.

Στο έργο του Λα Τουρ, συαντάμε ένα νέο στοιχείο: τον καθρέφτη. Πολλοί καλλιτέχνες ακολούθησαν αυτό το ρεύμα απεικόνισης, θέλοντας να δώσουν το δικό του μήνυμα, ή έστω το μήνυμα του αγοραστή του έργου. Αν θέλετε να συνεχίσουμε την ανάλυση επί του θέματος, δεν έχετε παρά να μου στείλετε το μήνυμά σας στο ioanna@myalchemies.com.

Μετά τα... φυσικά!

Τα μυστικά για ευτυχία και καλή ζωή κατά το Σωκράτη

by iopapami_admin

Τι είναι η ευτυχία; Μια γενική συνθήκη και παραδοχή; Είναι κάτι πολύ διαφορετικό για τον κάθε άνθρωπο; Βρίσκεται μέσα μας ή πρέπει να την αναζητήσουμε κάπου έξω από τον Εαυτό;

Θα ήθελα να ξεκινήσω με μια αναφορά σε πρόσφατη συζήτηση που είχα περί ευτυχίας. Με ρωτάει μια φίλη μου, λοιπόν, τι είναι η ευτυχία για μένα. Απάντησα ότι η ευτυχία είναι μία επιλογή που κάνουμε. Δηλαδή, επιλέγω αυτή τη στιγμή, να ζω στο τώρα και να είμαι ευτυχισμένη με αυτό που είμαι, με την πραγματικότητα που βιώνω και αυτά που έχω.

Η λέξη “ευτυχία” είναι σαν μια μεγάλη ομπρέλα που από κάτω της έχει κι άλλες λεξούλες να τη συνοδεύουν. Ορισμένες από αυτές είναι η ευγνωμοσύνη, γαλήνη, χαρά, ικανοποίηση και άλλες. Όλα είναι στο μυαλό μας. Η επίγνωση της στιγμής και η απόλαυση των μικρών, καθημερινών πραγμάτων, είναι μία σημαντική αρχή. Υποθέτω ότι πολλοί από εσάς διαφωνείτε μαζί μου. Ασφαλώς, δεν είναι τόσο απλό να επιλέξει κανείς να είναι ευτυχισμένος και να το βιώσει κι όλας. Οπότε, θα περιμένω τα μηνύματά σας πάνω σ’ αυτό, στο email: ioanna@myalchemies.com.

Ο Σωκράτης για την ευτυχία

Η λέξη ευτυχία είναι σύνθετη, από το ευ και την τύχη, ευνοϊκή τύχη δηλαδή. Υπάρχει όμως τύχη, με την έννοια του τυχαίου; Ας ξεκινήσουμε την αναζήτηση της ευτυχίας, με τους φιλοσόφους στο πλευρό μας. Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθώ στον Σωκράτη. Στον πλατωνικό διάλογο: “Ευθύδημος”, συναντάμε μία αντιπαράθεση ανάμεσα στη διαλεκτική των σοφιστών και τη σωκρατική μέθοδο. Πρωταγωνιστές εδώ, δύο σοφιστές, ο Ευθύδημος και ο Διονυσόδωρος, οι οποίοι παίζουν σοφιστικά παιχνίδια με τον νεαρό Κλεινία, κάνοντας επίδειξη της τέχνης τους.

Τότε, ο Σωκράτης αναλαμβάνει να πάρει τη θέση τους και να δείξει πώς είναι η δική του διδασκαλία. Επιλέγει να ρωτήσει τον Κλεινία για την ευτυχία, ξεκινώντας με μια φαινομενικά απλοϊκή ερώτηση. Λέει λοιπόν:

«Θέλουμε άραγε όλοι οι άνθρωποι να ευτυχούμε; Ή μήπως αυτό το ερώτημα ανήκει σε αυτά που τώρα φοβόμουν ότι είναι γελοία; Γιατί είναι βέβαια ανόητο να ρωτάω τέτοια πράγματα. Γιατί ποιος από τους ανθρώπους δεν θέλει να ευτυχήσει;
– Δεν υπάρχει κανείς, αποκρίθηκε ο Κλεινίας.
– Καλά, απάντησα εγώ˙ έπειτα, επειδή θέλουμε να ευτυχούμε, πώς θα μπορούσαμε να το κάνουμε; Άραγε αν είχαμε πολλά αγαθά; Ή μήπως αυτό είναι πιο απλοϊκό από το άλλο;»

Ο Σωκράτης ξεκινά να απαριθμεί τα αγαθά που φέρνουν την ευτυχία και ο Κλεινίας συμφωνεί σε όλα. Πλούτος, υγεία, ομορφιά και άλλα σωματικά προτερήματα, καλή καταγωγή, δύναμη και, τέλος, τα αξιώματα, τα οποία συμπληρώνουν τον κατάλογο της ευτυχίας. Ωστόσο, αυτό είναι μόνο η αρχή για τον Σωκράτη, ο οποίος γνωρίζει αυτό που θέλει να αποδείξει και στόχος του είναι να καθοδηγήσει τον συνομιλητή του στη σωστή κατεύθυνση. Εξάλλου, σκοπός της Σωκρατικής μεθόδου δεν ήταν η μετάδοση νέας γνώσης, αλλά το να εκμαιεύσει κάτι που ο άλλος ξέρει ήδη, κάτι που έχει ήδη μέσα του!

Γνωρίζει ότι η ευτυχία δεν μπορεί να είναι τα προαναφερθέντα, καθώς δεν είναι υπεύθυνος ο ίδιος ο άνθρωπος για όλα αυτά. Η ευτυχία δεν είναι θέμα τύχης. Μήπως έχει παραλείψει κάτι, λοιπόν; Και συνεχίζει ρωτώντας τον Κλεινία: «Ποια αγαθά μας απομένουν;», ενώ συμπληρώνει: «Η σωφροσύνη, η δικαιοσύνη και η ανδρεία ανήκουν και αυτά στα αγαθά ή όχι;». Ο νεαρός Κλεινίας συμφωνεί με τον δάσκαλο Σωκράτη, ο οποίος προσποιείται ότι ξέχασε το μεγαλύτερο αγαθό όλων για να το προσθέσει στα προηγούμενα: την ευτυχία. Αμέσως όμως το παίρνει πίσω, λέγοντας: «Γιατί είναι γελοίο, αυτό που προηγήθηκε νωρίτερα, αυτό να το προσθέτουμε πάλι και να λέμε τα ίδια δύο φορές. Η σοφία, βέβαια, είναι ευτυχία˙ αυτό το γνωρίζουν και τα παιδιά.» Και ο Κλεινίας απόρησε˙ γιατί ήταν ακόμη νέος και αφελής.

Η σοφία ως οδός για την ευτυχία

Τα επιχειρήματα του Σωκράτη ξετυλίγονται με παραδείγματα από την καθημερινή ζωή, ώστε να γίνουν εύκολα κατανοητά. Αρχικά, η ευτυχία δεν χρειάζεται καλή τύχη. Όπως με τον αυλητή θα έχεις καλύτερα αποτελέσματα στο παίξιμο του αυλού, το ίδιο συμβαίνει και με τον σοφό δάσκαλο. Με τον σοφό κυβερνήτη οι κίνδυνοι μειώνονται στη θαλασσοταραχή, το ίδιο με τον σοφό στρατηγό στον πόλεμο, ακόμη και με τον σοφό γιατρό, αν αρρωστήσεις. Έτσι λοιπόν, προκύπτει αβίαστα το πρώτο συμπέρασμα:

«Με τη σοφία δεν θα μπορούσε κάποιος να κάνει λάθος, αλλά αναγκαστικά θα πράξει ορθά και θα επιτύχει˙ γιατί διαφορετικά δεν θα ήταν σοφία.» Τα αγαθά φέρνουν την ευτυχία μόνο όταν μπορεί να τα χρησιμοποιεί κάποιος. Για παράδειγμα, ένας τεχνίτης που έχει όλα τα εργαλεία και δεν τα χρησιμοποιεί, δεν θα ήταν ευτυχισμένος μόνο με την κατοχή τους. Δεν αρκεί όμως μόνο αυτό. Πρέπει να χρησιμοποιεί ορθά τα εργαλεία.

Όλα τα προαναφερθέντα αγαθά, πλούτος, υγεία, ομορφιά δεν είναι ούτε καλά ούτε κακά, διδάσκει ο Σωκράτης. Τα πάντα εξαρτώνται από τη σωστή χρήση τους. Διδάσκεται όμως η σοφία;

Ο Σωκράτης προέτρεπε τους συμπολίτες του να ενδιαφερθούν για την ευημερία της ψυχής τους. Ακόμη, πίστευε ότι η αυτογνωσία ήταν αρκετή για να ζήσει κανείς μια καλή ζωή. Ο καλύτερος τρόπος για να ζει κανείς ήταν να επικεντρωθεί στην αυτό-εξέλιξη και όχι στο κυνήγι του υλικού πλούτου. Η γνώση και η αρετή ήταν έννοιες αλληλένδετες και ζωτικής σημασίας. Η γνώση και η σοφία αποτελούν το μέσο για την ηθική δράση, καθώς η αληθινή ευτυχία εξαρτάται από το αν πράττουμε αυτό που είναι σωστό. Δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος, αν δρας αντίθετα με όσα πιστεύεις. Ο Σωκράτης με το βίο του, έδειχνε το αληθές των θεωριών του καθώς επέλεξε να παραμείνει αφοσιωμένος στην ηθική του και στην αλήθεια, παρά το τέλος στο οποίο τον οδηγούσαν. Η σοφία και η ηθική, ήταν λοιπόν βασικοί πυλώνες της ευτυχίας για τον φιλόσοφο.

Στα λόγια του αποδίδεται και το ότι: «Το μυστικό της ευτυχίας δεν βρίσκεται στο να αναζητάτε περισσότερα, αλλά στο να διαμορφώσετε τη δεξιότητα του να απολαμβάνετε τα λιγότερα.». Σύμφωνα με όσα αναφέραμε ως τώρα για τον Σωκράτη, η ευτυχία για αυτόν αποτελεί μια εσωτερική και βαθιά προσωπική διαδικασία. Στον διάλογο που προηγήθηκε, τόνισε ότι όλα αυτά τα αγαθά δεν μπορούν να φέρουν την ευτυχία, καθώς δεν εξαρτώνται από τον ίδιο τον άνθρωπο. Άρα, η ευτυχία δεν είναι θέμα εξωτερικών παραγόντων, αλλά βρίσκεται μέσα μας.

Πιστεύω ότι θα σας ενδιέφερε και το άρθρο: Αν θες να είσαι πραγματικά ελεύθερος, κάν’ το όπως ο Επίκτητος.

Θα χαρώ να λάβω τα μηνύματά σας για τις αντιλήψεις σας περί ευτυχίας, στο: ioanna@myalchemies.com.

