Tag:

Ιωάννα Παπαμιχαήλ

Ενσυναίσθηση: τι είναι και τι μας προσφέρει;

by iopapami_admin

Ενσυναίσθηση, ένας όρος που ακούμε όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια. Τι είναι όμως, η ενσυναίσθηση; Είναι κάτι που προϋπάρχει μέσα μας, κάτι που καλλιεργούμε; Μας ωφελεί ή μήπως δεν έχει κανένα νόημα να μας απασχολεί; Ας ξεκινήσουμε με την ετυμολογία του όρου.

H σύνθετη αυτή λέξη, αποτελείται από τις λέξεις εν, συν και αίσθηση, υποδηλώνοντας την επέκταση της αίσθησης του ατόμου πέρα από τον εαυτό του. Ουσιαστικά, με αυτό εννοούμε ότι το άτομο, μπαίνει στη θέση του άλλου, μπαίνει στα παπούτσια του όπως λέμε. Η ενσυναίσθηση στην ψυχοθεραπεία νοείται ως η στάση και η έκφραση ενός ατόμου απέναντι σε κάποιο άλλο, έχει δηλαδή διαπροσωπικό χαρακτήρα. Συχνά, υπάρχει σύγχυση αυτού του όρου με τη συμπάθεια, με την έννοια δηλαδή ότι κάποιος συμπάσχει με κάποιον άλλο. Ωστόσο, εδώ υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά. Ένας άνθρωπος μπορεί να συμπάσχει βιώνοντας τον ψυχικό πόνο του άλλου, αλλά δεν μπορεί να αντιληφθεί τα συναισθήματα που προκαλούν αυτόν τον πόνο ή απορρέουν από αυτόν. Η έννοια της συμπάθειας περικλείει στοιχεία οίκτου, συλλύπησης και συγκατάβασης, τα οποία δεν χαρακτηρίζουν την ενσυναίσθηση. Στην ενσυναίσθηση, μπορούμε να αιτιολογήσουμε τις πράξεις κάποιου, γιατί κατανοούμε τα συναισθήματά του, τις πηγές τους και τα κίνητρά τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιολογούμε τις πράξεις κάποιου, απλά τις κατανοούμε. Γενικά στη συμπάθεια, η προσοχή του ατόμου στρέφεται στα δικά του συναισθήματα και στην υποτιθέμενη ομοιότητά τους με εκείνα του άλλου χωρίς να χάνει την προσωπική του ταυτότητα, ενώ στην ενσυναίσθηση η προσοχή του ατόμου στρέφεται στα συναισθήματα του άλλου, χάνοντας τον εαυτό του. Βιώνει τη θέση του άλλου. Συνεπώς, ενσυναίσθηση είναι η συναισθηματική ταύτιση με έναν άλλο άνθρωπο, η αναγνώριση και η κατανόηση της θέσης, του συναισθήματος, των σκέψεων ή της κατάστασης κάποιου άλλου. Πρόκειται για την ικανότητα να κατανοούμε συναισθηματικά τι νιώθουν οι άλλοι, να δούμε τα πράγματα από τη σκοπιά τους και να φανταζόμαστε τον εαυτό μας στη θέση τους.

Στην ψυχολογία η λέξη ‘’ενσυναίσθηση’’ χρησιμοποιείται με τρεις διακριτές έννοιες: α) αντιλαμβάνομαι τα συναισθήματα του άλλου, β) αισθάνομαι αυτό που αισθάνεται και ο άλλος και γ) αντιδρώ συμπονετικά στη στενοχώρια του άλλου. Η τρίτη αυτή έννοια μας παραπέμπει και στον όρο συμπάθεια, που αναφέραμε νωρίτερα, αλλά όπως έχουμε ήδη εξηγήσει, η ενσυναίσθηση είναι κάτι μεγαλύτερο από αυτό, κάτι πιο ολιστικό και ολοκληρωμένο.

Ενώ, όμως, η ενσυναίσθηση αναπτύχθηκε ως εργαλείο της ψυχοθεραπείας, σύντομα αγκαλιάστηκε και από άλλες επιστήμες, αφού αναγνωρίστηκαν οι δυνατότητές της σε όλες τις μορφές των διαπροσωπικών σχέσεων, σε κάθε κατάσταση, δηλαδή, στην οποία ένας άνθρωπος προσπαθεί να καταλάβει αυτόν που βρίσκεται απέναντί του.

Τα τελευταία χρόνια, ο ακριβής ορισμός της ενσυναίσθησης έχει εξελιχθεί σε μεγάλη πρόκληση για κοινωνιολόγους, ψυχολόγους, ψυχιάτρους, συμβούλους, εκπαιδευτικούς και γλωσσολόγους. Στις κοινωνικές επιστήμες ενσυναίσθηση «καλείται η κατανόηση της συμπεριφοράς ενός άλλου με βάση τη βίωση και συμπεριφορά του ίδιου του ατόμου». Ωστόσο, η εφαρμογή των αρχών της ενσυναίσθησης καλύπτει ένα πιο ευρύ φάσμα: είναι ανάγκη/ικανότητα να μπούμε στη θέση του άλλου και να κατανοήσουμε πώς νιώθει, να μην κρίνουμε ένα συναίσθημα, να επιθυμούμε να βοηθήσουμε, να σεβόμαστε τον προσωπικό χώρο του καθενός, να αποκωδικοποιούμε τα κρυφά συναισθήματα πίσω από συγκεκριμένες συμπεριφορές.
«Ενσυναίσθηση είναι αυτό που συμβαίνει σε μας όταν αφήνουμε το σώμα μας… και βρισκόμαστε είτε προς στιγμήν είτε για μεγαλύτερη χρονική περίοδο στο μυαλό του άλλου. Παρατηρούμε την πραγματικότητα μέσω των ματιών του, αισθανόμαστε τις συγκινήσεις του, μοιραζόμαστε τον πόνο του.» έλεγε το 2005 ο Χεν Λάμπερτ… Ας σταθούμε μια στιγμή σε αυτό: παρατηρούμε την πραγματικότητα μέσω των ματιών του. Το πώς αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα, είναι κάτι υποκειμενικό. Το μόνο αντικειμενικό, είναι τα γεγονότα. Ο καθένας όμως, έχει διαφορετικές σκέψεις για αυτά, του γεννούν διαφορετικά συναισθήματα, τον οδηγούν σε άλλες αποφάσεις.

Τι μπορεί να μας προσφέρει η ενσυναίσθηση;

Προσπαθώντας να βιώσουμε τα συναισθήματα του άλλου μπορούμε να καταλάβουμε πώς οδηγήθηκε σε συγκεκριμένες πράξεις και αποφάσεις. Αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνήσουμε με αυτές ή ότι τις εγκρίνουμε. Το τι θα κάνουμε με τη γνώση, με την πληροφορία αν θέλετε, που αποκτούμε είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα. Όποιος χρησιμοποιεί την ενσυναίσθηση μπορεί να αναγνωρίσει, να αντιληφθεί και να αισθανθεί αυτό που αισθάνεται ένας άλλος άνθρωπος. Τι θα κερδίζαμε αν πραγματικά μπορούσαμε να κατανοήσουμε τον συνάνθρωπο; Πιστεύω ότι εμείς οι ίδιοι θα γινόμασταν καλύτεροι άνθρωποι, και συνεπώς η κοινωνία θα ήταν ένα πιο όμορφο μέρος για να ζει κανείς. Παρατηρώντας την αναλγησία και την ανηθικότητα που κυριαρχεί, πραγματικά προβληματίζομαι για τον κόσμο μας, για την ανθρωπότητα και το μέλλον των επόμενων γενεών. Συνήθως νοσταλγούμε τις πιο παλιές εποχές και έχουμε την τάση να τις εξιδανικεύουμε. Λέμε για παράδειγμα ότι πριν από 30 χρόνια, 50 χρόνια, και ούτω καθεξής, οι άνθρωποι ήταν πιο… ανθρώπινοι. Ήταν πιο κοντά ο ένας στον άλλο, πιο αθώοι ως προς τις προθέσεις τους. Διατηρούμε την εντύπωση ότι δεν υπήρχε τότε η κακία που υπάρχει στον κόσμο σήμερα. Δεν τις έζησα αυτές τις εποχές για να μπορώ να συγκρίνω αλλά αν όλοι θέλουμε έναν καλύτερο κόσμο, γιατί δεν κάνουμε κάτι γι’ αυτό; Ξεκινώντας από το να πάρουμε την ανθρωπιά μας πίσω. Είναι αδιανόητο να διαδραματίζονται σκηνές βίας μπροστά στα μάτια μας και να γυρνάμε από την άλλη, σαν να μη συμβαίνει τίποτα! Κι όμως, είναι σύνηθες στις μέρες μας! Αν θέλετε να το δούμε στο μικρόκοσμο του καθενός, είναι αδιανόητο να επιλέγουμε να προκαλούμε πόνο στο συνάνθρωπό μας, με τις πράξεις ή ακόμα και με τα λόγια μας. Αυτό μας κάνει ανθρώπους; Μας κάνει ηθικούς; Μας κάνει σωστούς; Χμμ… Κατά την ταπεινή μου άποψη, όχι! Γιατί το κάνουμε; Γιατί έχουμε πάψει να αισθανόμαστε και να συναισθανόμαστε! Αν ο καθένας ξεκινήσει από τον εαυτό του και προσπαθήσει να τον βελτιώσει, θα δει ότι όλα γύρω του βελτιώνονται. Αν ο καθένας από εμάς προσπαθεί να μπει στη θέση του συνανθρώπου του και να τον νιώσει, αν η αγωνία του άλλου γίνει δική μας, αν ο πόνος του άλλου γίνει δικός μας, τότε ίσως αρχίσουμε να διορθώνουμε τις εσφαλμένες συμπεριφορές. Όσο δεν νιώθουμε, θα συνεχίζουμε έτσι, σε αυτό το μοτίβο, καλλιεργώντας την αναλγησία και την ανηθικότητα.

Άνοιξα μία παρένθεση αναφερόμενη στις κοινωνικές προεκτάσεις αλλά κρατήστε αν θέλετε τους προβληματισμούς που ανέφερα. Ίσως κάπου ταυτιστείτε, ίσως κάπου σας βοηθήσουν…κι αν όχι, δεν πειράζει, ίσως τα κάνετε ήδη όλα σωστά!

photo credits: amacad.org

Ο πύργος του Καραϊσκάκη στην Δομβραίνα

by iopapami_admin

Επιστρέφοντας από την παλιά εθνική οδό από Παρνασσό προς Αθήνα, δεν μπόρεσα να αντισταθώ σε λίγη ακόμη εξερεύνηση! Ψάχνοντας σημαντικές τοποθεσίες της Βοιωτίας, ακολούθησα το δρόμο για κάποια σημεία που εντόπισα στον χάρτη. Σε επόμενα άρθρα θα βαδίσουμε μαζί σε αυτές τις διαδρομές.

Η προτομή του Γεώργιου Καραϊσκάκη μπροστά από την είσοδο του πύργου.

Αναζητώντας λοιπόν, ερείπια από ελληνιστικά τείχη στην περιοχή, τράβηξε την προσοχή μου ο πύργος με την ελληνική σημαία να κυματίζει και την προτομή κάποιου, που από μακριά δεν μπορούσα να διακρίνω. Ο δρόμος μας οδηγεί μέχρις ενός σημείου εντός της Δομβραίνας, όπου αφήνουμε το αυτοκίνητο και συνεχίζουμε με τα πόδια. Δεν υπάρχει κάποια ταμπέλα με οδηγίες, οπότε μη διστάσετε να ρωτήσετε τους κατοίκους (όπως έκανα κι εγώ!). Μέσα από ένα στενό ανηφορικό μονοπάτι με ψηλά χόρτα και μερικά βράχια, καταλήγουμε στην είσοδο του πύργου. Δεν θα σχολιάσω την υπέροχη θέα στον Βοιωτικό κάμπο, αξίζει να τη δείτε ιδίοις όμμασι.

Θα σταθώ στην επιβλητική προτομή του ήρωα της ελληνικής επανάστασης. Αγέρωχος, δεσπόζει πάνω στο βράχο του, στέκει μπροστά από την είσοδο του πύργου του, σαν να φυλά ακόμη Θερμοπύλες. Δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς χτίστηκε αυτός ο πύργος, ωστόσο υπολογίζεται ως προγενέστερος του 1826. Η μορφή του παραπέμπει σε μικρό οχυρό. Υπάρχουν, όμως, εικασίες ότι μπορεί να αποτελούσε την κατοικία κάποιου Τούρκου Αγά. Στο εσωτερικό του υπήρχαν κάποτε τρεις όροφοι. Έχουν γίνει επεμβάσεις για την αναστήλωση του πύργου αλλά επίσης δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς. Η θέση του στο φυσικό βράχο παρείχε εξαιρετική οπτική σε όλο τον λόφο και τον κάμπο.