Βιβλιοτόπιο

Roberto García de Mesa: πολιτισμός, τέχνη και ακόμη περισσότερα…

by iopapami_admin

Ο Roberto García de Mesa είναι Ισπανός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, δραματουργός, αφηγητής, δοκιμιογράφος, φιλόλογος, επιμελητής εκθέσεων, σκηνοθέτης, εικαστικός και μουσικός. Είναι κάτοχος πτυχίου Νομικής και Ισπανικής Φιλολογίας, καθώς επίσης και διδακτορικού τίτλου στην Ισπανική Φιλολογία. Έχει εκδώσει περισσότερα από 70 βιβλία ποίησης, θεάτρου, μικρής αφήγησης, δοκιμίων, διαλόγων, ζωγραφικής και κριτικής εκδόσεων. Έχουν κυκλοφορήσει ήδη 5 CD με μουσικές του συνθέσεις. Έργα του έχουν μεταφραστεί στα Aγγλικά, Eλληνικά, Ρουμανικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Γερμανικά, Σλοβενικά και Πορτογαλικά και έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά 19 χωρών.

Στην Ελλάδα, ο García de Mesa έχει εκδώσει τα ακόλουθα βιβλία: Άμλετ Post Scriptum (θέατρο, μετάφραση Άτη Σολέρτη, Αθήνα, Βακχικόν, 2017), Λογική και Κανιβαλισμός (ποίηση, μετάφραση Βασίλης Λαλιώτης, Αθήνα, Bibliothèque, 2017), η Εποχή του Ψύχους [Συζητήσεις με την Αντιγόνη], (θέατρο, δίγλωσση έκδοση, μετάφραση Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, Αθήνα, Bibliothèque, 2018), Επιφάνεια Επαφής, Ρητορική (ποίηση, μετάφραση Άτη Σολέρτη, Αθήνα, Βακχικόν, 2018), Τα απόμακρα σώματα (ποίηση, μετάφραση Ιφιγένεια Ντούμη, Αθήνα, Bibliothèque, 2019), Περί φύσεως της ευθραυστότητας (ποίηση, μετάφραση Ιφιγένεια Ντούμη, Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Ρώμη, 2021), Θεατρικά Έργα (επιλογή) (θέατρο, μετάφραση Ιφιγένεια Ντούμη, Θεσσαλονίκη, Ρώμη, 2021), Πέντε δοκίμια για τη σκηνική ποίηση (δοκίμιο, μετάφραση Ιφιγένεια Ντούμη, Θεσσαλονίκη, Ρώμη, 2022), Η τελευταία παράσταση (πεζογραφία, μετάφραση Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Όλγα Αναστασιάδου, Χριστίνα Μπατσίλα, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Χρύσα Παπανικολάου, Ματθίλδη Σιμχά και Σταύρος Χατζής, Θεσσαλονίκη, Ρώμη, 2023)

Έφτασε, επιτέλους, η στιγμή να μάθουμε περισσότερα για τον Roberto García de Mesa και το πολυσχιδές έργο του.

– Roberto, είσαι συγγραφέας, θεατρικός σκηνοθέτης, ποιητής, συνθέτης και καθηγητής Ισπανικής γλώσσας και λογοτεχνίας σε δύο πανεπιστήμια της Ισπανίας (λέκτορας στο πανεπιστήμιο Λας Πάλμας των Καναρίων Νήσων, και καθηγητής στο UNED, το πανεπιστήμιο της Μαδρίτης για σπουδές εξ αποστάσεως). Ποια από αυτές σου τις ιδιότητες απολαμβάνεις περισσότερο;

– Νιώθω αληθινό πάθος για τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Και βέβαια, μου αρέσουν πάρα πολύ όλες αυτές οι ασχολίες. Η καθεμιά έχει τη δική της στιγμή μέγιστης προσοχής. Ωστόσο, η ποιητική σκέψη είναι, φυσικά, το κέντρο μου, και αυτό αφορά κάθε είδους δημιουργία, λογοτεχνική, θεατρική, μουσική… ακόμα και τη διδασκαλία.

– Πρέπει να είσαι διαρκώς δημιουργικός για να μπορείς να ανταπεξέλθεις σε όλες αυτές τις δραστηριότητες και μάλιστα με τόσο υψηλή ποιότητα. Από πού αντλείς όλη αυτή την ενέργεια, λοιπόν;

– Για την ποιότητα δεν μπορώ να πω, αλλά ευχαριστώ, είσαι πολύ γενναιόδωρη. Πιστεύω ότι η ενέργεια που χρειάζεσαι για να αντιμετωπίζεις τη ζωή βρίσκεται στο πάθος με το οποίο κάνεις ό,τι κάνεις. Αν χαθεί το πάθος αυτό, έχουν τελειώσει τα πάντα.

– Η δουλειά σου εκφράζεται με διάφορους τρόπους, και μέσα από διαφορετικά κανάλια. Ποιο είναι το κίνητρό σου για να συνεχίζεις;

– Εκτός από το πάθος, είναι η ανάγκη που προκύπτει από την επιθυμία μου να κάνω αυτό το πράγμα, ειδικά η αίσθηση ότι αρχίζω ξανά και ξανά. Μέχρι που έχω μποϊκοτάρει και τον εαυτό μου κάποιες φορές, όποτε έχει τύχει να νιώσω πως αρχίζω να χάνω αυτή την αίσθηση. Πράγματι, πρέπει να σου εξομολογηθώ ότι, παρότι έχω εκδώσει περισσότερα από εβδομήντα βιβλία, έχω την εντύπωση ότι η γιορτή αυτή έχει μόλις ξεκινήσει και ότι έχω πολλά ακόμη να κάνω και να πω.

– Τι σου αρέσει πιο πολύ απ’ όλα στη δουλειά σου;

– Ότι μπορώ να δουλεύω με την ανθρώπινη φύση, τις διάφορες πτυχές της. Αυτό έχει η λογοτεχνία. Είναι ένα απέραντο ταξίδι γνώσης που πάντοτε με συντροφεύει. Κι αυτό, είναι ανεκτίμητο.

– Πώς εμπνέεσαι για τα θέματα τα οποία πραγματεύεσαι; Από κάτι που διαβάζεις, λογοτεχνία, φιλοσοφία, για παράδειγμα; Από τα σπουδαία γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο;

– Ζούμε σε μια συναρπαστική εποχή. Ολόκληρη η διαδικασία της δημιουργίας προϋποθέτει την έρευνα. Παρατηρώ τον κόσμο, διερευνώ τις παραδόσεις, τα παγκόσμια θέματα, παθιάζομαι με συγκεκριμένα θέματα της ανθρώπινης φύσης, του φυσικού ή μεταφυσικού κόσμου, μετά τα ξεχνάω όλα, αρχίζω από την αρχή, ελεύθερα, και αφήνω να ρέουν οι πιο παράλογες ανησυχίες μου. Με ενδιαφέρουν κυρίως θέματα που αφορούν όλες τις εποχές.

– Μέσα από τη δουλειά σου προσπαθείς να εκφράσεις τον εσωτερικό σου εαυτό ή να στείλεις ένα μήνυμα στον κόσμο;

– Και τα δύο, νομίζω. Σίγουρα εκφράζεις και τον εσωτερικό εαυτό, παρότι με έναν πιο αντικειμενικό τρόπο. Είμαστε σκεπτόμενα και συναισθηματικά όντα και στοχαζόμαστε γύρω από τα εσώψυχά μας αλλά και γύρω από τον κόσμο ή σε σχέση με τον κόσμο. Όταν πλησιάζουμε έναν άλλον άνθρωπο ή όταν συμπεριφερόμαστε με συγκεκριμένο τρόπο, στέλνουμε κάποια μηνύματα. Είναι αναπόφευκτο. Κάτι άλλο που συμβαίνει είναι ότι εδραιώνεται μια βαθιά και αποτελεσματική επικοινωνία σε έναν κόσμο που περιέχει τόση πληροφορία, όπως ο κόσμος σήμερα, όπου παρατηρείται το λεγόμενο infoxication*. Είναι δύσκολο, αλλά μερικές φορές πετυχαίνει και είναι υπέροχο.

– Έχεις εκδώσει περισσότερα από 70 βιβλία, έχεις μεταφραστεί σε 8 γλώσσες και 9 από τα βιβλία σου κυκλοφορούν και στα Ελληνικά. Η ευθραυστότητα, το σώμα, η ελευθερία, οι φόβοι, η κριτική στην εξουσία, ο φεμινισμός, η μεταλογοτεχνία, το παράλογο, το
μεταφυσικό, όλα αυτά είναι μερικά από τα θέματα που πραγματεύεσαι στα έργα σου. Άρα, από αυτή την άποψη, ποιο πιστεύεις ότι είναι το πιο ευάλωτο σημείο της κοινωνίας μας σήμερα;

– Είμαστε πολύ ευάλωτοι, αυτό το είδαμε στην πράξη με την πανδημία του COVID-19. Πιστεύουμε μέχρι κι ότι οι δημοκρατίες μπορούν να αντιμετωπίσουν τα πάντα, ενώ παρατηρούμε ότι υπαναχωρούν προς πιο αυταρχικά μοντέλα. Ένα από τα πράγματα που αλλάζει πιο πολύ είναι η, σχεδόν, ιερή ιδέα της ελευθερίας στη Δύση. Με τις νέες τεχνολογίες έχουμε παραχωρήσει τόση από την ελευθερία μας, με αντάλλαγμα τη χρήση μιας εφαρμογής στο κινητό, για παράδειγμα, που οι καινούργιες γενιές ήδη δεν δίνουν βάση στο πώς ήταν τα πράγματα πριν. Το βρίσκουν φυσιολογικό.

Το πιο ευάλωτο σημείο μας είναι η ευάλωτη φύση του πλανήτη μας, του τόπου στον οποίο ζούμε, και αυτό ήδη μας επηρεάζει. Οφείλουμε να σταματήσουμε επειγόντως την κατανάλωση. Επίσης, η πείνα, η φτώχεια, η άνιση κατανομή του πλούτου στον κόσμο και οι υγειονομικές ελλείψεις, όλα αυτά αποτελούν βασικά προβλήματα, τα οποία η ανθρωπότητα δεν έχει καταφέρει να λύσει. Και, βέβαια, η ισότητα ανάμεσα σε γυναίκες και άντρες είναι ένα θέμα που μας αφορά όλους. Έχουν γίνει σπουδαία βήματα στον κόσμο για να την κατακτήσουμε, αλλά, φυσικά, έχουμε ακόμη πολλή δουλειά.

Ένα άλλο, τεράστιο θέμα της εποχής μας, είναι ο τρόπος που διαχειριζόμαστε την πληροφορία και ο τρόπος που θυμόμαστε την ιστορία. Κερδίζουμε ως προς την επιφανειακή γνώση και χάνουμε στην πιο ουσιαστική και σημαντική. Αυτό, το δίχως άλλο, θα έχει ως αποτέλεσμα να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος, γιατί δεν θα έχουμε μάθει τίποτα από την ιστορία μας.

– Έχεις επισκεφτεί πολλές φορές την Ελλάδα και ξέρω ότι σε ενδιαφέρει πολύ η χώρα μας. Τι σου αρέσει, λοιπόν, πιο πολύ σε αυτήν;

– Στην Ελλάδα, αυτό που μου αρέσει περισσότερο είναι οι άνθρωποί της. Έχω γνωρίσει άτομα που θαυμάζω πολύ. Ανά τους αιώνες ο ελληνικός λαός έχει υποφέρει υπερβολικά, πάντοτε όμως βρίσκει τον τρόπο να ανασκουμπωθεί και να ξεπεράσει την κακουχία, παρά τους πολέμους, τις δικτατορίες, την πολιτική διαφθορά, τη φτώχεια, το εύθραυστο σύστημα υγείας κλπ. Παρά τις αντιξοότητες, οι Έλληνες καταφεύγουν στην ποίηση, στη μουσική, στο θέατρο, στη γαστρονομία τους, στην ιστορία τους, στον έρωτα, στο τοπίο, στην ειρωνεία, στην ευαισθησία, στη φιλία…

– Μέσα από τις συζητήσεις μας, έχω καταλάβει ότι αγαπάς πολύ την Τενερίφη, τη γενέτειρά σου. Τι θα πρότεινες σε κάποιον που επισκέπτεται την Τενερίφη πρώτη φορά να δει και να κάνει;

– Έχουν και τα Κανάρια Νησιά πολλά ωραία στοιχεία. Το καθένα έχει πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο κόσμος σε γενικές γραμμές είναι πολύ ευγενικός και ήρεμος. Είναι ηφαιστειακά νησιά του Ατλαντικού και η γεωγραφία διαφέρει κάπως από την ελληνική. Στους επισκέπτες θα πρότεινα να έρθουν σε επαφή με τους ανθρώπους των Καναρίων, να νοικιάσουν αμάξι και να κάνουν βόλτες στην Τενερίφη ή σε όποιο άλλο νησί θέλουν.

Με ρωτάς για την Τενερίφη, επομένως θα σου πω ότι είναι σαν μινιατούρα ηπείρου· έχει μικροκλίματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα σε έναν μικρό χώρο να έχουμε διάφορα τοπία και θερμοκρασίες. Θα έλεγα στον επισκέπτη να μην παραλείψει να πάει στο ηφαίστειο Τέιδε, με 3715 μέτρα υψόμετρο. Είναι φοβερή εμπειρία, από άλλο κόσμο. Επίσης, να κάνει μπάνιο στις παραλίες του νησιού. Να μη χάσει τα δάση της οροσειράς Ανάγα, όπως και την κουζίνα μας· δεν είναι τόσο περίπλοκη όσο η ελληνική, αλλά είναι πολύ γευστική. Να επισκεφτεί τις πόλεις Λα Λαγούνα, Σάντα Κρους ντε Τενερίφε, το Πουέρτο ντε λα Κρους, ή χωριά όπως το Ικόντ ντε λος Βίνος, Γκουίμαρ, Λα Οροτάβα, Λος Χιγάντες, Γκαρατσίκο, κλπ.

Επίσης, ένα από τα δυνατά σημεία των νησιών αυτών είναι η θερμοκρασία τους, λένε ότι εδώ έχει όλο
το χρόνο «αιώνια άνοιξη». Φυσικά, στο Τέιδε η θερμοκρασία πέφτει πολύ τη νύχτα, και η Λα Λαγούνα έχει πολλή υγρασία· επίσης, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο βορρά, που είναι πιο πράσινος, και στο νότο, που είναι πιο έρημος. Παρ’ όλα αυτά, οι αλλαγές θερμοκρασίας δεν είναι τόσο απότομες όσο σε άλλα μέρη του πλανήτη. Γι’ αυτό έρχονται πολλοί τουρίστες από τη βόρεια Ευρώπη, για παράδειγμα, στο τέλος του χρόνου.

Φυσικά, όπως όλα τα μέρη του κόσμου, έχουμε κι εδώ πολλά προβλήματα: οικονομική κρίση, πληθωρισμό, ανισότητες, τις δυσκολίες του νησιωτικού τόπου, τα προβλήματα με τις λίστες αναμονής στα νοσοκομεία, κλπ.

– Ετοιμάζεις κάτι αυτόν τον καιρό; Θα θέλαμε, επίσης, να μάθουμε αν σχεδιάζεις να επισκεφτείς σύντομα την Ελλάδα.

– Ναι. Δουλεύω για κάποια άρθρα και κάποια βιβλία, όπως και αρκετά θεατρικά έργα. Ελπίζω τα επόμενα χρόνια να καρποφορήσει ο μόχθος αυτός. Φέτος έμεινα έναν μήνα στην Ελλάδα, τον Φεβρουάριο. Εννοείται πως θέλω πολύ να ξανάρθω. Ελπίζω αυτό να γίνει σύντομα.

Η παρουσία του Roberto García de Mesa στο διαδίκτυο

Βρείτε περισσότερες πληροφορίες και υλικό της δουλειάς του μέσα από τις επίσημες σελίδες του:

Blog

YouTube Channel

SoundCloud Channel

Ευχαριστώ πολύ για τη μετάφραση την Ιφιγένεια Ντούμη.

Μετά τα... φυσικά!

Όταν η ζωή σου δίνει λεμόνια, φτιάξε λεμονάδα!

by iopapami_admin

Η ζωή είναι απρόβλεπτη, δεν ξέρεις τι σε περιμένει μόλις στρίψεις στη γωνία. Ίσως αυτή να είναι η γοητεία της. Γνωρίζεις πως σε όποια κατάσταση και αν βρίσκεσαι, τίποτα δεν είναι δεδομένο, τίποτα δεν θα μείνει για πάντα το ίδιο και δεν θα ξαναβιώσεις την ίδια στιγμή δεύτερη φορά. Όπως πολύ εύστοχα είχε παρατηρήσει ο Τσάρλι Τσάπλιν: «Τίποτα δεν κρατάει για πάντα, ούτε καν τα προβλήματά μας». Αυτό είναι παρήγορο όταν έχεις να αντιμετωπίσεις μία προβληματική κατάσταση. Όταν όμως όλα κυλούν ομαλά και ρόδινα; Τότε δεν θέλεις να αλλάξει τίποτα, επιθυμείς να παραμείνεις στην ευδαιμονία των υπέροχων στιγμών σου. Κι όμως, αυτό δεν θα συμβεί.

Η ζωή είναι σαν το καρδιογράφημα, μία πάνω, μία κάτω, σε μεγέθη ανάλογα. Παρουσιάζει και μεγάλες ακμές αλλά και μεγάλες υφέσεις. Άλλωστε ίσια γραμμή στο καρδιογράφημα σημαίνει θάνατο, όχι ζωή. Η ζωή λοιπόν έχει πάντα σκαμπανεβάσματα. Όταν διανύουμε τις καλές περιόδους, συνήθως το ξεχνάμε αυτό. Όταν έρχονται τα δύσκολα, θέλουμε τα πράγματα να αλλάξουν.

Ωστόσο, είναι κάτι που δεν μπορούμε να αποφύγουμε και συμβαίνει για κάποιο λόγο. Ίσως είναι ένα μάθημα, μια εμπειρία που για κάποιον λόγο θα αποδειχθεί χρήσιμη στο μέλλον. Ίσως είναι απλά μία μεταστροφή της τύχης, των συγκυριών ή απλά πρέπει να το βιώσουμε και τέλος. Ίσως απλά να βρεθήκαμε στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή ή όλη μας τη ζωή να μεθοδεύαμε τις καταστάσεις για να φτάσουμε εδώ, χωρίς καν να το γνωρίζουμε. Σημασία έχει ότι δυσάρεστες εμπειρίες και καταστάσεις συμβαίνουν σε όλους. Ποτέ δεν θα είναι όλα ρόδινα και δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν περνά δυσκολίες.

Το πρώτο και βασικότερο βήμα είναι η αναγνώριση και το δεύτερο η αποδοχή. Αναγνωρίζω ποια είναι η κατάσταση. Τα θετικά και τα αρνητικά της, που ακόμη και αν δεν είναι προφανή, τα αναζητώ. Αναγνωρίζω ποια είναι η ευθύνη μου σε όλο αυτό ώστε να δω τι μπορώ από την πλευρά μου να διορθώσω, πώς να επέμβω. Εδώ έρχεται η αποδοχή! Αν αρνούμαι να δεχτώ την πραγματικότητα αυτού που συμβαίνει, τότε σίγουρα δεν μπορώ να επέμβω και να διορθώσω τίποτα. Η αποδοχή της κατάστασης, όσο δυσάρεστη και να είναι, αποτελεί την αρχή για να εξετάσω τις εναλλακτικές διεξόδους.

Σε αυτό το σημείο αξιολογούμε αν είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει ή κάτι τελεσίδικο, που δεν επιδέχεται μεταστροφή. Ένας φίλος μου έλεγε κάποτε: για δύο πράγματα δεν αξίζει να στενοχωριέσαι, για αυτά που αλλάζουν και για αυτά που δεν αλλάζουν. Για αυτά που αλλάζουν, κάνε αυτό που πρέπει κι αυτό που μπορείς. Για αυτά που δεν αλλάζουν, αποδέξου τα και προχώρα. Η ζωή δεν περιμένει, είναι εκεί έξω και τρέχει. Κάποια στιγμή θα σε τραβήξει από το χέρι είτε είσαι έτοιμος είτε όχι. Μέσα σε κάθε κατάσταση βρες κάτι θετικό, βρες κάτι διδακτικό ή κάτι που μπορεί να σε παρηγορήσει.

Έχουμε την τάση να αντιστεκόμαστε στην αλλαγή. Το να δεχτούμε ότι είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας θα μας λυτρώσει από πολλή ταλαιπωρία. Ουδέν μονιμότερον της αλλαγής. Άλλωστε όλα θα ήταν πολύ βαρετά αν παρέμεναν ίδια. Κάθε αλλαγή κουβαλάει και μια ανταμοιβή. Μια ανταμοιβή γιατί αντέξαμε, γιατί παλέψαμε, γιατί μετά το κάτω έρχεται το πάνω στο καρδιογράφημα…

Μέσα από κάθε δυσκολία ας προσπαθήσουμε να βρούμε κάτι όμορφο και να την ξεπεράσουμε με χαμόγελο και θάρρος, χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας, χωρίς να λιποψυχούμε. Ο χρόνος δεν γυρνάει πίσω ποτέ. Ακόμα και στα δύσκολα, ας δούμε την ομορφιά και ας το διασκεδάσουμε όσο μπορούμε. Εξάλλου, στις δυσκολίες ξεχωρίζουμε ποιοι άνθρωποι είναι πραγματικά δίπλα μας, σε ποιους μπορούμε να στηριχτούμε, ποιοι μας αγαπάνε. Το να το μάθουμε αυτό, είναι ένα κέρδος από μόνο του. Υπάρχουν άνθρωποι που θα έκαναν τα πάντα για να κρατήσουμε το χαμόγελο στα χείλη μας. Υπάρχουν άνθρωποι που ομορφαίνουν τις δυσκολίες μας και πάντα μπορούν να μας εκπλήξουν. Αυτή ίσως είναι η γοητεία τους.

Για αυτό, όταν η ζωή σου δίνει λεμόνια, μην ξινίζεις το όμορφο προσωπάκι σου. Φτιάξε λεμονάδα και απόλαυσέ την!

Πηγές φωτογραφιών: redbubble, the list

Μετά τα... φυσικά!

Εισαγωγή σε έναν… placebo κόσμο!

by iopapami_admin

“Placebo φάρμακα” και “placebo effect” είναι δύο όροι που ακούγονται πλέον πολύ συχνά. Ας ξεκινήσουμε με την ερμηνεία και την προέλευση της ίδιας της λέξης. Η προέλευση της λέξης placebo είναι λατινική και αποτελεί μέλλοντα του ρήματος placeo, που σημαίνει θα ευχαριστήσω. Ο όρος «placebo», αρχικά, επικράτησε σε ένα απίθανο μέρος: στις κηδείες.