Από το εσωτερικό του πύργου, σε σχήμα 8.

Γνωρίζουμε ότι δεν υπήρξε κατοικία του Γεώργιου Καραϊσκάκη, ωστόσο τον χρησιμοποίησε σε κάποια μάχη ενάντια στους Τούρκους. Τοπικές παραδόσεις θέλουν τον ήρωα να έχει οργανώσει πολλές δράσεις στη γύρω περιοχή μέσα από αυτόν τον πύργο.

Κοιτάζοντας από μέσα προς την έξοδο του πύργου.

Βιβλιοτόπιο

Η Ουράνια Προφητεία

by iopapami_admin

Η Ουράνια Προφητεία του James Redfield είναι ένα από τα βιβλία που όσοι έχουν ενεργειακές αναζητήσεις αξίζει να το διαβάσουν. Για αρχή να ευχαριστήσω την Ανδρομάχη Πλαγιαρίδου που μου σύστησε το βιβλίο. Πραγματικά αξίζει την προσοχή και το χρόνο σας και όπως παρακινήθηκα από κάποιον άλλον, είναι η σειρά μου να παρακινήσω εσάς. Στο εξώφυλλο του βιβλίου αναφέρεται ότι πρόκειται για μία περιπέτεια. Πραγματικά, μία περιπέτεια ξεκινά, ένα ταξίδι αναζήτησης.

Στα δάση του Περού ανακαλύφθηκε ένα αρχαίο χειρόγραφο και οι ήρωες του βιβλίου αναζητούν τις εννιά επιγνώσεις που περιλαμβάνονται σε αυτό. Οι επιγνώσεις είναι ουσιαστικά κάποια κλειδιά – καθοδηγητές για τη ζωή, συνειδητοποιήσεις που μπορούν να μας εξελίξουν ως ανθρώπους. Όπως κάθε νέα γνώση που συναντά το φως πολεμάται, αμφισβητείται και κινδυνεύει με αφανισμό, έτσι και αυτό το χειρόγραφο. Οι λίγοι που έχουν ήδη έρθει σε επαφή με αυτό και έχουν κατανοήσει την αλήθεια του, προσπαθούν να το σώσουν. Έτσι, οι ήρωες διώκωνται ενώ παράλληλα προσπαθούν να ανακαλύψουν τις επιγνώσεις και να τις διαδώσουν. Μέσα από μία σειρά γεγονότων, οι επιγνώσεις αποκαλύπτονται στον αναγνώστη και ερμηνεύονται με παραδείγματα, ώστε να είναι πιο οικείες και κατανοητές. Ας τις δούμε όμως λίγο πιο αναλυτικά, σε μια προσπάθεια να σας κεντρίσω το ενδιαφέρον για ένα βιβλίο που με ενέπνευσε!

*Το εξώφυλλο του βιβλίου*, μεταφρασμένο από τις εκδόσεις Διόπτρα

Αρχικά, γίνεται λόγος για την κρίσιμη μάζα που έχει ήδη αφυπνιστεί. Το αρχαίο αυτό χειρόγραφο προβλέπει ότι επί των ημερών μας ο ανθρώπινος πολιτισμός θα συνειδητοποιήσει ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα στον πνευματικό κόσμο και θα στραφεί σε τέτοιες αναζητήσεις για να βρει απαντήσεις. Οι άνθρωποι θα αρχίσουν να κατανοούν την αξία των συμπτώσεων και θα μάθουν να τις αξιοποιούν και να τις εμπιστεύονται για την εξέλιξή τους. Μία νέα κοσμοθεωρία αναδύεται, πληρέστερη από την ήδη υπάρχουσα. Αρκετά ασχολήθηκε η ανθρωπότητα με την ύλη, την τεχνολογία και την εξασφάλιση των ανέσεων. Η απορρόφηση από τα καθημερινά θα δώσει τη θέση της στην συνειδητοποίηση των συμπτώσεων που μας συμβαίνουν καθημερινά. Μέσα από αυτές, θα βρούμε το δρόμο προς τον πραγματικό σκοπό μας και θα ανακαλύψουμε την πραγματική φύση του σύμπαντος. Με την τρίτη επίγνωση, συνειδητοποιούμε ότι τα πάντα γύρω μας είναι ενέργεια, ροή ενέργειας. Αναπτύσσοντας τη διαίσθησή μας μπορούμε να την αισθανθούμε και μάλιστα μπορούμε να την διαχειριστούμε. Εστιάζοντας την ενέργειά μας, δίνοντας την προσοχή μας σε κάποιον ή κάτι, μπορούμε να επηρεάσουμε αναλόγως ένα ολόκληρο σύστημα. Όσο εξασκούμαστε σ’ αυτό, τόσο αυξάνουμε τη συχνότητα των συμπτώσεων που μπορούν να μας καθοδηγήσουν και να μας αφυπνίσουν περισσότερο.

Η τέταρτη επίγνωση μας φέρνει αντιμέτωπους με τον διαρκή αγώνα για απόκτηση περισσότερης δύναμης. Γινόμαστε πιο δυνατοί όταν έχουμε περισσότερη ενέργεια. Για να αποκτήσουμε ενέργεια, εφόσον έχουμε αποκοπεί από την πηγή μας, την παίρνουμε από τους άλλους ανθρώπους είτε επειδή μας την προσφέρουν οικειοθελώς είτε εξαναγκάζοντας. Σε αυτό το σημείο παρουσιάζονται κάποια μοντέλα εξουσιαστών και εξουσιαζόμενων, με τρόπο που μας κάνουν να προβληματιστούμε για τη μέχρι τώρα πορεία μας. Αναλογιζόμαστε τη συμπεριφορά μας για να δούμε πού βρισκόμαστε και πώς συνειδητά θα ξεχωρίζουμε και θα αντιμετωπίζουμε τις προσωπικότητες των άλλων. Ο διαρκής ανταγωνισμός για απόκτηση περισσότερης ενέργειας αποτελεί την πηγή όλων των ανθρώπινων συγκρούσεων. Η Πέμπτη συνειδητοποίηση μας φέρνει ευχάριστα μηνύματα για την εξέλιξη αυτής της κατάστασης. Μπορούμε πραγματικά να συνδεθούμε με τη θεϊκή ενέργεια που ρέει μέσα μας! Όταν το επιτύχουμε αυτό, η ανασφάλεια και οι συγκρούσεις δεν θα έχουν πια θέση στη ζωή μας. Θα αισθανόμαστε ανάλαφροι, δυνατοί, πλημμυρισμένοι από αγάπη. Εξάλλου όλα γίνονται για την αγάπη, την ενέργεια με την υψηλότερη συχνότητα! Έχοντας έρθει σε επαφή με την πηγή, μπορούμε πιο εύκολα να κατανοήσουμε πότε απομακρυνόμαστε από αυτήν, για ποιο λόγο και πώς αναζητούμε την ενέργεια των άλλων. Οι συνειδητοποιήσεις αυτές μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια πιο ουσιαστική και σταθερή σύνδεση με τη ροή της ενέργειας. Ακόμη, μπορούν να μας βοηθήσουν να αναπτυχθούμε και να αντιληφθούμε τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να προσφέρουμε στην ανθρωπότητα. Όταν συνειδητοποιήσουμε ποια είναι η αποστολή μας, θα παρατηρήσουμε ότι οι μυστηριώδεις συμπτώσεις αυξάνονται. Όλα αυτά θα μας οδηγήσουν στο πεπρωμένο μας. Όταν έχουμε ένα ερώτημα, θα βιώνουμε ονειροπολήσεις και διαισθητικές εμπειρίες, μέχρι που κάποιος άλλος άνθρωπος, «συμπτωματικά» θα έρθει να μας δώσει την απάντηση! Υπάρχει ένας ακόμη τρόπος για να αυξήσουμε την καθοδήγηση που λαμβάνουμε. Αυτό, λοιπόν, μπορεί να επιτευχθεί με την ψυχική εξύψωση που μπορούμε να προσφέρουμε καθημερινά σε ανθρώπους που εμφανίζονται στη ζωή μας. Ωστόσο, πρέπει να προσέξουμε να μην «χαθούμε» μέσα σε ρομαντικές σχέσεις. Η ένατη και τελευταία επίγνωση μας οδηγεί σε έναν αναδυόμενο πολιτισμό, με αφυπνισμένους ανθρώπους, συγχρονική ανάπτυξη, άφθονη και ομαλή ροή ενέργειας. Όταν ο άνθρωπος καταφέρει να εξυψωθεί στα υψηλότερα ενεργειακά επίπεδα, θα ενοποιηθεί η διάσταση της ύπαρξης με τη μεταθανάτια διάσταση και έτσι θα τερματιστεί ο κύκλος της γέννησης και του θανάτου. Το σώμα θα έχει πλέον μόνο την πνευματική του μορφή, αφήνοντας πίσω την υλική.

Η περιπέτεια των ηρώων φαίνεται να ολοκληρώνεται μόλις συνειδητοποιήσουν την ένατη επίγνωση, ωστόσο, ο συγγραφέας έχει ήδη προχωρήσει μέχρι την δωδέκατη επίγνωση στην οποία έχει αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο. Μείνετε συντονισμένοι γιατί μόλις ολοκληρώσω τη μελέτη αυτού του βιβλίου, θα τη μοιραστώ μαζί σας. Οφείλω να αναγνωρίσω πάντως ότι η αρχή του βιβλίου έχει ήδη αιχμαλωτίσει την προσοχή μου! Αν κάποιος από εσάς έχει ήδη διαβάσει την Ουράνια Προφητεία και θέλει να μοιραστεί μαζί μου κάποιο σχόλιο, προβληματισμό ή πληροφορία, ας μη διαστάσει να επικοινωνήσει! Περιμένω τα μηνύματά σας στο ioanna@myalchemies.com.

Καλή ανάγνωση!

Εξ-ερευνήσεις

Το φρούριο της Αλεκτωρούπολης

by iopapami_admin

Η Καβάλα είναι μία από τις αγαπημένες μου πόλεις, με πλούσια ιστορία, και σε κάθε μου επίσκεψη βρίσκω κάτι νέο να εξερευνήσω. Κάπως έτσι, λοιπόν, τυχαία, βρέθηκα μια καλοκαιρινή μέρα στο κάστρο της Αλεκτωρούπολης! Πηγαίνοντας προς Νέα Πέραμο για ψαράκι δίπλα στη θάλασσα, τράβηξαν την προσοχή μου τα τείχη του κάστρου. Χωρίς δεύτερη σκέψη, κάναμε μία μικρή παράκαμψη από την πορεία μας και αντικρύσαμε τα ερείπια του φρουρίου.

Δεν γνώριζα ότι υπήρχε κάποτε κάστρο στην περιοχή, οπότε αυτό αποτέλεσε μία ευχάριστη έκπληξη! Το κάστρο Αλεκτωρουπόλεως εμφανίζεται σε έγγραφο για πρώτη φορά τον 11ο αιώνα. Δεσπόζει στον όρμο των Ελευθερών, γι’ αυτό και εύκολα θα σας τραβήξει την προσοχή, ενώ αν το επισκεφθείτε θα απολαύσετε μία μοναδική θέα!

Σύμφωνα με βυζαντινές πηγές πηγές η πόλη την οποία προάσπιζε το κάστρο καλούνταν Αλεκτρυόπολη, μετέπειτα Αλεκτωρούπολη – Ανακτορούπολη – Ελευθερούπολη. Κατά τον 14^ο αι. φαίνεται πως διαδραμάτισε ιδιαίτερο ρόλο στα ιστορικά δρώμενα, καθώς αναφέρεται συχνότερα στις πηγές. Κατά τη διάρκεια της εμφύλιας διαμάχης του 14^ου ανάμεσα στον αυτοκράτορα Ιωάννη Ε’ Παλαιολόγο και τον Ιωάννη Καντακουζηνό χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο για την κατάληψη των κάστρων της περιοχής. Το 1357 με χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου, η Ανακτορούπολη, η Χρυσόπολη και η Θάσος παραχωρήθηκαν, με τίτλο κληρονομικότητας, στη δικαιοδοσία των αδελφών Αλέξιο μέγα στρατοπεδάρχη και Ιωάννη Πριμικήριο. Το κάστρο κατελήφθη από τους Οθωμανούς μεταξύ των ετών 1383 και 1387. Ωστόσο, η επισκοπή Ελευθερουπόλεως διατήρησε το όνομά της έως και το β’ μισό του 15^ου αι. Πιθανώς ο οικισμός είχε μεταφερθεί αλλού, ίσως κοντά στο σημερινό ορεινό χωριό Ελευθερές στους πρόποδες του Συμβόλου όρους (Λεφτέρ και Λεφτερόπολη επί Τουρκοκρατίας).