Το placebo, με την έννοια του «θα παρακαλέσω ή θα ευχαριστήσω» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τον 14ο αιώνα και ήταν το όνομα ενός επαγγελματία πενθούντος. Δηλαδή, ενός ατόμου που πληρωνόταν για να υποστηρίξει ένα μέλος της οικογένειας του αποθανόντος και να «τραγουδήσει εικονικά φάρμακα», θα μπορούσαμε να πούμε. Ένα είδος μοιρολογίστρας-παρηγορήτριας. Η λέξη αυτή απαντάται σε μια ψαλμωδία κηδείας «Placebo Domino in regione vivorum». Αυτό μεταφράζεται σε «Θα παρακαλέσω ή θα ευχαριστήσω τον Κύριο στη χώρα των ζωντανών»).

Έτσι, ο όρος “εικονικό φάρμακο” έφτασε να σημαίνει κάτι που ήταν ευχάριστο και ικανοποιητικό. Με την πάροδο του χρόνου, οι τραγουδιστές -ας τους αποκαλέσουμε έτσι- αυτού του είδους, άρχισαν να λαμβάνουν μια υποτιμητική χροιά, πιθανότατα λόγω της χαμηλής κοινωνικής τους θέσης. Συνεπώς, η λέξη αυτή άρχισε να παίρνει μια πιο αρνητική έννοια και να δηλώνει μια… παρηγοριά με ψέματα, κάτι κάλπικο δηλαδή. Στις μέρες μας, έχουμε συνδέσει αυτή τη λέξη με την αυθυποβολή. Κυρίως δε, αναφερόμαστε σε ιατρικά-φαρμακευτικά θέματα.

Πιθανότατα, θα έχετε ακούσει για μελέτες στις οποίες συγκρίνουν ένα πραγματικό φάρμακο με ένα εικονικό. Μάλιστα, πολλές φορές οι έρευνες δείχνουν πως ένα τέτοιου είδους φάρμακο, δηλαδή μια απολύτως ανενεργή ουσία, μπορεί να φέρει τα αποτελέσματα ίασης που αποδίδονται στο πραγματικό! Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί ο εγκέφαλός μας είναι ικανός να το καταφέρει! Εφόσον δεν εισέρχεται στον οργανισμό μας μία ουσία φαρμάκου, η μόνη λογική εξήγηση, πλέον αποδεδειγμένη και επιστημονικά, είναι ότι το επιτυγχάνουμε μόνοι μας, με τη δύναμη του νου. Ασφαλώς δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται και αφετέρου στη συνέχεια θα δούμε την ερμηνεία της επιστήμης γι’ αυτό. Για την ώρα κλείνω αυτήν την παρένθεση.

Μιας και μου αρέσει η αφήγηση των γεγονότων με χρονολογική σειρά, θα ξεκινήσω την αναδρομή στο παρελθόν με τον πατέρα της Ιατρικής, τον Ιπποκράτη. «Είναι πιο σηµαντικό να γνωρίζουµε τι είδους άτοµο έχει µια ασθένεια από το να γνωρίζουµε τι είδους ασθένεια έχει ένα άτοµο». Δηλαδή, να γνωρίζουμε ποιος είναι ο άνθρωπος που χρίζει θεραπείας, όχι ποια είναι η ασθένεια από την οποία πρέπει να τον θεραπεύσουμε. Και κάτι ακόμα που είχε πει: «Πριν θεραπεύσεις κάποιον, ρώτησέ τον αν είναι έτοιμος να απαλλαγεί από όλα αυτά που τον αρρωσταίνουν». Ποια είναι αυτά που τον αρρωσταίνουν και γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τον άνθρωπο;

Ό,τι ξεκινά από την ψυχή, καταλήγει στο σώμα.

Αυτό που πίστευαν από τα αρχαία χρόνια και το αποδέχεται πλέον και η σύγχρονη επιστήμη, είναι ότι μία ασθένεια ξεκινά πρώτα από την ψυχή και το μυαλό και ύστερα αποτυπώνεται στο σώμα. Πράγματι, έρευνες σήμερα δείχνουν ότι το 70% των ασθενειών είναι ψυχοσωματικές. Πόσες φορές έχει τύχει, είτε σε εσάς είτε σε κάποιον γνωστό σας, να παρουσιάσει μία πάθηση και να του πει ο γιατρός ότι φταίει το άγχος;

Παραδείγματος χάριν, κάποια δερματικά προβλήματα, εξανθήματα ή έκζεμα. Πόνοι στο στομάχι, χωρίς να υπάρχει κάποια παθογένεια. Πτώση μαλλιών, αυτοάνοσα νοσήματα και πολλά άλλα. Πόσα εμφράγματα έχετε ακούσει ότι πυροδοτήθηκαν μετά από μια μεγάλη στενοχώρια; Προσωπικά, γνωρίζω ανθρώπους που τους έχει συμβεί. Όπως, επίσης, γνωρίζω ανθρώπους των οποίων τα μαλλιά άσπρισαν μέσα σε μια νύχτα. Κυριολεκτικά άσπρισαν, ύστερα από ένα τραγικό γεγονός. Τόση ώρα όμως μιλάμε για αρνητικά συναισθήματα. Άγχος και στενοχώρια.

Η ασθένεια είναι ένα μήνυμα που λέει ότι κάτι κάνουμε λάθος και πρέπει επειγόντως να αλλάξουμε κάτι, ξεκινώντας σίγουρα από τις σκέψεις μας. Οι ασθένειες είναι αντανακλάσεις των σκέψεων και των συναισθημάτων μας. Το σώμα μας, μάς μιλά. Μας στέλνει συνεχώς μηνύματα, αρκεί να βρούμε τον χρόνο και τον τρόπο να τα αποκωδικοποιήσουμε. Οι περισσότερες αιτίες ασθενειών προκαλούνται από εσωτερικές συγκρούσεις. Ακόμη μία αιτία είναι τα αρνητικά συναισθήματα όπως άγχος, φόβο, θυμό, οργή, γκρίνια, ενοχή, θλίψη, εγωισμός, ζήλια.

Τα συναισθήματα προκαλούν αλλαγές στις βιοχημικές αντιδράσεις του οργανισμού μας, υποστηρίζουν οι βιολόγοι. Σήμερα, άλλωστε, η επιστήμη αποδέχεται ότι ο νους έχει τη δύναμη να αλλάξει τη φυσιολογία του σώματος, να επηρεάσει τα επίπεδα των ορμονών, καθώς και την πορεία της θεραπείας. Μάλιστα, χάρη στις απεικονιστικές εξετάσεις (όπως οι μαγνητικές τομογραφίες), μπορεί να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι διαφορετικές προσδοκίες των εξεταζομένων ενεργοποιούν διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Αυτό είναι πολύ χρήσιμο στις μελέτες για την επίδραση των ψευδοφαρμάκων.

Κάθε ασθένεια, λοιπόν, αντανακλά τις πλευρές εκείνες του εαυτού που χρειάζεται να θεραπευτούν, ενώ η ουσιαστική θεραπεία έρχεται πρώτα από μέσα. Ωστόσο, η εµφανιζόµενη ασθένεια, όχι µόνο δεν είναι κάποιος τυχαίος, µυστηριώδης τιµωρός, αλλά η κορυφή του παγόβουνου. Ουσιαστικά, μας ειδοποιεί έγκαιρα για το τι ακριβώς συµβαίνει βαθιά µέσα µας. Είναι η ανακούφιση της ψυχής που βρίσκει τρόπο να επικοινωνήσει μαζί μας και να τραβήξει την προσοχή μας, εκφράζοντας τις ανάγκες της.

Nocebo effect

Λιγότερο γνωστός είναι ο όρος nocebo. Αντίστοιχα, υπάρχει και το nocebo effect. Μία ακόμη λατινική λέξη, η οποία έχει την αντίθετη σημασία από το “placebo”. Όπως αναφέραμε και στην αρχή, το placebo μας δίνει μία ψευδαίσθηση ευχαρίστησης. Αντίθετα, στην περίπτωση του nocebo έχουμε την ψευδαίσθηση ότι θα πάθουμε κακό. Μας δημιουργείται η ιδέα ότι κάτι πρόκειται να μας κάνει κακό. Αυτή η ιδέα, η σκέψη που δυναμώνει συνεχώς μέσα στο μυαλό μας, τελικά σωματοποιείται και όντως μας συμβαίνει κάτι κακό.

Όλα αυτά αποτελούν μια εισαγωγή στον κόσμο των ψευδαισθήσεων που δημιουργούμε στον εαυτό μας και των αυθυποβολών. Κάθε ένα από αυτά θα αναλυθεί εκτενέστερα σε επόμενο άρθρο. Μη διστάσετε να υποβάλλετε τα ερωτήματα και τις παραινέσεις σας ή νέα θέματα έρευνας στο email: ioanna@myalchemies.com.

Πηγές εικόνων: cognivia, skplakas.gr, genengnews.com

Μετά τα... φυσικά!

Love bomb: η τέχνη της χειραγώγησης στη σχέση

by iopapami_admin

Πώς γίνεται ο βομβαρδισμός αγάπης (love bomb) να έχει αρνητικές επιπτώσεις; Σε μία σχέση τι ψάχνουν όλοι ως κύριο συστατικό, αν όχι την αγάπη πρωτίστως; Πολλές φορές υπάρχουν συμπεριφορές που μπορούμε να τις μπερδέψουμε με τις εκδηλώσεις της πραγματικής αγάπης. Αυτό δύναται να συμβεί είτε γιατί έχουμε ανάγκη να πιστέψουμε ότι είναι όντως πραγματικό αυτό που αντιλαμβανόμαστε, είτε γιατί από μικρή ηλικία έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε λανθάνουσες καταστάσεις και σημάδια ως αγάπη.

Ας δούμε αρχικά τι ακριβώς είναι το φαινόμενο love bombing και πώς εκφράζεται. Πρόκειται λοιπόν, για μία τακτική σύμφωνα με την οποία κάποιος μας “βομβαρδίζει” με έντονες εκδηλώσεις προσοχής και συναισθήματος με στόχο τη χειραγώγησή μας. Κάποιος που μεταχειρίζεται τέτοιες μεθόδους πατροναρίσματος, το κάνει από την αρχή της γνωριμίας.

Αυτό που διακρίνουμε, είναι μία έντονη γοητεία και η αίσθηση της έντονης προσοχής από τον άλλον. Συχνά μας επιβραβεύει για πράγματα μικρά και απλά, εκδηλώνει θαυμασμό και ένα είδος λατρείας. Μοιάζει να έχουμε δεθεί συναισθηματικά ήδη από πολύ νωρίς. Η επικοινωνία επίσης είναι πάρα πολύ τακτική, χωρίς ο χρόνος της γνωριμίας και η τριβή μεταξύ των δύο ατόμων να το δικαιολογεί.