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο χρησίμευσε ως στρατόπεδο και οχυρό για τον βουλγαρικό στρατό. Αυτήν την περίοδο κατεδαφίστηκε τμήμα της νότιας πλευράς και στο εσωτερικό χτίστηκαν πρόχειρα καταλύματα. Αργότερα, οι εγκαταστάσεις και το κάστρο χρησιμοποιήθηκαν από τους κατοίκους της περιοχής ως πρόχειρα καταλύματα και λατομείο έτοιμου οικοδομικού υλικού. Μέχρι στιγμής, στο εσωτερικό του κάστρου έχει ανακαλυφθεί ένας ναΐσκος, ένα πατητήρι σταφυλιών και ένα λουτρό. Τα τέσσερα κιονόκρανα των βυζαντινών χρόνων υποδηλώνουν την ύπαρξη τρουλαίου ναού. Σύμφωνα με τα διαφορετικά είδη τοιχοποιίας που εντοπίστηκαν, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις περί κατασκευής μεταξύ 6ου και 9ου αιώνα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν γραπτά που να το μαρτυρούν ή επιγραφές που να το επιβεβαιώνουν.

Μετά τα... φυσικά!

Ο άνθρωπος μέσα από το κίνημα της Νέας Σκέψης

by iopapami_admin

Ο άνθρωπος από όταν κατάφερε να επιλύσει τις βιολογικές του ανάγκες, ασχολήθηκε με την πνευματικότητά του. Ακόμα και η δημιουργία μύθων, κοσμογονιών και θεοτήτων, ανταποκρίνεται στις ανώτερες αναζητήσεις του ανθρώπου. Με το θεό, ερμήνευε ό,τι δεν μπορούσε να κατανοήσει. Με τον μύθο, έδινε νόημα σε μια αλληλουχία γεγονότων και ανέλυε την ηθική. Με την κοσμογονία, αντιλαμβανόταν τη δημιουργία του σύμπαντος, του κόσμου και όλων των πλασμάτων μέσα σε αυτόν. Όλες οι μυθολογίες του κόσμου εμπεριέχουν αυτά τα τρία στοιχεία, γιατί ανταποκρίνονται στις πρώτες ανάγκες όλης της ανθρωπότητας για την ερμηνεία του κόσμου.

Καθώς εξελίσσονταν οι κοινωνίες, ήρθε η φιλοσοφία να καλύψει τα κενά που άφηναν οι μύθοι και να δώσει απαντήσεις σε αυτά δεν εξηγούσαν οι θεοί. Κύρια ζητήματα της φιλοσοφίας ήταν η ηθική, η ζωή κι ο θάνατος, η ψυχή και οι ιδιότητές της αλλά και η πλήρης αντίληψη του αισθητού και του νοητού κόσμου. Ο Πλάτωνας μίλησε για τον κόσμο των ιδεών και είναι από τους πρώτους που εισήγαγαν τη θεωρία ότι ζούμε σε μια πλάνη, σε έναν πλασματικό κόσμο κι ότι η αλήθεια βρίσκεται αλλού. Ο Αριστοτέλης μίλησε για την Ψυχή, ενώ μέσα από τους πλατωνικούς διαλόγους που σώζονται, μαθαίνουμε για τις αντιλήψεις περί ψυχής των Πλατωνικών και των Σωκρατικών.

*O Phineas Parkhurst Quimby* (1802-1866)

Στη σύγχρονη ιστορία, όλα αυτά επανέρχονται το 19ο αιώνα, με το κίνημα της Νέας Σκέψης. Αυτό το κίνημα χαρακτηρίζεται από ένα μείγμα θρησκείας και μεταφυσικής. Δεν ασπάζεται κάποια συγκεκριμένη θρησκεία και δεν είναι άλλωστε αυτός ο σκοπός του κινήματος. Πρόκειται για μία ιδεολογία που παίρνει στοιχεία από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, από τις πνευματικές διδασκαλίες της Ανατολής, από θρησκείες όπως ο Χριστιανισμός που μιλάει για έναν Θεό, για αγάπη και ειρήνη, με διάφορες άλλες προσθήκες από νέους ψυχολόγους και ιδεολόγους της εποχής. Σε μια περίοδο όπου ο ρομαντισμός και ο ιδεαλισμός άρχισαν να έχουν έντονη επιρροή, το κίνημα της Νέας Σκέψης βρήκε πρόσφορο έδαφος να δημιουργηθεί και να αναπτυχθεί, βρίσκοντας το κοινό του στις καρδιές όσων είχαν ανάγκη να πιστέψουν σε κάτι πιο ελπιδοφόρο, προσιτό και προοδευτικό. Ιδρυτής θεωρείται ο Phineas P. Quimby (1802 – 1866), καθώς είναι ένα από τους πρωτεργάτες του κινήματος και από τους πιο πιστούς εκφραστές του. Στις αντιλήψεις του Quimby είναι έκδηλες οι επιρροές από το χριστιανισμό και το μεσμερισμό. Τι ήταν, όμως, ο μεσμερισμός και πώς προέκυψε;

Ο Franz Anton Mesmer (1734 – 1815) είχε προηγηθεί του Quimby και εισήγαγε τις αρχές του υπνωτισμού και της θεραπείας μέσω αυτού και άλλων ενεργειών, πρωτοπορώντας για την εποχή του. Οι αρχές του Mesmer δεν ειπώθηκαν για πρώτη φορά από τον ίδιο, ωστόσο στις μεθόδους που ακολουθούσε αποδόθηκε ο όρος «μεσμερισμός» και έμελε να επηρεάσει πολλούς τον επόμενο αιώνα, όπως τον Quimby.

Η Νέα Σκέψη, λοιπόν, επηρεασμένη από τη πλατωνική φιλοσοφία, υποστηρίζει ότι η σφαίρα των ιδεών είναι πιο πραγματική από εκείνη της ύλης. Ασπάζεται την άποψη του Σουηδού φιλόσοφου, επιστήμονα και θεολόγου Emanuel Swedenborg (1688 – 1772), σύμφωνα με την οποία η υλική σφαίρα αποτελείται από πνευματικές αιτίες και θεϊκό σκοπό. Ό,τι υπάρχει στον φυσικό κόσμο και το αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας είναι ένας φτωχός αντικατοπτρισμός αυτών που βρίσκονται στον πνευματικό και ιδεατό κόσμο. Ένας από τους τελευταίους μεγάλους φιλοσόφους της σύγχρονης εποχής ήταν ο Γερμανός Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770 – 1831). Πρόκειται για έναν ιδεαλιστή, εμπνευσμένο από τις χριστιανικές αρχές, ο οποίος βρήκε μία θέση για τα πάντα. Τοποθέτησε το λογικό, το φυσικό, το ανθρώπινο και το θεϊκό, σε ένα διαλεκτικό σχήμα που μεταβαίνει επανειλημμένως από τη θέση στην αντίθεση και ξανά επιστρέφει σε μια πλουσιότερη σύνθεση. Οι ιδέες του έμειναν γνωστές ως χεγκελισμός και με τη σειρά τους επηρέασαν κι αυτές τον Quimby στην έκφραση της Νέας Σκέψης.

Ουσιαστικά, αυτό το κίνημα δεν έκανε τίποτα περισσότερο από το να επαναφέρει στην επικαιρότητα τις μεγαλύτερες ιδέες που ειπώθηκαν για τον πνευματικό κόσμο και την πνευματική δύναμη του ανθρώπου επάνω στην ύλη. Νέα Σκέψη ήταν για τα χρόνια μετά το μεσαίωνα, αλλά ουσιαστικά, μέσα στο πέρασμα των αιώνων, ήταν η επαναφορά της αρχαίας γνώσης, προσαρμοσμένη στις νέες κοινωνίες. Πρόκειται για έναν συγκερασμό στοιχείων από διάφορα πεδία, από διάφορες χρονικές περιόδους. Συνοπτικά, υποστηρίζει τη θεϊκή φύση του ανθρώπου, την άμεση διαθεσιμότητα της δύναμης του Θεού στον άνθρωπο, τον πνευματικό χαρακτήρα του σύμπαντος και το γεγονός ότι η αμαρτία, οι ανθρώπινες διαταραχές και ασθένειες είναι αποτελέσματα της εσφαλμένης σκέψης. Επιπλέον, σύμφωνα με τη Νέα Σκέψη, ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει σε ενότητα με το Θεό, με αγάπη, αλήθεια, ειρήνη, υγεία και αφθονία. Πολλοί υποστηρικτές του κινήματος αναγνωρίζουν τον Ιησού Χριστό ως μέγα διδάσκαλο και θεραπευτή και διακηρύσσουν τη βασιλεία του ως ύπαρξη μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο.

Αρχικά, όλη η ιδεολογία της Νέας Σκέψης αφορούσε πνευματικά και άυλα ζητήματα. Οι νέοι ηγέτες και εκφραστές του κινήματος, τονίζουν όλο και περισσότερο την υλική ευημερία ως ένα από τα αποτελέσματα της Νέας Σκέψης. Δεν υπάρχει κάποιο τελετουργικό ή κάποιου είδους λατρεία, ωστόσο για την καλύτερη ερμηνεία των ιδεών που πρεσβεύει το κίνημα, συχνά γίνεται επίκληση σε μαρτυρίες ανθρώπων που έχουν θεραπευτεί και σε προσευχές για άρρωστους ανθρώπους. Τα θεμέλια του κινήματος βρίσκονται και πάλι στην πίστη. Στην πεποίθηση ότι μέσα μας υπάρχει ένα θείο κομμάτι, που μας δίνει υπερφυσικές δυνάμεις και μας συνδέει με το Όλον, με το Σύμπαν. Στην πεποίθηση ότι μπορούμε πραγματικά να ενωθούμε με την πηγή της δύναμης αλλά και με τους άλλους.

Η σκέψη μας, ο νους που βρίσκεται στον πνευματικό κόσμο, μπορεί να πραγματωθεί μέσα από την ύλη και να της δώσει μορφή. Η πίστη αυτή αναφέρεται σε έναν ανώτερο εαυτό, ο οποίος έχει τη δύναμη να δημιουργήσει με τη σκέψη του. Ο Αριστοτέλης στο Περί Ψυχής, παρατήρησε ότι τα πάθη της ψυχής, όπως τα ονόμασε, επηρεάζουν το σώμα που φιλοξενεί την ψυχή. Δηλαδή τα συναισθήματα όπως η αγάπη, το μίσος, ο φόβος, η ζήλεια, ο οίκτος, η πραότητα, έχουν αντίκτυπο στο σώμα. Τα πάθη είναι μορφές που πραγματώνονται μέσα στην ύλη. Έχουμε λοιπόν, ήδη, την πεποίθηση ότι ένα πάθος, ένα συναίσθημα, μία σκέψη που οδηγεί σε ένα συναίσθημα, το οποίο είναι ιδέα, είναι άυλο, έχει επίπτωση πάνω στην ύλη.

Είναι εμφανές ότι οι ιδέες που πρεσβεύει το κίνημα της Νέας Σκέψης, προέρχονται ουσιαστικά από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, την οποία σε κάποια σημεία «πάντρεψαν» με τις αντιλήψεις του χριστιανισμού και ορισμένων θρησκειών της ανατολής. Παρόλο, λοιπόν, που δεν ειπώθηκε τίποτα καινούριο από αυτό το κίνημα, βρήκε μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό και πολλοί ασπάζονται τις ιδέες του. Κάναμε, λοιπόν, έναν κύκλο. Από τους αρχαίους Έλληνες στους στοχαστές του 19^ου αιώνα και καταλήξαμε πάλι στην αρχή. Γιατί, όλα ξεκίνησαν από εκεί. Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Σωκράτης, ο Εμπεδοκλής και άλλοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, έδωσαν πρώτοι ερμηνεία για την ψυχή και την πνευματικότητα του ανθρώπου. Για την αντίληψη του κόσμου, των ιδεών, της ύλης και του Νου. Πολλούς αιώνες αργότερα, ακόμα εκεί στηρίζονται όλες οι θεωρίες. Για να κάνουμε ένα βήμα μπροστά, πρέπει να μην ξεχνάμε την Αρχή μας, όπως για να απλώσει ένα δέντρο τα κλαδιά του και να αναπτυχθεί, πρέπει να έχει γερές και βαθιές ρίζες που να το (υπο)στηρίζουν!

Μετά τα... φυσικά!Μυθικές Ιστορίες

Αλχημεία, η τέχνη της μεταμόρφωσης

by iopapami_admin

Έχουμε ακούσει πολλές φορές τη λέξη: αλχημεία. Κατά πόσο όμως γνωρίζουμε την πραγματική της έννοια; Υπάρχει λόγος που η ιστοσελίδα μου είναι το myalchemies.com, δηλαδή οι αλχημείες μου. Δεν θα μπορούσα, λοιπόν, να μην αφιερώσω μερικά άρθρα σε αυτόν τον συγκερασμό επιστημών, θεωριών, φιλοσοφιών και να μην εξηγήσω γιατί έχω επιλέξει να με εκπροσωπεί στον κυβερνοχώρο!

*Το σύμβολο των αλχημιστών για τη φιλοσοφική λίθο*

Ας ξεκινήσουμε από την ερμηνεία της ίδιας της λέξης. Κατά μία εκδοχή, απορρέει από την ελληνική λέξη χημεία, καθώς το κύριο αντικείμενό της ήταν η εξέλιξη της επιστήμης της χημείας για την επίτευξη ορισμένων στόχων. Κατά μία άλλη εκδοχή, ο όρος αυτός αποδόθηκε κατά τον 5^ο με 7^ο αιώνα από τους Άραβες. Οι ισλαμικές κατακτήσεις μετά την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τον 5^ο αιώνα, εισήγαγαν τον αραβικό πολιτισμό στην Αίγυπτο. Εκεί βρέθηκαν πολλά γραπτά που περιείχαν αρχαία γνώση σχετικά με τις ιδιότητες των μετάλλων και τη μεταστοιχείωση. Αυτά τα αξιοποίησαν οι Άραβες λόγιοι της εποχής, οι οποίοι προσπάθησαν να εξελίξουν τη γνώση που παρέλαβαν. Λόγω του ότι το παλιό όνομα της Αιγύπτου ήταν Khem (Κεμ ή Χεμ) που σημαίνει «μαύρη Γη», λέγεται ότι προέκυψε ο όρος Al Kimiya για την επεξεργασία του χρυσού. Δηλαδή, η τέχνη της μαύρης Γης. Σύμφωνα με διασωθέντες αλχημικές παραδόσεις, η ίδρυση της αλχημείας οφείλεται στον Ερμή τον Τρισμέγιστο. Πολλές φορές ο όρος ερμητισμός συνδέεται στενά με τον αλχημισμό. Μία τρίτη εκδοχή, συνδέει την αλχημεία με την εβραϊκή λέξη chamaman, που σημαίνει “ένα μυστήριο”, με την έννοια του απόκρυφου ή του μυστικού. Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζουμε ακριβώς πότε εμφανίστηκε αυτός ο όρος, από ποιους και ποια ήταν η ακριβής ετυμολογία του. Ωστόσο, υπάρχει κάτι στο οποίο συγκλίνουν όλες οι πηγές. Η αλχημεία αφορά ξεκάθαρα τη μεταστοιχείωση, τη μεταμόρφωση.

Οι στόχοι των αλχημιστών ήταν τρεις:

Η δημιουργία της φιλοσοφικής λίθου, δηλαδή μιας ουσίας που θα μπορούσε να δράσει καταλυτικά για την επίτευξη των μεταμορφώσεων. Στα αραβικά αυτή η λίθος αναφέρεται ως al-iksir και πέρασε στα λατινικά ως elixir, το ελιξίριο της ζωής. Πρόκειται λοιπόν, για τον καταλύτη που θα μετατρέψει τον μόλυβδο σε χρυσό, που θα θεραπεύσει τις ασθένειας και θα χαρίσει νεότητα και αθανασία.
Από αυτήν την περιγραφή και την αναζήτηση της φιλοσοφικής λίθου απορρέουν οι άλλοι δύο στόχοι των αλχημιστών. Η μετατροπή των μετάλλων κυρίως σε χρυσό καθώς είχε τη μεγαλύτερη αξία, και
η ανακάλυψη του μυστικού της νεότητας, της υγείας και της αθανασίας.

Το σύμβολο των αλχημιστών για τον υδράργυρο, ένα από τα τρία βασικά συστατικά για τη δημιουργία της φιλοσοφικής λίθου

Πολλοί υποστηρίζουν ότι οι πρακτικές των αλχημιστών δεν αποσκοπούσαν απλά στη μεταστοιχείωση των υλικών και των χημικών στοιχείων. Πρόκειται για κάτι πιο βαθύ, πιο πνευματικό, πιο μυστηριακό. Μετατρέποντας μια πέτρα σε χρυσάφι, ουσιαστικά εννοούν τη μεταμόρφωση ενός ανθρώπου από πέτρα, δηλαδή υλικό άνευ αξίας σε χρυσάφι, δηλαδή σε κάτι πολύτιμο. Αυτό το πολύτιμο αφορά την πνευματικότητα και τις γνώσεις του ανθρώπου καθώς εξελίσσεται. Η κατάκτηση της σοφίας είναι ο χρυσός, η αξία. Μία άλλη επιδίωξη των αλχημιστών θεωρείται η άσκηση εξουσίας επάνω στη φύση, ο ορισμός του κόσμου που μας περιβάλει. Σε ορισμένες αναφορές έχει συσχετιστεί και με την άσκηση μαγείας. Είτε με την έννοια ότι έπρεπε να γνωρίζουν κάποια λόγια που έπρεπε να ειπωθούν την κατάλληλη στιγμή (ξόρκια) είτε με την έννοια ότι έπρεπε να ακολουθήσουν ένα τελετουργικό για να επιτευχθεί η μεταστοιχείωση. Δηλαδή, να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες με τη σωστή σειρά και στο σωστό χρόνο ώστε η χημεία που ασκούσαν να αποδώσει.

Η εξάσκηση αυτής της τεχνουργίας, αυτής της πρακτικής, δεν ήταν για όλους. Καθώς μέχρι σήμερα δεν είναι όλα για όλους. Οι αλχημιστές ήταν μυημένοι σε κάποιες πρακτικές, είχαν πρόσβαση σε γνώσεις που οι περισσότεροι δεν είχαν και ανέπτυξαν έναν δικό τους κώδικα επικοινωνίας για να κρατήσουν σε στενό κύκλο τη γνώση τους. Σήμερα αναγνωρίζουμε δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες σύμβολα σε αποκρυφιστικά κείμενά τους. Συνδύασαν γνώσεις της χημείας, της αστρολογίας, θεωρίες της φιλοσοφίας που προσπάθησαν να εφαρμόσουν στην πράξη και δημιούργησαν μια παραεπιστήμη για την οποία αναζητούμε να μάθουμε περισσότερα μέχρι σήμερα! Θα αφιερώσω ένα ολόκληρο άρθρο για τα πιο ευρέως διαδεδομένα τους σύμβολα, ώστε να κατανοήσουμε λίγο καλύτερα τη δική τους θεώρηση για τον κόσμο.

Μεταφορικά, η αλχημεία είναι ένα ταξίδι στον θάνατο και την αναγέννηση. Πεθαίνει ο παλιός εαυτός, ο εγωιστής, ο αδαής και γεννιέται ένας ανώτερος εαυτός. Ένας Εαυτός που μυήθηκε στη γνώση για να αναγεννηθεί, που συνδέεται με την ανώτερη Συνειδητότητα αφήνοντας πίσω τα ευτελή υλικά από τα οποία αποτελούνταν πριν.

Γιατί λοιπόν επέλεξα τις… αλχημείες μου; Γιατί μέσα από το έργο που εκθέτω σε αυτή τη σελίδα, σκοπός μου είναι να προσφέρω γνώση, να προβληματίσω, να βρω συνταξιδιώτες στις αναζητήσεις και τις εξερευνήσεις μου. Να μετατραπούμε από μόλυβδο σε χρυσό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον καθένα από εμάς.

Εξ-ερευνήσεις

Το μετόχι των Κριτζιανών στην Επανομή

by iopapami_admin

Το Μετόχι της Αγίας Αναστασίας είναι το μοναδικό σωζώμενο τμήμα του μεσαιωνικού οικισμού των Κριτζιανών. Βρίσκεται στην περιοχή της Επανομής, λίγα χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για ένα κλειστό σύνολο κτηρίων με ισχυρό αμυντικό περίβολο. Στόχος του οχυρώματος ήταν η προστασία της Μονής της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας από επιδρομές πειρατών.

Δεν είχα ξανακούσει τίποτα για το μετόχι και τους πύργους του, γνώριζα μόνο την ύπαρξη της Ιεράς Μονής της Αναστασίας της Φαρμακολύτριας στην περιοχή. Ωστόσο, μια ωραία μέρα, ο φίλος μου Τηλέμαχος Χριστιάς, κάτοικος Επανομής που γνωρίζει όλα τα όμορφα και μυστικά μέρη της περιοχής, με προσκάλεσε σε μία βόλτα εξερεύνησης. Ασφαλώς και δεν μπορούσα να αρνηθώ! Έτσι, καταλήξαμε σε αυτό το όμορφο και κατά τα άλλα κρυμμένο μέρος. Φυσικά, υπάρχει λόγος που δεν είναι εμφανές από μακριά, καθώς ο ρόλος του ήταν να προστατεύει τη Μονή και να ελέγχει τον τότε εμπορικό δρόμο Κασσάνδρας – Θεσσαλονίκης.

*Εντοιχισμένη επιγραφή πάνω από το υπέρθυρο της νότιας εισόδου του κεντρικού πύργου.*

Σύμφωνα με την επιγραφή που συναντάμε στον κεντρικό πύργο, το μετοχιακό συγκρότημα ανεγέρθηκε το 1530. Τη ίδια χρονιά, ο φημισμένος πειρατής Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα σκόρπισε τον τρόμο στην ευρύτερη περιοχή με 18 πλοία. Κλείνοντας αυτήν την παρένθεση, ας επιστρέψουμε στην αρχιτεκτονική του μετοχιακού συγκροτήματος. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα ακανόνιστο πεντάπλευρο συγκρότημα που ορίζεται από λιθόκτιστο περίβολο, με δύο τετράγωνους πύργους στα νότια. Η πρόσβαση εξασφαλίζονταν από δύο θύρες, μία κεντρική και μία βοηθητική. Μέσα στον χώρο του Μετοχίου διακρίνεται το κτήριο του πυργόσπιτου, θεμελιώδους στοιχείου διαβίωσης και διοίκησης της έκτασης. Μπορούμε εντός του περίβολου να διακρίνουμε λείψανα και άλλων βοηθητικών κτηρίων. Περιπλανιόμαστε, λοιπόν, ανάμεσα στο μαγειρείο, την αποθήκη και τους στάβλους.

Σε όλη τη βυζαντινή και τη μεταβυζαντινή περίοδο, τα μετόχια αποτελούσαν τη βασική πηγή εσόδων των μοναστηριών. Η καρδιά της οικονομικής ζωής της εκάστοτε Μονής, βρισκόταν στο Μετόχι.

Αξίζει να μεταφέρουμε εδώ σε κείμενο όσα βρίσκονται εγχάρακτα στην κτηροτική επιγραφή του πυργόσπιτου, πάνω από την κεντρική είσοδο: ΙΧΝ (Ιησους Χριστός Νικά)
Ηγουμενεύοντος Αγ(ί)ας Αν(α)στασίας Θεωνά Ιερομονάχ(ου), Σωφρονίου οικονομεύοντος»
«+Δώρον σοι προσήξαμεν οι ευτελέοις σου δούλοι, μεγαλόνυμε μάρτης Αναστασία κ(αι) δέξε τούτο ως ο Κ(ύριο)ς πάλαι της χήρας λεπτά, κ(αι) αεί μνημονεύη ούτω κακ συ πρόσδεξαι, τούτο νυν το πυργίω. Κ(αι) σκέπε φρούρι του εν αυτώ οικούντ(ας) εκ τ(ων) αισθητ(ών) κ(αι) νοητών πολέμ(ων). Έτ(ος) ΖΛΗΩ’ μην(ί) Οκτωβρίω Ιν(δικτιώνος) Δ'(ης)»

Ο Άγιος Θεωνάς

Εικόνα από το εσωτερικό του καντηλιού του Αγίου Θεωνά

Μέσα στον περίβολο, υπήρχε ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Θεωνά. Πλέον, στη θέση του βρίσκεται ένα καντηλάκι να τιμά τη μνήμη του. Ο Άγιος Θεωνάς εξελέγη ηγούμενος στη μονή της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας την οποία ανακαίνισε ο ίδιος το 1522. Πρόκειται για τον μετέπειτα Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης και Άγιο της εκκλησίας μας, ο οποίος τιμάται στις 4 Απριλίου. Ο Άγιος Θεωνάς γεννήθηκε στα μέσα του 15ου αιώνα, στη Λέσβο ή στη Βέροια. Μόνασε ως μαθητής του Οσίου Ιακώβου, ενώ διετέλεσε για λίγο κι ηγούμενος στη Μονή Τιμίου Προδρόμου, στη Δεβερκίστα της Αιτωλίας. Στη συνέχεια μετέβη στο Άγιο Όρος στην Μονή Σίμωνος Πέτρα. Το 1539 εξελέγη Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, θέση στην οποία παρέμεινε ως την κοίμησή του.