Οι έντονες εκφράσεις συναισθήματος προκαλούν τον εγκέφαλό μας να πλημμυρίσει από ντοπαμίνη. Αυτή η χημική παγίδα μπορεί να μη μας αφήσει να δούμε καθαρά την πραγματικότητα, καθώς η ορμόνη που εκκρίνεται μας κάνει να αισθανόμαστε πολύ καλά και δεν θέλουμε να το αλλάξουμε αυτό. Το άλλο πρόσωπο, με τη συμπεριφορά και τα λόγια του, μας κάνει να αισθανόμαστε ασφαλείς, αγαπητοί, ποθητοί, σημαντικοί και ανεβάζει την αυτοπεποίθησή μας. Η παγίδα έγκειται στο γεγονός ότι δημιουργείται μια πλασματική εικόνα οικειότητας και εγγύτητας.

Η αγάπη θέλει χρόνο και κόπο. Αν δεν γνωρίσεις καλά τον άλλον, δεν μπορείς να πεις τη λέξη με τα πέντε γράμματα που αρχίζει από “α” και τελειώνει σε “ω”. Για να τον γνωρίσεις και να τον αποδεχτείς χρειάζεται καιρός, ουσιαστική επικοινωνία, ποιοτικός χρόνος. Δεν μπορεί κανείς να μας αγαπήσει μέσα σε λίγες μέρες ή εβδομάδες ή και μήνες. Αυτή η περίφημη λέξη, όταν βγαίνει πρόωρα από τα χείλη κάποιου οφείλει να χτυπήσει καμπανάκια μέσα μας. Δεν μπορείς να αγαπήσεις αυτό που δεν γνωρίζεις και αυτό που δεν κατανοείς. Άρα, κατά 99% αυτός που χρησιμοποιεί αυτά τα βαρύγδουπα λογάκια έχει ως απώτερο σκοπό να μας χειραγωγήσει.

Μία άλλη συνήθης τακτική είναι τα πολλά μηνύματα, τα τηλέφωνα, ακόμα και βιντεοκλήσεις πλέον. Αν το παρατηρήσετε, είτε με άμεσο είτε με έμμεσο τρόπο, μέσα στην ημέρα έχετε δώσει πολλές φορές αναφορά για το πού βρίσκεστε και τι κάνετε αυτή τη στιγμή. Αυτό όμως είναι ντυμένο με το πέπλο του ενδιαφέροντος και την αφορμή για περαιτέρω συζήτηση, οπότε ίσως σας προβληματίσει για λίγο αλλά πιθανότατα θα αποφασίσετε να το αγνοήσετε. Ίσως στην πόρτα σας αρχίσουν να φτάνουν και μικρά δωράκια, τακτικά και μεθοδικά. Λίγα λουλούδια, ένα αρκουδάκι κ.τ.λ., κλασικά και δοκιμασμένα πράγματα.

Και κάπως έτσι, η καθημερινότητά σας μέσα σε λίγες μέρες έχει αλλάξει τόσο πολύ, που δεν θυμάστε καλά καλά πώς ήταν πριν αυτό το άτομο “εισβάλει” στη ζωή σας. Απασχολεί πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου σας και έχει εισχωρήσει σε πολλές πτυχές του προγράμματός σας. Ίσως αρχίσει να έρχεται να σας παίρνει από τη δουλειά για να κερδίσετε χρόνο μαζί, ή να συναντηθείτε στο μεσημεριανό διάλειμμα στο καφέ δίπλα από την εταιρία όπου εργάζεστε (στις περιπτώσεις που υπάρχουν αυτές οι δυνατότητες). Με τέτοια τεχνάσματα, το πρόσωπο αυτό θέτει τον εαυτό του στο επίκεντρό σας. Γίνεται μέρος του ευρύτερου κοινωνικού κύκλου σας. Η παρουσία του είναι έντονη παντού από νωρίς.

Επιπροσθέτως, αυτός ο άνθρωπος μοιάζει να σας έχει εξιδανικεύσει πάρα πολύ γρήγορα. Τα αληθινά αισθήματα όμως, χρειάζονται χρόνο. Κάτι ακόμα που μπορεί να συναντήσετε σε μία τέτοια περίπτωση, είναι οι πρόωρες συζητήσεις για το κοινό μέλλον. Ακόμα βρίσκεστε στο στάδιο της γνωριμίας και ήδη το άλλο πρόσωπο κάνει σχέδια για τις διακοπές του χρόνου ή που θα βόλευε να νοικιάσετε μαζί ένα σπίτι για να μην σας τρώνε οι αποστάσεις αφού όλα φαίνονται τόσο σοβαρά κι αληθινά, που έχετε βρει και οι δύο το άλλο σας μισό!

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι λογικό τον πρώτο καιρό μιας γνωριμίας να υπάρχει ένας ενθουσιασμός, μια ανάγκη για περισσότερη επικοινωνία και πολλά όμορφα λόγια. Αυτό όμως απέχει πολύ από την έντονη προσπάθεια κάποιου να παρουσιάσει μια στιβαρή σχέση, η οποία στηρίζεται σε πολλά και βαθιά συναισθήματα. Αυτά τα συναισθήματα και οι δεσμοί δεν έχουν προλάβει να καλλιεργηθούν! Ίσως, κάποια στιγμή, αν βρεθήκατε σε τέτοιου είδους σχέση ή αν γνωρίζετε άτομα που τους έχει συμβεί, να είχατε μια αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά, ενώ φαινομενικά είναι όλα τέλεια. Αν το ένστικτό σας υψώνει κόκκινα σημαιάκια, καλά θα κάνετε να το ακούσετε.

Η ψυχολογία ενός love bomber

To love bombing μπορεί να συμβεί είτε ηθελημένα, για κάποιο σκοπό, είτε ακούσια. Συχνότερα εμφανίζεται σε σχέσεις ρομαντικού τύπου αλλά δεν αποκλείεται να το συναντήσετε και από φίλους ή οικογένεια. Το άτομο αυτό, συνήθως οδηγείται από ανασφάλειες, αδυναμία εμπιστοσύνης και εξάρτηση από άλλους ανθρώπους. Δυνητικά τέτοια συμπεριφορά μπορεί να έχει ο καθένας, ωστόσο οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι συνδέεται περισσότερο με ανθρώπους που πάσχουν από αγχώδη διαταραχή, ανασφαλή τρόπο προσκόλλησης, ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας (NPD) ή είναι κοινωνιοπαθείς.

Επίσης, κάποιοι μπορεί να υιοθετήσουν τέτοια συμπεριφορά γιατί πολύ απλά την διδάχτηκαν από τους γονείς τους (όπως η παθητική επιθετικότητα) ή από κάποια προηγούμενη καταχρηστική σχέση. Υπάρχει περίπτωση να οφείλεται και σε κάποια παρενέργεια από ανεπίλυτο παιδικό τραύμα.

O δρ. Jerimya Fox (επαγγελματίας σύμβουλος και γιατρός συμπεριφορικής υγείας στο Banner Behavioral Health Hospital) υποστηρίζει ότι το love bombing είναι μία τεχνική χειραγώγησης που χρησιμοποιείται συχνότερα από ναρκισσιστές, για να αποκτήσουν εξουσία πάνω σε κάποιον. «Σας βομβαρδίζουν με στοργή, υπερβολική προσοχή και δώρα για να «σας δελεάσουν». Η πρόθεσή τους είναι να κάνουν το θύμα τους αβοήθητο, ευάλωτο και ενοχικό απέναντί τους».

Τα άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή αγνοούν τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων και επικεντρώνονται υπερβολικά στον εαυτό τους. Δεν είναι ικανοί για ενσυναίσθηση αλλά μπορούν να προσποιηθούν αρκετά όταν έχουν να κερδίσουν κάτι από αυτό. Σε προηγούμενο άρθρο έχουμε μιλήσει αναλυτικά για τους νάρκισσους. Μπορείτε να ανατρέξετε εδώ: Αναγνωρίζοντας έναν νάρκισσο.

Η μέριμνα του love bomber είναι να “αποκτήσει” το άλλο άτομο και να διογκώσει την αυτοεκτίμησή του. Η τακτική του περιλαμβάνει ένα πολύ καλό δόλωμα για να υποκύψει το ανυποψίαστο θύμα. Μόλις, όμως, αισθανθεί ανασφάλεια στη σχέση, πέφτει η μάσκα. Παρουσιάζεται ένας δύσκολος χαρακτήρας, καταχρηστικός και χειριστικός. Ο καθένας μπορεί να υποκύψει σε έναν “βομβαρδισμό αγάπης”, ωστόσο κάποιοι είναι πιο ευάλωτοι από άλλους και οι νάρκισσοι μπορούν να τους αντιληφθούν! Πιο επιρρεπείς στο να υποκύψουν είναι οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση και οι φιλότιμοι που τείνουν να ευχαριστούν τους άλλους. Επίσης, ευάλωτοι είναι και εκείνοι που έχουν εμπλακεί σε βλαβερές εμπειρίες στο παρελθόν.

Τι συμβαίνει, όμως, όταν το θύμα απορρίπτει το θύτη του; Όταν απορρίψουμε τις εκδηλώσεις αγάπης, θα αντικρύσουμε έναν άλλον άνθρωπο. Μπορεί να δεχτούμε κάποια επίπληξη ή ακόμα και απειλή, σε ακραία περίπτωση μέχρι και επιθετική συμπεριφορά. Αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να νιώθουν διαρκώς αγαπητοί και άξιοι. Γι’ αυτό, υφαίνουν μία φούσκα αγάπης γύρω μας, σαν ένα χρυσό κλουβί. Όταν αρνούμαστε αυτό που θέλουν να δημιουργήσουν, πυροδοτούμε τις ανασφάλειές τους και αντιδρούν.

10 σημεία που πρέπει να προσέξετε

Οι love bombers λειτουργούν με στόχο να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες μέσα από τη σχέση που επιδιώκουν. Για να μην ναυαγήσει το εγχείρημά τους, επιζητούν τον απόλυτο έλεγχο. Αυτό σημαίνει ότι θέλουν να ελέγξουν κυρίως τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του άλλου ατόμου. Με τον βομβαρδισμό αγάπης ,αρχίζετε να νιώθετε τόσο όμορφα που θέλετε να συνεχιστεί αυτή η αίσθηση. Έτσι, γίνεστε πιο ευάλωτοι απέναντι στον άλλον καθώς το φιλότιμο δεν σας επιτρέπει να είστε αυστηροί σε έναν άνθρωπου σας “αγαπάει” τόσο πολύ! Ακριβώς λόγω αυτού, αισθάνεστε ότι πρέπει να ανταποδώσετε το συναίσθημα και είτε προσπαθείτε πολύ για αυτό είτε νιώθετε ενοχικά αν δεν το καταφέρνετε.

Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, ο θύτης έχει πυροδοτήσει το μηχανισμό για να αποκτήσει τον έλεγχο. Θα παραθέσω δέκα σημάδια που πρέπει να προσέξετε αν τα συναντήσετε. Ο βαθμός στον οποίο μπορεί να εμφανιστούν διαφέρει από άτομο σε άτομο και από σχέση σε σχέση, ωστόσο μπορείτε να έχετε τη μεγάλη εικόνα.