Εξ-ερευνήσεις

Ένα πάρκο νερού, σκέτη όαση!

by iopapami_admin

Ανάμεσα στην Άνω και Κάτω Παύλιανη του νομού Φθιώτιδας, βρίσκεται η είσοδος για ένα
πραγματικά μοναδικό πάρκο αναψυχής, στην καρδιά της φύσης! Σε υψόμετρο 1040 μέτρων, το ελατόδασος και τα νερά του Ασωπού δημιουργούν ένα τοπίο βγαλμένο από τα παραμύθια!

Βρισκόμαστε, λοιπόν, στη είσοδο του Εθνικού Δρυμού της Οίτης, στις νοτιοανατολικές πλαγιές του μυθικού αυτού βουνού! Η ιστορία του μαγευτικού αυτού πάρκου ξεκίνησε περίπου πριν από τρεις δεκαετίες. Οι κάτοικοι της Παύλιανης, μάλιστα και τα παιδιά του σχολείου, προσέφεραν εθελοντικά την εργασία τους για τη διαμόρφωση του χώρου σε αυτό που συναντάμε σήμερα. Τα περιποιημένα μονοπάτια μας οδηγούν σε καταρράκτες, στις όχθες του ποταμού, σε κρυμμένες οάσεις και παιχνίδια για μικρούς και μεγάλους.

Η πυκνή βλάστηση και ο διαρκής ήχος του νερού θα σας παρασύρουν στον κόσμο της φύσης, προσφέροντας γαλήνη και χαρά. Ετοιμαστείτε να γίνετε παιδιά, να εξερευνήσετε κάθε γωνιά του πάρκου, να διαβάσετε κάθε ταμπέλα που θα συναντήσετε στο διάβα σας, να απολαύσετε τις ζωγραφιές μικρών και μεγάλων και να θαυμάσετε τις πιο πολύπλοκες κατασκευές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το Μουσείο Υδροκίνησης, το οποίο στεγάζεται σε τρία πέτρινα κτίσματα. Μπορείτε να δείτε τις εγκαταστάσεις από νεροπρίονο, μαντάνι, νερόμυλο και νεροτριβή. Δυστυχώς δεν θα τα βρείτε σε λειτουργία καθώς δεν υδροδοτούνται. Ωστόσο, αξίζει να δείτε πώς ήταν αυτές οι κατασκευές και ποια η
χρηστικότητά τους. Το πάρκο είναι εξίσου όμορφο όλες τις εποχές του χρόνου, ωστόσο αν το επισκεφθείτε τους χειμερινούς μήνες, λάβετε υπόψιν ότι το έδαφος θα είναι λασπωμένο και η υγρασία, απτή παντού! Φροντίστε, λοιπόν, να είστε κατάλληλα εξοπλισμένοι ώστε να απολαύσετε τη βόλτα σας με ασφάλεια. Θα χρειαστείτε σίγουρα 3 ώρες για να περιπλανηθείτε σε όλο το χώρο και να αφιερώσετε λίγο χρόνο στα σημεία που σας ενδιαφέρουν, οπότε δείτε το σαν μία ημερήσια εξόρμηση στη φύση.
Απολαμβάνουμε με σεβασμό το υπέροχο τοπίο, φροντίζουμε να το διατηρούμε καθαρό και γινόμαστε όλοι παιδιά για μια μέρα!

Μυθικές Ιστορίες

Ikhwān al-safā’ – οι μύστες του Αραβικού κόσμου

by iopapami_admin

Πιστεύω ότι κανένας δεν εκπλήσσεται από το γεγονός ότι και στις χώρες της Ανατολής υπήρχαν μυστικές εταιρείες, ή αν θέλετε να το θέσουμε διαφορετικά, ομάδες ανθρώπων που αποκτούσαν και διαχειρίζονταν γνώση, η οποία παρέμενε κρυμμένη από τον περισσότερο κόσμο. Είναι κάτι που συνέβαινε από αρχαιοτάτων χρόνων. Ήταν η γνώση των μυημένων. Τι σημαίνει όμως μυημένος; Μυώ; Μυστήρια;

Ας πιάσουμε το νήμα από την αρχή του. Το ρήμα μύω, σημαίνει κλείνω τα μάτια, το στόμα ή οποιοδήποτε άνοιγμα, και χρησιμοποιείται για να δηλώσει το α-όρατο, το ά-ρητο και γενικότερα το απόκρυφο και μυστικό. Αυτή η λέξη λοιπόν σχετίζεται με τις ιδέες της σιγής, του σκότους, της μόνωσης και του αλχημικού κορεσμού. Από το μύω παράγονται αρκετές λέξεις που περιέχουν τις παραπάνω έννοιες, ενδεικτικά αναφέρονται: α) Ο μυελός και το μυαλό όπου σημαίνουν το κλεισμένο εντός του κρανίου ή του οστού γενικότερα. β) Το Άγιο Μύρο προέρχεται από το ρήμα μύρω (μύω + ρέω > ρω, ρέω εκ των έσω) γ) Οι μύχιες εσωτερικές – μυστικές σκέψεις ετυμολογικά προέρχονται από το μύω (εννοώντας το ενδότατο μέρος, το βάθος). Τα μυστήρια, σε όλες τις χρονικές περιόδους, είχαν σκοπό να μας βοηθήσουν να δούμε αυτό που δεν φαίνεται, που είναι αόρατο, μέσα από την διαδικασία της διδασκαλίας, της κατήχησης, της μυσταγωγίας.

Η μύηση είναι το βίωμα, η διαδικασία της είδωσης μέσα μας. Γι’ αυτόν που καταφέρνει να δει δεν έχει κανένα νόημα, αλλά και δεν του επιτρέπεται να μιλήσει για αυτά που έχει δει, διότι ο καθένας πρέπει να περάσει από την διαδικασία της κάθαρσης, της εμπειρίας, του βιώματος μόνος του, ως μία διαδικασία εσωτερικής κατάκτησης, εξέλιξης. Η μύηση μεταμορφώνει τον άνθρωπο κάποιες φορές όχι μόνο εσωτερικά αλλά και εξωτερικά. Λέγεται ότι σε μία πόλη ξεχώριζαν τον μυημένο από τον τρόπο που βάδιζε, εννοώντας ότι η γνώση έχει σωματοποιηθεί στα οστά και στις αρθρώσεις, ότι την έφερε πάνω του ως ιδιότητα, είχαν γίνει ένα. Ακριβώς επειδή η κατάκτηση της γνώσης δεν είναι εύκολη υπόθεση – απαιτεί από το άτομο την αποδοχή και την επιδίωξη μίας μεταμόρφωσης – η γνώση δεν ήταν για όλους. Χωρίς την τελετή και τη διαδικασία της μύησης, ο άνθρωπος ήταν ανίκανος να κατανοήσει και να κάνει κτήμα του τη σοφία που επέρχεται με την γνώση των μεγάλων, απόκρυφων αληθειών του κόσμου, της δημιουργίας, του σύμπαντος.

Οι περισσότεροι λαοί επεδίωξαν την απόκτηση αυτής της γνώσης. Ακριβώς όμως επειδή ο μυημένος δεν έπρεπε να μιλήσει ή να δείξει σε κάποιον άλλον όλα αυτά που έχει πλέον μάθει, οι σωζώμενες πληροφορίες για αυτή τη γνώση και τις τελετές είναι πολύ περιορισμένες.

Πολλούς αιώνες αργότερα από τους αρχαίους Έλληνες, κατά τον 10 αιώνα μ.Χ., οι Άραβες αναζήτησαν τη σοφία και παρέδωσαν σε έναν στενό κύκλο ανθρώπων κάποια κείμενα και μία εγκυκλοπαίδεια, στα οποία αποτυπώνουν τη βαθιά τους γνώση. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για το γεγονός ότι στηρίχτηκαν πάρα πολύ σε αρχαίες ελληνικές διδασκαλίες και φιλοσοφίες. Αυτή η αδελφότητα, η καλούμενη “Αδελφότητα της Αγνότητας”, βασίστηκε κυρίως στη Νεοπλατωνική φιλοσοφία και στις διδασκαλίες των Πυθαγόρειων. Στις επιστολές των μελών της αδελφότητας μπορεί κανείς να παρατηρήσει 2 κοινά χαρακτηριστικά. Το πρώτο είναι ότι πολύ εύκολα διατηρείται η ανωνυμία όλων των αποστολέων και των παραληπτών και το δεύτερο είναι η καλλιέργεια μιας αίσθησης οικειότητας. Εκατοντάδες ή και χιλιάδες παράγραφοι ξεκινούν κάπως έτσι: «Μάθε, ευσεβέ και ελεήμονα αδερφέ μου (Είθε ο Θεός να σταθεί δίπλα σου όπως και δίπλα σε εμάς, με ένα πνεύμα που προέρχεται από Αυτόν!), ότι….» Όλοι αποκαλούνται μεταξύ τους αδέρφια. Μέσα από τις επιστολές επεδίωκαν να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον να έρθει πιο κοντά στο Θεό και τον θεϊκό εαυτό, αφήνοντας πίσω τις αξιοκατάκριτες πράξεις, την άγνοια και την ανηθικότητα. Αναμειγνύοντας διδασκαλίες του Ισλάμ και του Χριστιανισμού, φιλοσοφίες Νεοπλατωνικές και αραβικές, δημιούργησαν μια εγκυκλοπαίδεια που μιλά για τις μεγάλες αλήθειες του ορατού αλλά κυρίως του αόρατου κόσμου. Έθεσαν τα πιστεύω τους για τη δημιουργία και τη μορφή του Σύμπαντος, για την ύπαρξη του χρόνου, τη θέση του ανθρώπου στη δημιουργία του Θεού, τη διπλή ανθρώπινη υπόσταση, το πρώτο αμάρτημα και την εσχατολογία. Ιδιαίτερη θέση στην ερμηνεία και το νόημα του κόσμου δίνουν οι αριθμοί και οι γνώσεις γεωμετρίας και αρμονίας, εμφανέσταστη επιρροή Πυθαγορείων. Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και η αστρολογία η οποία συνδέεται στενά και στηρίζει τις πράξεις μαγείας αλλά και τις προφητείες.

Από πού όμως προέρχονται τα στοιχεία αυτής της προφητικής αστρολογίας;

Στη Σασανιδική Περσία αναγνώριζαν περιόδους «χιλιετίας», οι οποίες ουσιαστικά περιλάμβαναν έναν κύκλο δώδεκα χιλιάδων ετών. Ανά μία τέτοια χιλιετία ασκούσε κάποιο ζώδιο κυρίαρχη επιρροή και στην επόμενη χιλιετία ακολουθούσε η επίδραση του επόμενου κατά σειρά ζωδίου. Αυτό το είδος της χρονολόγησης πιθανότατα είχε εισαχθεί στον μουσουλμανικό κόσμο ήδη από τον όγδοο αιώνα μ.Χ, από ανθρώπους που θεωρούνταν αυθεντία σε τέτοιες συμπαντικές γνώσεις, όπως ήταν ο Masha’allah. Πρόκειται για έναν Πέρση Εβραίο από τη Βασόρα, ο οποίος δραστηριοποιήθηκε την εποχή που ο μεγάλος Μανσούρ, ο δεύτερος χαλίφης των Αββασιδών, ίδρυσε τη Βαγδάτη. Η ιδέα αυτών των χιλιετηρίδων που σχετίζονται με πλανήτες βρίσκεται στο Ερμητικό Kitab al-Ustutas, το οποίο οι Αδελφοί της Αγνότητας γνώριζαν και μάλιστα παρέθεταν. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα έργο μερικώς αλχημιστικὸ και μερικώς μαγικό. Πραγματεύεται αντίστοιχα πράγματα με εκείνα του Ερμή του Τρισμέγιστου.

Η δημιουργία του κόσμου σύμφωνα με την Αδελφότητα της Αγνότητας.

Όσον αφορά στη δημιουργία του κόσμου, η Αδελφότητα πίστευε ότι ο κόσμος που γνωρίζουμε είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας κατά την οποία όλα τα όντα έρεαν ή πήδησαν/εκπορεύτηκαν σαν φως από την Απόλυτη Ενότητα, την Πρώτη Αρχή ή πιο απλά, από το Ένα. Για αυτή τους την πεποίθηση στηρίχτηκαν πάρα πολύ στους Νεοπλατωνικούς, με κύριες επιδράσεις από τον Πλωτίνο και τον Ιάμβλιχο. Ο Πλωτίνος όρισε τρεις διαδοχικές αρχές, τις οποίες αποκάλεσε υποστάσεις. Η πρώτη είναι το Ένα, η πηγή όλων των όντων, αυτό που οι Χριστιανοί, οι Εβραίοι και οι Μουσουλμάνοι αποκαλούν Θεό ή υπερβατικό Δημιουργό. Δεν μιλάμε όμως για ένα προσωποποιημένο ον. Η δεύτερη υπόσταση είναι η Διάνοια, μια έννοια που επίσης δεν μπορεί να θεωρηθεί πρόσωπο. Πρόκειται περισσότερο για μία Αρχή που ενσωματώνει τη θεία λογική ή ευφυία. Είναι επίσης ένα αρχέτυπο του κόσμου, τέλειο από τη φύση του αλλά απαραιτήτως διαχωρισμένο από το Ένα. Τρίτη υπόσταση, η Ψυχή! Αυτή ενσαρκώνει τη ζωή. Η πρωταρχική λειτουργία της είναι να θέσει σε κίνηση τον υλικό κόσμο (αφού είχε έρθει στην ύπαρξη) και να τον φέρει σε συμμόρφωση με το πνευματικό του αρχέτυπο στο μέτρο του δυνατού. Πολλοί αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι πίστευαν ότι η ψυχή είναι αυτό που δίνει την κίνηση στα σώματα. Με την έννοια αυτή, όταν η ψυχή φεύγει από το σώμα αυτό πλέον δεν μπορεί να κινηθεί, ούτε καν να λειτουργήσει. Είναι δηλαδή η σωματοποίηση της ζωής. Αυτό το μοντέλο της εκπόρευσης για τη δημιουργία του κόσμου, οι Αδελφοί της Αγνότητας το εμπλούτισαν ώστε να ενσωματώσουν μεγαλύτερο αριθμό επιπέδων της πραγματικότητας, τα «όρια» στην ιεραρχία των όντων, όπως τα αποκαλούσαν. Το μοντέλο στο οποίο κατέληξαν τελικά, ενσωματώνει την περίφημη θεωρία των αριθμών. Έτσι, ευθυγραμμίστηκαν με την Πυθαγόρεια διδασκαλία η οποία απέδιδε στους αριθμούς ποιοτικές ιδιότητες και συμβολική σημασία. Οι δύο σημαντικότερες επιστολές των Αδελφών που ορίζουν σχεδόν όλα αυτά που αφορούν τη δημιουργία, είναι η 32^η με τίτλο: Οι πνευματικές αρχές των υπάρχοντων όντων κατά τους Πυθαγόρειους και η 49^η με τίτλο: Οι τρόποι λειτουργίας των καταστάσεων των πνευματικών όντων. Σε αυτές οι Αδελφοί παρουσιάζουν τη δική τους εκδοχή για την τριάδα των πνευματικών Αρχών που παρέλαβαν από τον Πλωτίνο. Στην πρώτη θέση βρίσκεται το Ένα, η θεία πηγή των πάντων, το τέλειο, το υπερβατικό, το αιώνιο και φυσικά εξ’ ορισμού μοναδικό. Το ορίζουν ως τον Δημιουργό των Πάντων, ως τον Θεό που αναφέρεται στις ιερές γραφές. Στη συνέχεια βρίσκεται η Συμπαντική διάνοια, που μεταξύ άλλων, οι αδελφοί την ονομάζουν και ως τον παντογνώστη – αρχέτυπο όλων των μορφών των ευφυών όντων. Αυτή η αρχή σχετίζεται με το Ένα, με το οποίο μοιράζονται έναν ορισμένο αριθμό από ιδιότητες όπως η ύπαρξη, η αιωνιότητα, η πληρότητα και η τελειότητα. Ωστόσο, η συμπαντική διάνοια είναι απόλυτα διακριτή από την αιτία της. Μεταφορικά το επεξηγούν ως ότι η Διάνοια είναι ταυτόχρονα το μεγάλο πέπλο που κρύβει τον Θεό και η μεγάλη πόρτα που οδηγεί στην Ενότητά του. Στην Τρίτη θέση η κοσμική ψυχή, μέσω της οποίας γεννιέται, οργανώνεται και κινείται ο υλικός κόσμος ανάλογα με τις αρετές που συνεχίζει να λαμβάνει η ψυχή από τη διάνοια. Αυτή η κοσμική ψυχή είναι ζωντανή και ενεργή από τη φύση της, αλλά διαθέτει γνώση και τελειότητα μόνο στο βαθμό που καταφέρνει να διατηρήσει και να μεταδώσει τη ροή που λαμβάνει από τη Διάνοια. Οι Αδελφοί της Αγνότητας ουσιαστικά μιλούν για διάσπαση της ψυχής σε ανώτερα και κατώτερα μέρη. Πιστεύουν ότι η Ψυχή χάρη στη διττή φύση της, είναι μεν σε θέση να στοχάζεται την τελειότητα των πραγματικοτήτων πάνω από τον εαυτό της αλλά αντ’ αυτού, λόγω των κατώτερων μερών της, διαθέτει τη ροπή να στρέφεται προς τα κατώτερα όντα του υλικού κόσμου. Είναι ξεκάθαρο ότι η κοσμική ψυχή διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην Δημιουργία και πιο συγκεκριμένα στο σχήμα της εκπόρευσης που ενστερνίζεται η αδελφότητα, καθώς σηματοδοτεί την πιο σημαντική μετάβαση! Αυτήν από τον πνευματικό κόσμο, στον υλικό και αισθητό κόσμο. Όσο για την ύλη, η οποία στερείται τις διαστάσεις και τις κατευθύνσεις της, οι αδερφοί την αποκαλούν Πρωταρχική ύλη και την τοποθετούν 4^η στη σειρά. Σε μια γλώσσα άφθονη σε ζωηρές εκφράσεις, η οποία όμως δεν στερείται αντιφάσεων, οι αδελφοί αφηγούνται πώς τα κατώτερα μέρη της ψυχής, η «ουρά της», όπως τα αποκαλούν, τελικά σχηματίζει μία ολόδική της ικανότητα, την αποκαλούμενη ΦΎΣΗ! Η Φύση έρχεται 5^η στη σειρά και λειτουργεί ως η αιτία της αλλαγής στον εδώ κόσμο. Στις επιστολές, ακολουθεί η ερμηνεία του πώς η Ψυχή στο Σύνολό της ζευγαρώνει με την Πρωταρχική Ύλη ώστε να παραχθεί το Απόλυτο Σώμα ή αλλιώς η Δεύτερη Ύλη η οποία είναι ουσιαστικά ο κόσμος των σωμάτων που πλέον έχει προικιστεί με τις 3 διαστάσεις. Οι συγγραφείς συμπληρώνουν ότι στο 6^ο αυτό στάδιο ο υλικός κόσμος έλαβε το σφαιρικό σχήμα του από την Ψυχή. Στο επόμενο στάδιο, το 7^ο, πραγματοποιήθηκε η διαδικασία κατά την οποία η σφαίρα χωρίστηκε για να δημιουργήσει τις ουράνιες σφαίρες, τις οποίες η κοσμική ψυχή έθεσε σε κίνηση.

Ασφαλώς η αδελφότητα φρόντισε να δώσει ορισμό και διευκρινίσεις τόσο για το χρόνο όσο και για τον άνθρωπο, το λόγο της ύπαρξής του και τη συνέχεια αυτής. Εμφανώς επηρεασμένοι από τον Τίμαιο του Πλάτωνα και το κοσμολογικό υπόβαθρο που αποκαλύπτεται, η αδελφότητα αποδέχεται τον ορισμό του χρόνου ως την κινούμενη εικόνα της αιωνιότητας. Οι πλανήτες θεωρούνται τα όργανα του χρόνου και δίνεται μεγάλη αξία στην ιδέα που συνήθως αναφέρεται ως το Μεγάλο Πλατωνικό Έτος. Ο Πλάτων όρισε το τέλειο έτος ως την περίοδο που απαιτείται ώστε οι 7 πλανητικές σφαίρες (Κρόνος, Δίας, Άρης, Ήλιος, Αφροδίτη, Ερμής και Σελήνη) και η έναστρη σφαίρα να έρθουν ξανά σε σύνοδο.

Αυτή είναι μία εισαγωγή επί των βασικών αρχών που αποδέχονταν στην Ikwan al safa. Ασφαλώς οι αδελφοί της αγνότητας είχαν μία ολοκληρωμένη θεώρηση για τη ζωή, τον άνθρωπο, το σκοπό του, τη διπλή φύση του, ακόμα και για την εσχατολογία. Αν θέλετε να εντρυφήσουμε περισσότερο στον αραβικό μυστικισμό, δεν έχετε παρά να το ζητήσετε με ένα μήνυμα στο ioanna@myalchemies.com ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας που θα βρείτε στη σελίδα: Ας γνωριστούμε!

Βιβλιοτόπιο

Πόσο αθώα είναι τα παραμύθια;

by iopapami_admin

Όλοι γνωρίζουμε κάποια παραμύθια, είτε μας τα διηγήθηκαν όταν ήμασταν μικροί, είτε τα διαβάσαμε αλλά πολλοί από εμάς τα έχουμε αναπαράξει και τα έχουμε αφηγηθεί στα μικρά παιδιά. Ίσως έχετε ακούσει κάπου τη φράση:

«Τι τραβάνε και τα παραμύθια… Άλλοι κοιμούνται με αυτά, άλλοι τα ψάχνουν, άλλοι τα ζουν, άλλοι τα γράφουν, άλλοι τα πουλάνε και άλλοι τα τρώνε!»

Πραγματικά είναι κάπως έτσι! Δεν έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί λέμε παραμύθια σε μικρά παιδιά; Γιατί δεν υπάρχει η συνήθεια να μαθαίνουμε τα πρώτα μας παραμύθια ως ενήλικοι πια και ερχόμαστε σε άμεση επαφή με αυτά ενώ δεν έχουμε διαμορφώσει ακόμα την εικόνα μας για τον κόσμο; Δεν γνωρίζουμε ούτε τι είναι καλό και τι κακό, δεν γνωρίζουμε ποιον μπορούμε να εμπιστευτούμε και ποιον όχι. Τα παραμύθια μας λένε ποιος είναι ο καλός της υπόθεσης, ποιος είναι ο κακός, τι κάνουν οι ήρωες, τι κάνουν οι δράκοι κ.τ.λ. Αντίστοιχα μας δίνουν και τα χαρακτηριστικά αυτών των χαρακτήρων, έτσι ώστε σε ένα παιδικό και αθώο μυαλό να συνδυάζονται οι μάγισσες ως κακά πλάσματα και άσχημα, με μεγάλη μύτη, περίεργα αυτιά και άλλα αντίστοιχα εξωτερικά αλλά και εσωτερικά χαρακτηριστικά. Τι σημαίνει αυτό για ένα παιδάκι; Ότι πρέπει να προσέχει τους λιγότερο όμορφους ανθρώπους γιατί είναι οι κακοί. Όλα τα παραμύθια περνούν μηνύματα και διαμορφώνουν το σύστημα αξιών. Ασφαλώς, καλό είναι να γνωρίζουμε και από ποιον δημιουργήθηκε το κάθε παραμύθι, σε ποια χρονική περίοδο και τι σκοπό εξυπηρετούσε αυτή η ιστορία. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή, να εξετάσουμε τις γενικές γραμμές και τις νόρμες που ακολουθούν οι κατά τα άλλα αθώες αυτές ιστορίες και θα προχωρήσουμε σε λεπτομέρειες για βαθύτερη κατανόηση με την ανάλυση του παραμυθιού της Χιονάτης και των επτά νάνων.

Συνήθως όλα ξεκινούν κάπως έτσι: Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώς της κλότσο να γυρίσει, παραμύθι να αρχινίσει. Ή πιο απλά, θα πείτε: μια φορά και έναν καιρό. Γιατί στα παραμύθια δεν γνωρίζουμε ποτέ το χρόνο και τον τόπο. Το σύνηθες τέλος μας λέει ότι «ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα» ή «ζούσαν και βασίλευαν και τον κόσμο φίλευαν». Τα παραμύθια έχουν σχεδόν πάντα αίσιο τέλος. Χμμ… αίσιο τέλος ναι, αλλά για ποιον; Αν είσαι η Χιονάτη, είναι καλά τα πράγματα. Βρίσκεις τον πρίγκιπά σου και ζεις μια ζωή χαρισάμενη. Αν είσαι η κακιά μητριά, χάνεις τα πάντα στο τέλος, κι αν είσαι ένας νάνος σου λείπει η γλυκιά Χιονάτη που είχες συντροφιά γυρνώντας από μία κουραστική ημέρα στο ορυχείο. Το καλό και το κακό κονταροχτυπιούνται στα παραμύθια, αλλά υπάρχουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα και κοινοί συμβολισμοί σε πολλά από αυτά.