Αδιαφορούν για το χρόνο και το πρόγραμμά σας καθώς εστιάζουν στις δικές τους ανάγκες. Στην αρχή φαίνεται σαν να θέλουν απλά να περάσουν περισσότερο χρόνο μαζί σας. Στη συνέχεια καταλαβαίνετε ότι δεν σέβονται το χρόνο σας και σας θέλουν όταν σας χρειάζονται, ασχέτως αν είναι βολικό για εσάς ή όχι.
Κομπλιμέντα και κολακεία! Σε μεγάλο βαθμό! Είναι σαν να γνωρίζουν τι θέλετε και χρειάζεστε να ακούσετε και σας το λένε.
Βιάζονται να δημοσιοποιήσουν την “υπέροχη” σχέση που έχετε. Μπορούν πολύ άμεσα να την διαφημίσουν και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Θα φροντίσουν να μην ξεχνάτε πόσο σας νοιάζονται και σας αγαπούν. Θα σας υπενθυμίζουν τα δώρα που σας έχουν κάνει και γενικά πόσα πράγματα κάνουν για εσάς, ειδικά στις στιγμές που θα έχετε αμφιβολία για τη σχέση σας.
Χρειάζονται διαρκή επιβεβαίωση. Αν αρχίσετε να τους αγνοείτε θα δείτε το άλλο τους πρόσωπο.
Αρχίζετε να αισθάνεστε ότι αν δεν είστε “καλός/ή” προς τον άλλο, θα δεχτείτε κάποιου είδους τιμωρία για αυτό.
Η ανασφάλειά τους δεν τους επιτρέπει να αναλάβουν καμία ευθύνη. Έτσι, όταν κάτι δεν πάει καλά μπορούν ακόμα και να διαστρεβλώσουν την πραγματικότητα με τέτοιο τρόπο, ώστε να σας πείσουν ή να προσπαθήσουν να σας πείσουν, ότι φταίτε εσείς.
Σας δημιουργεί δεύτερες σκέψεις για το ενδεχόμενο να έχει δίκιο και να κάνετε λάθος. Όσο πιο πολύ έλεγχο έχει επάνω σας, τόσο περισσότερο αμφιβάλλετε για τον τρόπο που αντιλαμβάνεστε την πραγματικότητα.
Η συναισθηματική κακοποίηση που υποβόσκει μέσα από όλα αυτά τα τεχνάσματα, σας δημιουργεί άγχος ή ακόμα και κατάθλιψη.
Σας απομονώνει από την οικογένεια και τους φίλους ώστε να στηρίζεστε αποκλειστικά σε αυτόν\ήν.

Αν παρατηρήσετε ένα ή και περισσότερα από αυτά τα σημάδια σε κάποια σχέση σας, προσπαθήστε να είστε αντικειμενικοί και ειλικρινείς. Βάλτε το μικροσκόπιο τη συμπεριφορά που δέχεστε και μην διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια. Την πραγματική θα αγάπη θα την αναγνωρίσετε γιατί θα σας κάνει να αισθάνεστε όμορφα χωρίς δεύτερες σκέψεις. Δεν θα πλανάται καμία σκιά ούτε κάποιος ενδόμυχος φόβος ότι αν δεν έχετε τη συμπεριφορά που εγκρίνει ο άλλος, μπορεί και να τον χάσετε. Αν πρέπει να λειτουργείτε σαν μαριονέτα για να λάβετε τα ψίχουλα κάποιου, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να φύγετε μακριά όσο πιο γρήγορα γίνεται!

Σας αξίζει ένας άνθρωπος που θα σας αγαπά αληθινά κι όχι για να ικανοποιεί το εγώ του. Σας αξίζει κάποιος που θα γνωρίσει όλα όσα είστε, τις καλύτερες και τις χειρότερες στιγμές σας και όταν θα πέφτετε θα σας δίνει φτερά, δεν θα σας φυλακίζει, δεν θα σας χρησιμοποιεί, δεν θα θέλει να σας ελέγχει. Αυτός ο άνθρωπος βρίσκεται κάπου εκεί έξω.

Θα χαρώ να λάβω τα σχόλια και τους προβληματισμούς σας στο email: ioanna@myalchemies.com.

Πηγές εικόνων: newsweek, news18 ,Arkansas Valley Resource Center

Εξ-ερευνήσεις

Εξερεύνηση στο σπήλαιο των δαιμόνων

by iopapami_admin

Το Πάσχα του 2022 το πέρασα στο αγαπημένο μου νησί, την Πάρο! Ασφαλώς και δεν θα μπορούσα απλά να πάω για διακοπές χωρίς να το συνδυάσω με κάποια εξερεύνηση! Αυτή τη φορά λοιπόν, μαζί με τον αγαπημένο φίλο Στέφανο Γεωργιάδη και τον καινούριο φίλο Γιώργο Ανουσάκη, αναζητήσαμε το σπήλαιο των δαιμόνων. Πρόκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο σπήλαιο της Πάρου. Δράττομαι της ευκαιρίας να ευχαριστήσω και από αυτό το βήμα τον Γιώργο, καθώς την ημέρα της γιορτής του, τη Δευτέρα του Πάσχα, μου επέτρεψε να τον τραβήξω στα βουνά και τα λαγκάδια!

*Οι 3 χαρούμενοι εξερευνητές. Από δεξιά προς τα αριστερά: ο Στέφανος, ο Γιώργος και η Ιωάννα.*

Πήραμε το δρόμο προς τη Μονή του Αγίου Γεωργίου και συνεχίσαμε στον ανηφορικό χωματόδρομο, ως εκεί που έφτανε αυτοκίνητο. Ακολουθήσαμε ένα μονοπάτι που μόνο ο Γιώργος γνώριζε, καθώς δεν υπήρχαν πουθενά πινακίδες, για περίπου 20 λεπτά. Το μονοπάτι ήταν βατό και η θέα προς το πανέμορφο νησί της Πάρου, μοναδική! Φτάνοντας στην είσοδο του σπηλαίου, ο Γιώργος, ως ο πλέον κατάλληλος καθώς είναι σπηλαιολόγος και έχει χαρτογραφήσει ήδη πολλά από τα σπήλαια της Πάρου, μας μίλησε για την ιστορία και τη βιοποικιλότητά του.

Σύμφωνα με ευρήματα, το σπήλαιο γνώριζε την ανθρώπινη δραστηριότητα ήδη από τα προϊστορικά χρόνια. Έχουν βρεθεί στο εσωτερικό του διάφορα σκεύη και είδη οικιακής χρήσης που μαρτυρούν την ανθρώπινη παρουσία μέχρι και πριν μερικές δεκαετίες. Το σπήλαιο έχει χρησιμοποιηθεί ως κατοικία, ως λατρευτικός χώρος, αλλά και ως χώρος αποθήκευσης τροφίμων. Η διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας στο εσωτερικό του όλο το χρόνο, συνέβαλε στη συντήρηση τροφίμων.

Επίσης, αξιοσημείωτη είναι και η πανίδα που συναντά κανείς εδώ! Μέχρι την εξερεύνηση του σπηλαίου, τα τρωγλόβια είδη ανέρχονταν σε 29. Χάριν του σπηλαίου αυτού, προστέθηκαν άλλα 3, φτάνοντας πλέον τα 32 γνωστά τρωγλόβια. Ανάμεσα σε αυτά τα είδη, συγκαταλέγονται κάποια μυριόποδα και δολιχόποδα. Κάτι ακόμα που έμαθα από τον Γιώργο, είναι ότι μέσα από τη μελέτη των οργανισμών που ζουν σε ένα σπήλαιο, μπορούν να βρεθούν πανιδικές συνδέσεις με άλλα σπήλαια, ακόμα και σε πιο μακρινά μέρη, όπως άλλα νησιά!

*Κατά την είσοδο, μετά το σύρσιμο των πρώτων μέτρων.*

*Ο Στέφανος κάνοντας “έρπινγκ” για να μπει στη σπηλιά.*

Η είσοδος στο σπήλαιο

*Σε αυτό το σημείο μπορούμε να σταθούμε όρθιοι και στα δεξιά μου* βλέπετε την πανέμορφη κολόνα που έχει σχηματιστεί από την ένωση σταλαγμίτη και σταλακτίτη.

Το άνοιγμα της σπηλιάς είναι μικρό, κωνικού σχήματος. Για να εισέλθουμε στα ενδότερα χρειάστηκε να συρθούμε για κάποια μέτρα. Κάπως έτσι ίσως τραυμάτισα κάποια από τα πανέμορφα λιχόποδα, αλλά είμαι ευγνώμων που φορούσα μια ολόσωμη φόρμα εργασίας! Με φακούς ανά χείρας και ανά κεφαλής, προχωρήσαμε στο εσωτερικό. Το σπήλαιο έχει αρκετές αίθουσες και πολύ μεγάλο βάθος. Σε κάποια σημεία είναι τόσο ψηλό που μπορούμε άνετα να σταθούμε όρθιοι.

Οι σταλακτίτες και οι σταλαγμίτες είναι πανέμορφοι και σε κάποια σημεία έχουν δημιουργηθεί κολόνες. (Βλ. φωτογραφία στα αριστερά) Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στα πατήματα καθώς η υγρασία μπορεί να σας κάνει να γλιστρήσετε. Από ένα σημείο και μετά, απαιτείται ειδικός εξοπλισμός αναρρίχησης, αν θέλετε να συνεχίσετε την εξερεύνηση. Συνεπώς, δεν καταφέραμε σε αυτήν την επίσκεψη να κατεβούμε στα βάθη του σπηλαίου, ίσως όμως μια άλλη φορά.

Είναι πολύ εντυπωσιακό να παρατηρεί κανείς το πόσο ζωντανό είναι αυτό το σπήλαιο! Πέρα από την πλούσια πανίδα που ήδη αναφέραμε, η οποία έχει έντονη δραστηριότητα, συνεχώς υπάρχει νερό που διαπερνά τα πετρώματα του σπηλαίου, επίσης εμφανές γεγονός. Μπορεί κανείς πολύ εύκολα να εντοπίσει σταγόνες νερού που διαπερνούν την οροφή και επιζητούν να φτάσουν μέχρι το έδαφος, δημιουργώντας έτσι τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι οι ρίζες των δέντρων που καταλήγουν να κρέμονται από την οροφή της σπηλιάς, δημιουργώντας ινώδεις κουρτίνες. Ομολογώ ότι δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο! Οι φωτογραφίες που ακολουθούν θα σας δώσουν μια εικόνα, αλλά πραγματικά το να το βλέπεις από κοντά, είναι ανεκτίμητο!

Γιατί ονομάστηκε σπήλαιο των δαιμόνων;

Ο Όσιος Αρσένιος (1800 – 1877 μ.Χ.) έδρασε και δίδαξε στην Πάρο από το 1829 μ.Χ.. Η προσφορά του και η αγιοσύνη του ήταν γνωστές σε όλους τους κατοίκους του νησιού, οι οποίοι σε κάθε μεγάλη ταραχή ή δυσκολία ζητούσαν τη βοήθειά του. Έτσι συνέβη και με τους κατοίκους των αγροικιών που συνόρευαν με τα κτήματα της μονής του Αγίου Γεωργίου. Οι κάτοικοι, λοιπόν, παρατήρησαν ότι τα βράδια άγριοι βόες προξενούσαν ζημιές στα κτήματα και διακινδύνευαν για να σώσουν το βιός τους. Πήγαν, λοιπόν, στον όσιο Αρσένιο που τότε κατοικούσε στη Μονή, και ζήτησαν βοήθεια.