Υπάρχουν πολλά σκοτεινά μυστικά πίσω από τα παραμύθια, μηνύματα στο υποσυνείδητο και καλλιέργεια φόβου και άγχους, όσο παράδοξο κι αν σας φαίνεται. Ο Μπρούνο Μπέτελχαϊμ αναφέρει στο βιβλίο του «η γοητεία των παραμυθιών»: «Εφαρμόζοντας το ψυχαναλυτικό μοντέλο της ανθρώπινης προσωπικότητας, τα παραμύθια μεταφέρουν σημαντικά μηνύματα στο συνειδητό, προσυνείδητο και στο ασυνείδητο».

Κάθε παραμύθι έχει τη δική του ανάλυση, ωστόσο σήμερα θα μιλήσουμε για τη Χιονάτη και τους 7 νάνους, μιας και ήδη την ανέφερα ως παράδειγμα. Επίσης, θα δούμε κάποιους συμβολισμούς που απαντώνται σε πολλά παραμύθια, είτε πρόκειται για χαρακτήρες είτε για αντικείμενα, είτε αριθμούς. Η ανάλυση του παραμυθιού της Χιονάτης στηρίζεται στα ψυχογραφήματα που αναφέρουν στα βιβλία τους ο Μπέτελχαϊμ και ο Φρόυντ. Είναι σημαντικό να αναφέρω πως τα κλασικά παραμύθια του σήμερα, φτάνουν στα αφτιά μας πολύ εξευγενισμένα σε σύγκριση με τις αρχικές εκδοχές τους. Στο παράδειγμα της Χιονάτης, η μητριά ζητά από τον ξυλοκόπο να της φέρει τα πνευμόνια και το συκώτι της για να βεβαιωθεί ότι είναι νεκρή. Σύμφωνα πάλι με μια άλλη εκδοχή, η βασίλισσα ζητεί να της φέρουν ένα μπουκάλι με το αίμα του κοριτσιού, βουλωμένο με το κομμένο δάχτυλο του ποδιού της! Οι παλαιότερες εκδοχές των παραμυθιών είναι πιο βάρβαρες από τις σημερινές και μπορούμε ίσως να φανταστούμε πώς επιδρούν αυτές οι φρικαλεότητες στην παιδική ψυχή. Το παιδί που ακούει το παραμύθι, μπαίνει σε έναν μαγικό κόσμο, ταυτίζεται με τον κεντρικό ήρωα και συναισθάνεται τα πάθη και τις αγωνίες του. Συνδέει τα χαρακτηριστικά των ηρώων με την ποιότητά τους, για παράδειγμα, οι καλές πριγκίπισσες είναι πάντα όμορφες. Η εξωτερική ασχήμια συνδέεται με το κακό. Οι κακές μάγισσες έχουν αποκρουστική όψη, μεγάλη μύτη κ.τ.λ. Ο λύκος είναι πάντα ο κακός της υπόθεσης. Θέλει να ξεγελάσει την κοκκινοσκουφίτσα για τη φάει, ενώ στα 7 κατσικάκια, ξεγελά τα κατσικάκια και τα τρώει! Τι μπορεί να σημαίνει ο λύκος για την παιδική ψυχή και πώς αποτυπώνεται αυτό στο υποσυνείδητο, διαμορφώνοντας μετέπειτα συμπεριφορές; Το βέβαιο είναι ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στα μηνύματα που περνάμε, ειδικά στα παιδιά. Ας επιστρέψουμε όμως στο παράδειγμα της Χιονάτης, μέσα από το οποίο θα συναντήσουμε σύμβολα που απαντώνται και σε άλλα παραμύθια.

Η βασίλισσα στην έκδοση του παραμυθιού από τους αδελφούς Grimm, σκέφτεται πόσο θα ήθελε ένα παιδί, κοριτσάκι με λευκό δέρμα σαν τις νιφάδες του χιονιού, κόκκινα σαν αίμα χείλη και μαύρα μαλλιά σαν το περίβλημα του παραθύρου. Σύμφωνα με τον Norman Girardot, τα τρία χρώματα που αναφέρονται δεν χρησιμοποιούνται τυχαία αφού το κάθε έχει και διαφορετική συμβολική ερμηνεία. Το λευκό συμβολίζει την αγνότητα της παιδικής ηλικίας, το κόκκινο την σεξουαλική επιθυμία και την προετοιμασία του παιδιού για την σεξουαλική πράξη καθώς για την σύλληψη απαιτείται μια μικρή αιμορραγία. Ο αριθμός τρία, όπως οι τρεις σταγόνες αίματος, συνδέεται στο υποσυνείδητο του αναγνώστη με την σεξουαλική πράξη. Τέλος, το μαύρο χρώμα δηλώνει το πένθος για το τέλος της ζωής.

*Η Χιονάτη περιπλανιέται στο δάσος μετά την απελευθέρωσή της από τον κυνηγό*

Ουσιαστικά διακρίνονται τα στάδια ανάπτυξης της Χιονάτης από α-σεξουαλικό (αθώο παιδί, λευκό) στην ενηλικίωση (σεξουαλική πράξη, έμμηνος ρήση) και στο τέλος της ζωής της το οποίο προοικονομείται με το μαύρο χρώμα των μαλλιών, όπως ερμηνεύει ο Girardot Norman. Εν συνεχεία, η βασίλισσα πεθαίνει στην γέννα και η Χιονάτη μένει ορφανή μητρός, ενώ ο πατέρας της ξαναπαντρεύεται μετά από ένα χρόνο μια πανέμορφη αλλά κακιά γυναίκα, η οποία και θα γίνει η μητριά της Χιονάτης. Εκείνη, όσο η Χιονάτη είναι μικρή σε ηλικία δεν ασχολείται μαζί της παρά μονάχα όταν φτάσει στα επτά της χρόνια, όπου και αρχίζει να αποτελεί συγκρίσιμο μέγεθος για την ομορφιά της. Σύμφωνα με τον Μπέτελχαιμ, σε αυτό το σημείο, αρχίζουν και ξεδιπλώνονται τα οιδιπόδεια συμπλέγματα του κοριτσιού με τον πατέρα αλλά και των γονιών με το ίδιο το παιδί. Αναγνωρίζουμε στην ιδιαίτερη αγάπη του πατέρα για την κόρη του, την απωθημένη ερωτική επιθυμία για το παιδί του, αλλά και στην ανταπόκριση του μικρού κοριτσιού το οποίο και θεωρεί δεδομένη την αμέριστη αγάπη του πατέρα της, με αποτέλεσμα το συναίσθημα αυτό να την οδηγήσει σε έναν κεκαλυμμένο ανταγωνισμό με την επίσημη και κοινωνικά αποδεκτή σύζυγο, τη μητριά της. Εκείνη με τη σειρά της νιώθει ότι απειλείται από το μικρό κορίτσι αφού καθώς αυτό μεγαλώνει, παύει να είναι πλήρως εξαρτημένο από την ίδια, αυτονομείται, αναπτύσσεται και γίνεται ομορφότερο από την ίδια με αποτέλεσμα να πληγεί ο ναρκισσισμός της. Μια ναρκισσιστική μητρική φιγούρα μετατρέπει την φροντίδα του ενός γονιού σε συνεχή διαγωνισμό για την διεκδίκηση της αγάπης του πατέρα, αποτρέποντας την ταύτιση του κοριτσιού με ένα υγιές μητρικό πρότυπο. Όταν δεν υπάρχει υγιής ταύτιση του παιδιού με τον γονιό του ίδιου φύλου τότε σε αυτό αναπτύσσονται συναισθήματα αποξένωσης και αποστροφής, τα οποία και το οδηγούν στην ρεαλιστική πολλές φορές φυγή από την οικογενειακή εστία. Η Χιονάτη, σε ένα προσυνειδησιακό στάδιο φθονεί την φροντίδα και την προσοχή που δείχνει ο πατέρας της στην καινούργια του γυναίκα. Επίσης, σύμφωνα με τον Μπέτελχαϊμ, το παιδί δεν επιθυμεί απλά την γονεϊκή αγάπη του πατέρα του αλλά θέλει να το επιλέγει ο γονιός του αντίθετου φύλου από όλους τους άλλους, ακόμα και από την ίδια του την σύζυγο. Σε μια υγιή σχέση μεταξύ γονέων και παιδιού, τα αισθήματα ζήλειας από τον έναν ή τον άλλον γονέα είναι ελεγχόμενα και σε πολύ μικρό βαθμό. Ένα παιδί εφηβικής ηλικίας συγκρίνεται και ανταγωνίζεται άμεσα με τους γονείς του, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, προβάλλοντας την όποια ζήλια του για τα πλεονεκτήματα των ενήλικων γονιών του στους ίδιους. Ουσιαστικά οι γονείς λειτουργούν ως καθρέπτης των αρνητικών συναισθημάτων των παιδιών, όπως αντίστοιχα συμβαίνει και στο παραμύθι της Χιονάτης Δεν είναι το μικρό κορίτσι που ζηλεύει και πράττει λάθος, αλλά η κακιά μητριά. Ένας ακόμη σημαντικός χαρακτήρας στην ιστορία είναι ο κυνηγός. Ο κυνηγός στέλνεται από την κακιά μητριά για να σκοτώσει την Χιονάτη και να της βγάλει τα πνευμόνια και το συκώτι και να τα πάει στην βασίλισσα ως απόδειξη ότι πλέον η μικρή είναι νεκρή. Έχουμε λοιπόν μια ανδρική φιγούρα η οποία αντικαθιστά στο υποσυνείδητο την μορφή του πατέρα. Όταν αυτός κλήθηκε να σκοτώσει το κορίτσι όχι μόνο δεν το έκανε αλλά έβγαλε τα εσωτερικά όργανα ενός άγριου ζώου για να τα πάει στην μητριά της ως απόδειξη θανάτου. Ωστόσο, μπορεί να μην σκότωσε τη Χιονάτη, αλλά την άφησε μέσα στο δάσος αβοήθητη, για να γίνει βορρά των άγριων ζώων. Τα άγρια ζώα σε ένα δεύτερο επίπεδο είναι αυτά που συμβολίζουν τα κατώτερα, ζωώδη ένστικτα μας, τα οποία είναι απωθημένα στο ασυνείδητο. Μόνο η μορφή του πατέρα-κυνηγού μπορεί να εξαλείψει τα άγρια θηρία, η οποία όμως μορφή δεν λαμβάνει ενεργό δράση, δεν υποστηρίζει καμία πλευρά ούτε της κόρης, ούτε όμως και της γυναίκας του, αλλά παραμένει ουδέτερος. Η ουδετερότητα και η αμφιθυμία του πατέρα προβάλλονται πάνω στην κακιά μητριά, η οποία όταν καταλαβαίνει την απάτη επιστρέφει για να εξασφαλίσει το θάνατο της θετής κόρης.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι μορφές κυνηγών εκτός από υποκατάστατα πατρικής φιγούρας είναι χρήσιμα και για προβολές, δηλαδή κάθε παιδί βασιλικής οικογένειας θεωρεί ότι έχει χάσει την βασιλική του θέση και μέσω του κυνηγού προσπαθεί να ολοκληρώσει την εικόνα του. Εξάλλου, το κυνήγι ήταν μια προσφιλής βασιλική συνήθεια της εποχής. Στην Χιονάτη, οι γονείς δεν καταφέρνουν να συνάψουν μια υγιή σχέση με το παιδί τους. Από τη μία πλευρά, ένας αδύναμος πατέρας καθοδηγούμενος από την δυναμική αλλά φθονερή μητρική φιγούρα δεν κάνει άμεσο κακό στην Χιονάτη, αλλά ουσιαστικά της δίνει ώθηση να προστατεύσει μόνη της τον εαυτό της και να ενηλικιωθεί γρηγορότερα. Από την άλλη πλευρά, μια μητριά ανίκανη να προσφέρει αγάπη και φροντίδα εγκλωβίζει την Χιονάτη σε ένα οιδιπόδειο στάδιο το οποίο εξελίσσεται σε σύμπλεγμα, με κίνδυνο να μην ξεπεραστεί ποτέ. Μια ακόμη λεπτομέρεια, η οποία και τονίζει την αδηφάγα θέληση και φύση της κακιάς μητριάς για ομορφιά, είναι το γεγονός ότι θέλει να φάει τα όργανα της Χιονάτης. Σε κάποιες παγανιστικές δοξασίες, η βρώση ανθρώπινων οργάνων δίνει στον συνδαιτυμόνα τις ικανότητες και τα φυσικά γνωρίσματα του ατόμου που κανιβαλίζεται.

Εν συνεχεία, ένας σημαντικός αριθμός είναι ο αποκαλυπτικός αριθμός 7. Οι νάνοι είναι επτά, όπως επίσης και τα αντικείμενά τους, για τα οποία γίνεται αρκετές φορές λόγος στον αριθμό αυτό, ενώ επίσης και η Χιονάτη είναι στην ηλικία των επτά ετών, όταν η μητριά της αρχίζει να την αντιμετωπίζει ως απειλή για την ομορφιά της. Επιπλέον, οι νάνοι είναι φαλλικές εκδοχές μιας προ-οιδιπόδειας ύπαρξης. Ωστόσο, η ανάπτυξή τους έχει εμποδιστεί, με αποτέλεσμα να παραμένουν στο στάδιο της παιδικής και αθώας ηλικίας παρά το γεγονός ότι εργάζονται απρόσκοπτα και καθημερινά. Ως προς το ρόλο τους στο παραμύθι, ουσιαστικά βοηθούν την Χιονάτη να περάσει από το στάδιο της αθωότητας σε αυτό την ωρίμανσης και ενηλικίωσης.

*Η Χιονάτη με τους 7 νάνους που τη φιλοξενούν*

Ακόμη, η μητριά της Xιονάτης επιστρέφει για να ολοκληρώσει το έργο της, δηλαδή να τη σκοτώσει. Οι απόπειρες που θα κάνει θα είναι τρεις, επανερχόμενοι στο μοτίβο τρία που προαναφέρθηκε, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα δώρα που της προσφέρει. Αρχικά, το δέλεαρ είναι μια κτένα η οποία είναι ποτισμένη με δηλητήριο. Η μικρή ηρωίδα ενδίδει στον πειρασμό, αφού πλέον έχει περάσει στο στάδιο του ναρκισσισμού, το οποίο και ακολουθεί την εφηβική και ενήλικη ζωή, και έπειτα ένας κορσές, ο οποίος αντανακλά την επιθυμία της να είναι όμορφη. Στη συνέχεια, οι νάνοι την επαναφέρουν από τους δύο πρώτους περισπασμούς και έρχονται σαν ασυνείδητη επαναφορά σε μια λανθάνουσα, φθίνουσα προεφηβική εφηβική φάση. Το τρίτο δέλεαρ αποτελεί ένα κόκκινο μήλο το οποίο και συμβολίζει το αίμα, την σεξουαλική επιθυμία, η οποία πλέον είναι έντονη. Περισσότερο αποκαλυπτική την εικόνα αυτήν την κάνει το γεγονός ότι η μητριά της η οποία είναι μεταμορφωμένη σε γηραιά κυρία, μοιράζεται το μήλο μαζί της, αποκαλύπτοντας με αυτό τον τρόπο ότι η Χιονάτη μοιράζεται πλέον με την μητριά της τους ίδιους σεξουαλικούς πόθους. Η Χιονάτη τρώει το μήλο με αποτέλεσμα να πεθάνει. Ουσιαστικά, ο θάνατός της αυτός συμβολίζει την μετάβασή της σε μια ολοκληρωτικά διαφορετική φάση, στην φάση της ωρίμανσης, ξεπερνά τις οιδιπόδειες συγκρούσεις που την ταλάνιζαν μέχρι τότε, μπαίνοντας μέσα στο γυάλινο φέρετρό της. Με αυτό τον τρόπο, προετοιμάζεται για τον ετερόφυλο σύντροφο, το βασιλόπουλο, ο οποίος όταν την είδε στο φέρετρο, την πήρε μαζί του και κουνώντας το κατάφερε να βγάλει το δηλητηριασμένο μήλο από το στόμα της. Με αυτό τον τρόπο, η Χιονάτη απελευθερώνεται από τα δεσμά της παιδικής ηλικίας και είναι πλέον ενήλικη, αυτόνομη και έτοιμη να δημιουργήσει την δική της οικογένεια.

Ποια μηνύματα μπορεί να λάβει ένα παιδάκι από αυτό το παραμύθι; Ότι μία γυναίκα που στέκεται δίπλα στον πατέρα του, χωρίς να είναι η μαμά του, είναι κακιά; Ότι η νέα σύζυγος του μπαμπά θα προσπαθήσει να αποκόψει και να αποξενώσει το παιδί από τον πατέρα διεκδικώντας όλη την προσοχή; Ότι μια αθώα κοπέλα δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσει τους κινδύνους και χρειάζεται πάντα κάποιον να τη σώζει; Μήπως γεννιέται μέσα στο μυαλό του κοριτσιού η πεποίθηση ότι δεν είναι αρκετά δυνατή για να τα καταφέρει στη ζωή μόνο του κι ότι θα χρειάζεται δίπλα της ένα αντρικό πρότυπο για να τη βοηθάει; Οι ψυχολόγοι μπορούν να δώσουν τις δικές τους εκτιμήσεις. Εγώ, απλώς ερευνώ και προβληματίζομαι.

Σε όλα τα παραμύθια υπάρχει ένας πολύ μεγάλος κίνδυνος για τον ήρωα, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει στρες στο παιδί και ανασφάλεια. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι τροφοδοτεί το φόβο του παιδιού. Φοβάται το σκοτάδι, το δάσος, κάποια συγκεκριμένα ζώα που αποτελούν αρχετυπικές μορφές. Ας δούμε όμως ορισμένους συμβολισμούς, πιο συγκεκριμένα.

Το δάσος: Σκοτεινό και θανατηφόρο, ή γεμάτο γοητεία, το δάσος είναι ένα άγριο μέρος, ένας ξεχασμένος τόπος, όπου οι χαρακτήρες συχνά χάνονται. Πολλές φορές τους συμβαίνουν δυσάρεστα πράγματα εκεί ή κινδυνεύουν. Αντιπροσωπεύει το σκοτεινό μέρος της ψυχής μας. Την άγρια και άθικτη φύση μας, την οποία προσπαθούμε συχνά να καταπιέζουμε, αλλά μερικές φορές έρχεται στο προσκήνιο και προκαλεί καταστροφή. Είναι ένα ανεξερεύνητο μέρος, αλλά όταν ο ήρωας καταφέρει να βγει από αυτό, είναι πλέον πιο δυνατός, πιο σοφός και πιο ώριμος. Έτσι συμβαίνει και με τον άνθρωπο που εξερευνά το σκοτάδι της ψυχής του. Μπορεί να τρομάξει και να χαθεί, αλλά όταν καταφέρει να ξαναδεί το φως, θα είναι κερδισμένος.

Η πριγκίπισσα: Στα περισσότερα παραμύθια συναντάμε μια πριγκίπισσα. Πρόκειται για μια ηρωίδα, με καλή καρδιά και αθωότητα. Ωστόσο, σε κάθε ιστορία, κάτι άσχημο συμβαίνει στη ζωή της, που την αλλάζει. Για παράδειγμα, η ωραία κοιμωμένη πέφτει για ύπνο στα 16α γενέθλιά της. Ο μακρύς ύπνος που ακολουθεί, αντιπροσωπεύει το ταξίδι της στην ενηλικίωση. Στην πριγκίπισσα και το μπιζέλι, η ηρωίδα πρέπει να υπομείνει μια άθλια νύχτα ύπνου, για να αποδείξει την πραγματική της αξία. Στην πραγματικότητα, όλοι περνάμε από ταλαιπωρία και πόνο και αυτό μας κάνει συχνά πιο δυνατούς, βοηθώντας μας να αναδείξουμε τα χαρίσματα μας. Αντιπροσωπεύει την αθώα και άδολη πλευρά του ανθρώπου που ωριμάζει μέσα από τις δυσκολίες, ζυμώνεται και αναγεννιέται ένας νέος άνθρωπος.

Ο πρίγκιπας: Στην «Πεντάμορφη» το τέρας μεταμορφώνεται σε έναν όμορφο πρίγκιπα. Αυτό συμβολίζει την επιβράβευση της καρτερίας και της αθώας αγάπης προς το τέρας. Στο «Μικρό Πρίγκιπα», ο ήρωας συμβολίζει την εκζήτηση μάθησης νέων πραγμάτων για την ζωή/την προσπάθεια εξεύρεσης της φιλίας και της αγάπης. Το φιλί του πρίγκιπα, στην «Ωραία Κοιμωμένη», λύνει τα μάγια του ναρκισσισμού, και αφυπνίζει τη θηλυκότητα της βασιλοπούλας. Αντίστοιχα και ο πρίγκιπας που παίρνει μαζί του τη Χιονάτη, είναι αυτός που τη φέρνει από τον κόσμο των νεκρών στον κόσμο των ζωντανών. Ουσιαστικά αποτελεί το εφαλτήριο για μια νέα ζωή, πιο ολοκληρωμένη. Η ένωσή τους, συμβολίζει την ωριμότητα: την αρμονία με τον εαυτό και με τους γύρω του.

Μάγισσες: Σε πολλά παραμύθια συναντούμε την αντίθεση, μεταξύ της καλής και της κακιάς μάγισσας. Στο «Μάγο του Όζ» η Καλή και η Κακή μάγισσα αντιπροσωπεύουν το φως και τη σκιά, την αιώνια πάλη ανάμεσα στο καλό και το κακό. Η Καλή μάγισσα δίνει στην Ντόροθι άλλο ένα χάρισμα που θα τη βοηθήσει στο ταξίδι της: τα φημισμένα ρουμπινένια γοβάκια. Όταν η κακιά Μάγισσα λέει: «θέλω αυτά τα ρουμπινένια γοβάκια», είναι σαν να λέει στη Ντόροθι «οποιαδήποτε στιγμή μπορείς να βγεις από το δύσκολο δρόμο, αν πουλήσεις αυτά τα παπούτσια». Συμβολικά, κάθε φορά που μας δίνεται ένα νέο χάρισμα, μια πιο καθαρή αίσθηση του εαυτού μας, αναδύεται και παρεμβαίνει στη σκοτεινή πλευρά του εαυτού μας, για να δει αν είμαστε διατεθειμένοι να πουλήσουμε τη νέα μας πνευματική δύναμη για κάποιο υλικό κέρδος/για κάποια μεγαλύτερη άνεση. Στο κάστρο της κακιάς μάγισσας η Ντόροθι συλλαμβάνεται. Συμβολικά υπογραμμίζεται, ότι στο ταξίδι της πνευματικής μας ανάπτυξης, ακόμα κι αν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε τις επιθυμίες μας, πάντα μας αιχμαλωτίζουν με κάποιο τρόπο οι φόβοι μας, και νιώθουμε απομονωμένοι και εγκαταλειμμένοι. Στο «Χάνσελ και Γκρέτελ» τα κακά σχέδια της μάγισσας υποχρεώνουν τα παιδιά να αναγνωρίσουν τους κινδύνους που συνεπάγεται η απληστία. Προκειμένου να επιβιώσουν, πρέπει να αναπτύξουν τη δική τους πρωτοβουλία, να καταστρώσουν ένα σχέδιο και να δράσουν έξυπνα. Οι μάγισσες λοιπόν, φέρνουν τις δοκιμασίες και αναδύουν του φόβους που κρύβουμε μέσα μας. Αν φερθούμε αποφασιστικά και ώριμα, θα βγούμε πιο δυνατοί από τις δοκιμασίες και θα γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας.

Κάθε παραμύθι απαιτεί μία ξεχωριστή ανάλυση. Σήμερα, προσπάθησα με το παράδειγμα της Χιονάτης να αποδώσω κάποιους συμβολισμούς που συναντάμε συχνά. Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο αποτελούν οι αριθμοί που συχνά αποτελούν επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Ο λύκος και τα 7 κατσικάκια, η Χιονάτη και οι 7 νάνοι, ο κοντορεβιθούλης και τα 6 αδέρφια του, δηλαδή σύνολο 7, οι μαγικές μπότες που κάνουν ένα μίλι με 7 μόνο βήματα κ.ο.κ. Σίγουρα θα συνεχίσουμε να μαζευόμαστε γύρω από τη φωτιά και να λέμε παραμύθια. Μπορούμε όμως να προβληματιστούμε για τα μηνύματα και τον αντίκτυπο που έχουν στις παιδικές ψυχές, και να είμαστε πιο προσεκτικοί στις ιστορίες μας.

Newer Posts

Older Posts