Τότε, ο Όσιος τους ενημέρωσε ότι δεν πρόκειται για απλούς βόες, αλλά για δαίμονες που στόχο έχουν να τους πειράξουν. Όπως τους ζήτησε, οι κάτοικοι τον ενημέρωσαν μια νύχτα που ξαναήρθαν οι βόες και ο Άγιος με τον Τίμιο Σταυρό στο χέρι έσπευσε να τους αντιμετωπίσει. Σύμφωνα με γραπτές πηγές φέρεται να είπε: “Σταυρὸς Ἀγγέλων ἡ δόξα καὶ τῶν δαιμόνων τὸ τραῦμα” και έπειτα οι βόες παρέλυσαν ως νεκροί. Ο Άγιος τότε τους διέταξε να μείνουν στα βάθη του σπηλαίου ως τη Δευτέρα Παρουσία. Μέχρι τότε, το σπήλαιο καλούνταν Καλαμπάκα. Έκτοτε έμεινε να αποκαλείται: “το σπήλαιο των δαιμόνων”.

Αν σας αρέσουν οι εξερευνήσεις σε σπήλαια, ελάτε μαζί μου στην… Μπαρουτοσπηλιά! Δείτε το άρθρο από εδώ: Ανάβαση στην Μπαρουτοσπηλιά.

Μετά τα... φυσικά!

Συνάντηση με τους τελειομανείς: οι προσαρμοστικοί και οι δυσπροσαρμοστικοί.

by iopapami_admin

Ως τελειομανία ορίζεται η ορμή του να φαίνεται, να αισθάνεται αλλά και να είναι κάποιος τέλειος. Έχουμε συνδυάσει αυτή τη λέξη κυρίως με θετικά χαρακτηριστικά, ωστόσο δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνεται. Αν ανήκετε σε αυτούς που στην ερώτηση του υποψήφιου εργοδότη σας: “Ποιο πιστεύετε ότι είναι το μεγαλύτερό σας ελάττωμα;” απαντάτε με κρυφό καμάρι: “Είμαι τελειομανής”, ίσως πρέπει να το ξανασκεφτείτε. Οι τελειομανείς σύμφωνα με τους ψυχολόγους χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τους προσαρμοστικούς και τους δυσπροσαρμοστικούς.

Οι προσαρμοστικοί και οι δυσπροσαρμοστικοί τελειομανείς

Οι λεπτές γραμμές που διαχωρίζουν τον προσαρμοστικό από τον δυσπροσαρμοστικό, μπορούν να έχουν τεράστιες επιπτώσεις στη ζωή του ατόμου. Η καθηγήτρια κλινικής ψυχολογίας του Smith College, Patricia Di Bartolo, που ερευνά το ψυχολογικό φαινόμενο της τελειομανίας, υποστηρίζει ότι η τελειομανία θα μπορούσε να είναι ένα υγιές χαρακτηριστικό της προσωπικότητας κάποιων ανθρώπων, εφόσον πληρούνται και κάποιες άλλες προϋποθέσεις.

Έτσι, ο προσαρμοστικός τελειομανής διαθέτει την οργάνωση, τη μεθοδικότητα, τον προγραμματισμό των ενεργειών, την τάση των υψηλών στόχων και την επιμονή για συνεχή αγώνα προς την επιτυχία και την αριστεία. Επίσης, αποδέχεται την πιθανότητα να αποτύχει. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι οι άνθρωποι με τάσεις τελειομανίας, ναι μεν επιτυγχάνουν συχνότερα υψηλές αποδόσεις, αλλά αυτό τους στοιχίζει ψυχολογικά. Βασανίζονται πολύ από άγχος, από κατάθλιψη και φόβο για την ενδεχόμενη αποτυχία. Το 2014, στο Review of General Psychology, δημοσιεύτηκε μία μελέτη στην οποία οι ερευνητές κατέληξαν ότι η τελειομανία μπορεί να αποτελέσει έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου για αυτοχειρία.

Σε μια απόπειρα να τα ξεδιαλύνουμε όλα σιγά σιγά και να τα ταξινομήσουμε, θα λάβουμε ως πηγές δύο από τους πρώτους και θεμελιώδεις μελετητές της τελειομανίας, τον Hamachek και τον Burns. Σύμφωνα με τη θεωρία του πρώτου, υπάρχουν δύο τύποι τελειομανών, ο φυσιολογικός και ο νευρωτικός. Για τον φυσιολογικό τελειομανή, η ανάγκη για αποδοχή και επιτυχία είναι τόσο σημαντική όσο και για οποιοδήποτε άλλο άτομο. Μάλιστα, μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για τη διαρκή βελτίωση του ατόμου. Θέτει ρεαλιστικούς στόχους και έχει μια αντικειμενική εικόνα για τον εαυτό του. Οι προσδοκίες του για τις επιδόσεις του διαμορφώνονται με πλήρη συναίσθηση των δυνατοτήτων και των αδυναμιών του. Ο φυσιολογικός τελειομανής επιτρέπει τα λάθη, ακόμα και το ενδεχόμενο της αποτυχίας. Είναι πιο ευέλικτος και πιο προσαρμοστικός ακόμη κι όταν πρόκειται για τη μη επίτευξη των στόχων του. Η απογοήτευση που θα αισθανθεί δεν θα τον καταβάλλει. Θα συνεχίσει να προσπαθεί περισσότερο και ίσως επαναπροσδιορίσει τους στόχους του. Διαθέτει υψηλή αυτοεκτίμηση και η επιθυμία του για αναγνώριση, επιτυχία και θαυμασμό, εκδηλώνεται με λειτουργικό τρόπο.

Από την άλλη πλευρά, ο νευρωτικός τελειομανής είναι πολύ πιο άκαμπτος και εκδηλώνει δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Συχνά θέτει μη ρεαλιστικούς στόχους οι οποίοι συνδυαστικά με την ερμηνεία του για την επιτυχία, καθίστανται πολλές φορές ανέφικτοι. Επίσης, αισθάνεται μια βαθιά ανάγκη για αποφυγή της αποτυχίας. Συνήθως αυτός ο φόβος συνοδεύεται είτε από υπερπροσπάθεια είτε από αναβλητικότητα είτε από πρόωρη παραίτηση. Ακόμα κι αν ένας εξωτερικός παρατηρητής κρίνει το αποτέλεσμα ως πολύ καλό, ο νευρωτικός τελειομανής θα είναι ανικανοποίητος και θα το θεωρεί ανεπαρκές. Τι σημαίνει αυτό; Ότι δεν μπορεί να αναγνωρίσει και να απολαύσει τους καρπούς των προσπαθειών του και δεν αντλεί ικανοποίηση από την όλη διαδικασία. Αντιθέτως, η επιτυχία αποτελεί για αυτόν μία ατέρμονη και βασανιστική διαδικασία.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Hamachek, η τελειομανία έχει διαβαθμίσεις και μπορεί να καταστεί από ωφέλιμη έως καταστροφική! Από την άλλη πλευρά, ο Burns υποστηρίζει ότι οι τελειομανείς θέτουν υπερβολικά υψηλούς έως και ανέφικτους στόχους ενώ παράλληλα τα κριτήρια που ορίζουν την επιτυχία τους είναι υπερβολικά αυστηρά. Αυτός ο δύσκολος συνδυασμός, καθιστά την επιτυχία ως έναν ουσιαστικά ανέφικτο στόχο.

Η σημαντική παρατήρηση του Burns έγκειται στην άποψη ότι οι τελειομανείς τείνουν να ενσωματώνουν στα κριτήρια αξιολόγησης της απόδοσής τους και κριτήρια που αφορούν την αξία τους ως άτομα. Δηλαδή, η αυτοαξία και η αυτοεικόνα τους προσδιορίζεται ανάλογα με το αν οι στόχοι επιτεύχθηκαν ή όχι. Συνεπώς, μειώνουν και απαξιώνουν τον εαυτό τους όταν δεν πετυχαίνουν αυτό που έχουν ορίσει. Ουσιαστικά, πρόκειται για μία διαρκώς επαναλαμβανόμενη διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει το άτομο στην ψυχολογική αυτοσυντριβή.

Η φύση της δυσφορίας ενός τελειομανούς μπορεί να εμφανιστεί με πολλές μορφές. Η κοινή συνιστώσα που φαίνεται να διατρέχει τις εμπειρίες τελειομανίας, είναι το άγχος. Όπως δηλώνει η Melissa Dahl του New York Magazine, «Η τελειομανία είναι κάτι περισσότερο από το να πιέζεις τον εαυτό σου να κάνει το καλύτερο δυνατό για να πετύχεις έναν στόχο. Είναι μια αντανάκλαση ενός εσωτερικού εαυτού βυθισμένου στο άγχος». Αυτό το άγχος μπορεί να λάβει τη μορφή οποιουδήποτε είδους διαταραχής, συμπεριλαμβανομένης της Γενικευμένης Αγχώδους Διαταραχής, της Κρίσης Πανικού και της Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχή. Επίσης, μπορεί να προκύψει είτε από συγκεκριμένα γεγονότα ενεργοποίησης είτε από άγνωστες πηγές.

Η ακριβής σχέση μεταξύ τελειομανίας και άγχους είναι λίγο περίπλοκη. Η επιδίωξη της τελειότητας γίνεται ένας δυσπροσαρμοστικός τρόπος αντιμετώπισης της αγωνίας του άγχους. Η ίδια η τελειομανία τροφοδοτεί περαιτέρω το άγχος. Αυτό με τη σειρά του, δημιουργεί υψηλά πρότυπα και πιθανότατα θα αποτελέσει εμπόδιο στην επιτυχία. Δημιουργείται λοιπόν ένα ατέρμονος βρόχος, που δεν μπορεί να σπάσει.

Συχνά, η αναβλητικότητα, η αποστροφή του κινδύνου, η απογοήτευση, η εξάντληση και η έλλειψη εστίασης παρεμβαίνουν στην ικανότητα των δυσπροσαρμοστικών να ολοκληρώσουν εργασίες σύμφωνα με τα υψηλά τους πρότυπα. Τελικά, όμως, ακόμη και η επιτυχής ολοκλήρωση των εργασιών δεν αρκεί για να καταπνίξει το άγχος, το οποίο βρίσκει γρήγορα νέο στόχο.

Για τους τελειομανείς, η αυτοκριτική είναι πάντα παρούσα και το άγχος διαφαίνεται συνεχώς, καθώς προσδοκούν τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να φανούν ανεπαρκείς. Υπάρχει, λοιπόν, μία ακατάπαυστη προσπάθεια αποφυγής λαθών. Μάλιστα, ο τελειομανής δεν αφήνει καθόλου χώρο για λάθη. Μόλις εντοπίζει ότι κάτι δεν είναι σωστό, σύμφωνα με τα πρότυπα που έχει θέσει στο κεφάλι του, σπεύδει να το διορθώσει. Θέτει τόσο υψηλά πρότυπα απόδοσης ώστε να ασκεί αρνητική κριτική στον εαυτό του όταν δεν τα φτάνει. Έτσι, δημιουργείται μεγαλύτερη ανησυχία για το πώς θα κριθεί από τους άλλους.

Ο τελειομανής, έχει πολύ συγκεκριμένους κανόνες για το πώς πρέπει να γίνονται τα πράγματα. Εάν τα πράγματα δεν γίνουν σύμφωνα με τους κανόνες, τότε τα απορρίπτει. Αρκετές φορές οι άνθρωποι γύρω από το άτομο αυτό δυσκολεύονται να το κατανοήσουν και απομακρύνονται. Μέσα στο μυαλό του κυριαρχούν τα “πρέπει” και όλα είναι τοποθετημένα στα κουτάκια τους. Πρόκειται για μία ιδιαίτερη τακτοποίηση που κανείς και τίποτα δεν πρέπει να ταράξει.

Οι διαφορές ανάμεσα στους προσαρμοστικούς και τους δυσπροσαρμοστικούς τελειομανείς

Σύμφωνα με τα δεδομένα που έχουμε παραθέσει ως τώρα, μπορούμε να ορίσουμε τις διαφορές ανάμεσα στους προσαρμοστικούς και τους δυσπροσαρμοστικούς τελειομανείς. Οι προσαρμοστικοί, λοιπόν, είναι σε θέση να αντλήσουν ικανοποίηση και ευχαρίστηση από την προσπάθεια επίτευξης στόχων. Μάλιστα, θέτουν επιτεύξιμα κριτήρια και επίπεδα απόδοσης. Οι δυσπροσαρμοστικοί δεν μπορούν να βιώσουν ευχάριστα συναισθήματα στο κυνήγι της επιτυχίας. Κατακλύζονται από τον φόβο της αποτυχίας, ενώ τα κριτήρια που θέτουν για την επίτευξη των στόχων τους είναι εξαιρετικά υψηλά και ανελαστικά. Διακατέχονται από ένταση και άγχος εν όψει νέων στόχων και επικεντρώνονται στην αποφυγή λαθών.

Οι προσαρμοστικοί ναι μεν είναι προσεκτικοί αλλά συνάμα είναι και ήρεμοι, ψύχραιμοι και εστιάζουν την προσοχή τους στη σωστή υλοποίηση. Συνήθως εκπληρώνουν έγκαιρα τους στόχους τους και υποκινούνται από την επιθυμία για θετική ανατροφοδότηση και επιτυχία. Από την άλλη πλευρά, οι δυσπροσαρμοστικοί τελειομανείς, υποκινούνται από το φόβο τους για τις αρνητικές συνέπειες. Επίσης, χαρακτηρίζονται πολλές φορές από αναβλητικότητα. Η αυτοαξία τους εξαρτάται από την ποιότητα της απόδοσής τους και οι στόχοι τους διαμορφώνονται με σκοπό την αυτοεξύψωσή τους.

Στον αντίποδα, οι προσαρμοστικοί διαμορφώνουν τους στόχους τους με γνώμονα το συλλογικό καλό χωρίς να επηρεάζεται η αυτοεικόνα τους από την από την υλοποίηση των στόχων. Η επιθυμία τους να αριστεύουν είναι υγιής και ο τρόπος σκέψης ισορροπημένος. Θα βιώσουν την απογοήτευση μετά από κάποια αποτυχία αλλά θα επαναπροσδιορίσουν τους στόχους και τις προσπάθειές τους, ενώ διακρίνονται και από μία βεβαιότητα για την ποιότητα των ενεργειών τους. Οι δυσπροσαρμοστικοί ακολουθούν έναν διχοτομικό τρόπο σκέψης, του στυλ ότι όλα είναι “άσπρο ή μαύρο”. Υπάρχει η τελειότητα και η αποτυχία. Κρίνουν πολύ αυστηρά τους εαυτούς τους και συνδέουν την αριστεία με το «πρέπει». Υιοθετούν καταναγκαστικές τάσεις και συνεχώς αμφιβάλουν για την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος.

Μέχρι στιγμής, έχουμε περιγράψει ένα ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών και συμπεριφορών τελειομανών ανθρώπων, κι αυτό μας δείχνει ότι τίποτα δεν είναι απόλυτο, καθώς όλα εξαρτώνται από το βαθμό εμμονής με την τελειότητα. Συνεπώς, αν εντοπίζετε κάποια χαρακτηριστικά από αυτά που έχουμε ήδη αναφέρει δεν χρειάζεται να ανησυχήσετε. Εξάλλου, η γνώση είναι δύναμη και όσο βαθύτερα γνωρίζουμε τον εαυτό μας και τους γύρω μας, τόσο πιο καλά προετοιμασμένοι είμαστε να αντιμετωπίσουμε τις ενδεχόμενες καταστάσεις.

Τα 5 σημάδια που διακρίνουν έναν δυσπροσαρμοστικό τελειομανή

Ας δούμε, λοιπόν, πότε η τελειομανία μετατρέπεται σε πρόβλημα, ποια είναι τα 5 πρώτα σημάδια που πρέπει να αναγνωρίσουμε και να μας θορυβήσουν.

Πρώτο σημάδι, λοιπόν, η ακραία αναβλητικότητα. Εδώ δεν αναφερόμαστε στην απλή, τυπική αναβλητικότητα του τύπου: “δεν θα σιδερώσω σήμερα τα ρούχα, θα τα κάνω αύριο”. Αναφερόμαστε σε κάτι πιο σοβαρό και τακτικό. Οι δυσπροσαρμοστικοί τελειομανείς τείνουν να αναβάλλουν σε τόσο μεγάλο βαθμό την εκκίνηση μιας δράσης ή μιας πρωτοβουλίας, με αποτέλεσμα να αφήνουν ευκαιρίες να περνούν ανεκμετάλλευτες. Αυτό συμβαίνει γιατί θέλουν να είναι απόλυτα βέβαιοι ότι θα επιτύχουν τον υψηλό τους στόχο, που επεξεργάζονται τόσο πολύ την τακτική, τον προγραμματισμό των εργασιών που πρέπει να πραγματοποιήσουν και τον υπολογισμό εναλλακτικών για κάθε ενδεχόμενο, που ο χρόνος έχει περάσει. Θέτουν τόσο ψηλά τον πήχη που τελικά αισθάνονται αδύναμοι στο να καταφέρουν να διεκπεραιώσουν το στόχο. Αυτό το σκεπτικό τους τοποθετεί σε έναν φαύλο κύκλο μέσα στον οποίο δεν μπορεί τίποτα να τους δώσει ικανοποίηση και είναι σαν να γυρνάνε συνεχώς γύρω από τον εαυτό τους. Δεν μπορούν να κάνουν ένα βήμα προς τα εμπρός.

Ασφαλώς, υπάρχουν και προεκτάσεις που αφορούν τις κοινωνικές συναναστροφές και σχετίζονται με το πώς αυτοί οι άνθρωποι βλέπουν τους εαυτούς τους, συναρτήσει των άλλων. Κυριαρχεί, λοιπόν, η πεποίθηση ότι αν δεν είναι εξαιρετικά καλοί σε αυτό που κάνουν, δεν θα είναι αποδεκτοί από τον περίγυρό τους. Συνεπώς, πρέπει να προσέχουν συνεχώς τη συμπεριφορά τους και να αποφεύγουν να εμπλέκονται σε καταστάσεις ή εμπειρίες στις οποίες δεν είναι βέβαιοι ότι θα ανταποκριθούν στο μέγιστο βαθμό. Τι σημαίνει αυτό, πρακτικά; Ότι αποφεύγουν να δοκιμάσουν κάτι νέο, να προσπαθήσουν να μάθουν κάτι που δεν γνωρίζουν, υποκύπτοντας στο φόβο της αποτυχίας. Έτσι, στερούνται νέων εμπειριών και νέων γνώσεων τις οποίες θα ήθελαν πολύ να αποκτήσουν αλλά ο περφεξιονισμός τους εμποδίζει.

Χεράκι – χεράκι με αυτήν την κατάσταση πηγαίνει και το γεγονός ότι οι τελειομανείς κρατούν τα λάθη για τον εαυτό τους. Δηλαδή, δεν μοιράζονται την εμπειρία αυτή για να μη φανούν κατώτεροι των προσδοκιών στον κύκλο τους, με συνέπεια να αισθάνονται μόνοι. Δεν αποδέχονται ότι και η αποτυχία είναι μέσα στο παιχνίδι της ζωής, ότι χτυπάει την πόρτα όλων των ανθρώπων και μάλιστα έχει πολλά να μας διδάξει. Συνεπώς, δεν λαμβάνουν το μάθημα που προορίζεται γι’ αυτούς.

Πώς μπορούμε, όμως, να βοηθήσουμε είτε τον εαυτό μας είτε κάποιον οικείο μας που κατακλύζεται από τέτοιες σκέψεις και συμπεριφορές; Έχουμε ξανατονίσει τη σπουδαιότητα της ποιότητας των σκέψεων στη ζωή μας και της αυτογνωσίας. Όλα βρίσκονται στο μυαλό μας, συνεπώς πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στις σκέψεις μας. Σκέφτεστε την τελειότητα; Τους φόβους της αποτυχίας; Τι θα συμβεί αν δεν επιτύχετε κάποιον στόχο; Λογικά και ψύχραιμα μιλώντας, δεν θα καταστραφεί ο κόσμος, ούτε καν ο δικός σας κόσμος. Θα συνεχίσετε να είστε ζωντανοί, υγιείς, χαρούμενοι, θα έχετε νέες ευκαιρίες στη ζωή, θα δρομολογήσετε κι άλλους στόχους, κι άλλα όνειρα… Δεν θα σταματήσει η Γη να γυρίζει. Δεν θα σταματήσουν να σας αγαπούν οι άνθρωποί σας, η οικογένειά σας. Δεν θα μειωθεί η αξία της προσωπικότητάς σας.

Αφήστε την υπερβολική εστίαση στον εαυτό που δημιουργεί ανασφάλεια και ξεκινήστε να μοιράζεστε και να δίνετε την προσοχή σας κι αλλού. Επικοινωνήστε τις ανησυχίες σας με τους ανθρώπους που σας γνωρίζουν καλά και σας αγαπούν. Θα δείτε ότι θα αισθανθείτε το βάρος να μειώνεται, θα νιώθετε λίγο πιο ελεύθεροι. Αποδεχτείτε ότι δεν είστε τέλειοι γιατί κανένας δεν είναι. Αυτό, όμως, δεν μειώνει την αξία σας.

Παραμένετε μοναδικοί, ξεχωριστοί και αξιαγάπητοι για αυτό ακριβώς που είστε. Και η αποτυχία μέσα στο παιχνίδι της ζωής είναι. Τίποτα από όλα αυτά δεν θα αποβεί θανάσιμο! Δοκιμάστε τον τρόπο σκέψης σας, την προσέγγισή σας στη ζωή, τολμήστε νέες εμπειρίες και φροντίστε να διασκεδάζετε στη διαδρομή. Σίγουρα για ορισμένους είναι πιο δύσκολο από κάποιους άλλους και όλα στη θεωρία είναι πιο εύκολα. Αυτό όμως που χωρίζει τη θεωρία από την πράξη είναι μία απόφαση.

Μια αγγλική παροιμία -σε μετάφραση- λέει: “μην παίρνεις τη ζωή τόσο στα σοβαρά. Έτσι κι αλλιώς δεν θα βγεις ζωντανός από αυτήν!” Όπως λέμε όμως στην Ελλάδα: στο τέλος όλα θα πάνε καλά, κι αν δεν πάνε καλά, σημαίνει ότι δεν είναι το τέλος.

Πηγές εικόνων: Ted ideas, redbubble, psychology today

Newer Posts

Older Posts