Tag:

Ιωάννα Παπαμιχαήλ

Υψηλή, Άνδρος: τα μυστικά μιας αρχαίας πόλης

by iopapami_admin

Αν βρεθείτε στην Άνδρο, αξίζει να επισκεφθείτε τον αρχαιολογικό χώρο της Υψηλής. Η αρχαία πόλη της Υψηλής βρίσκεται στο Απροβάτου και εντοπίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Η Υψηλή, μαζί με τη Ζαγορά, καθιστούν την Άνδρο το σημαντικότερο τόπο για τη μελέτη της Γεωμετρικής περιόδου στο νησιωτικό ελλαδικό χώρο και καταδεικνύουν το ρόλο του νησιού ως κέντρο ελέγχου των θαλάσσιων δρόμων της περιοχής.

Στον αρχαιολογικό χώρο της Υψηλής.

Λίγα και σημαντικά για την Άνδρο

Η αρχαιότερη αναφορά του ονόματος του νησιού απαντάται στην τραγωδία του Αισχύλου: Πέρσαι (5ος αιώνας π.Χ.). Ωστόσο, σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, ανάγεται σε πολύ παλαιότερες εποχές. Σύμφωνα με αυτήν, λοιπόν, οφείλει το όνομά της στον πρώτο της οικιστή τον Άνδρο ή Ανδρέα, ήρωα με θεϊκή καταγωγή. Ο Άνδρος ήταν στρατηγός του βασιλιά της Κρήτης Ραδάμανθυ, ο οποίος του χάρισε το νησί.

Ραδάμανθυν δὲ λέγουσι τάς τε κρίσεις πάντων δικαιοτάτος πεποιῆσθαι καὶ τοῖς λησταῖς καὶ ἀσεβέσι καὶ τοῖς ἄλλοις κακαούργοις ἀπαραίτητον ἐπενενοηχέναι τιμωρίαν. κατακτήσασθαι δὲ καὶ νήσους οὐκ ὀλίγας καὶ τῆς ᾿Ασίας πολλὴν τῆς παραθαλαττίου χώρας, ἁπάντων εκουσίως παραδισόντων ἑαυτοὺς διὰ τὴν δικαιοσύνην. τὸν δὲ Ῥαδάμανθυν Ερύθρῳ μὲν ἑνὶ τῶν αὑτοῦ παίδων παραδοῦναι τὴν βασιλείαν τῶν δι᾽ ἐκεῖνον Ἐρυθρῶν ὀνομασθεισῶν, Οινοπίωνι δὲ τῷ Ἀριάδνης τῆς Μίνω Χίον εγχειρίσαι φασίν, ὃν ἔνιοι μυθολογοῦσι Διονύσου γενόμενον μαθεῖν παρὰ τοῦ πατρὸς τὰ περὶ τὴν οἰνοποιίαν, τῶν δ᾽ ἄλλων τῶν περὶ αὐτὸν ἡγεμόνων ἑκάστῳ νῆσον ἢ πόλιν δωρήσασθαι λέγουσι τὸν Ραδάμανθυν, Θόαντι μὲν Λῆμνον, Ἐννεὶ δὲ Κύρνον, Σταφύλῳ δὲ Πεπάρηθον, Εὐάνθει δέ Μαρώνειαν, Αλκαίῳ δὲ Πάρον, Ανίωνι δὲ Δῆλον, Ανδρεῖ δὲ τὴν ἀπ᾿ ἐκείνου κληθείσαν ῎Ανδρον.

Διόδωρος Σικελιώτης, 5,79

Ανδρίων δὲ ἀνάθημα οἱ Δελφοὶ λέγουσιν ᾿Ανδρέα εἶναι τὸν οἰκιστήν.

Παυσανίας, Βοιωτικά Χ, 13,4

Για την καταγωγή του ήρωα υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Πατέρας του ήταν ο βασιλιάς της Δήλου Άνιος, γιος του Απόλλωνος, ή ο Ευρύμαχος. Μητέρα του ήταν η Κρέουσα ή η νύμφη Ροιώ, κόρη του Σταφύλου, γιου του Διονύσου, και της Βακχίδας Χρυσηίδας. Η σχέση των Άνδριων με αυτούς τους δύο θεούς, τον Απόλλωνα και τον Διόνυσο, φαίνεται και από τις απεικονίσεις τους στα νομίσματα της πόλης τους.

῎Ανδρος, νῆσος μία τῶν Κυκλάδων, ἐκλήθη ἀπὸ ῎Ανδρου τοῦ Εὐρυμάχου, ἢ τοῦ ᾿Ανίου ἀδελφοῦ, τοῦ πατρὸς τῶν Οἰνοτρόπων. τινὲς δέ φασιν Ανδρέα τοῦτον καὶ ᾿Ανίου παῖ- δα. τὸ ἐθνικὸν ῎Ανδριος ὡς Λίνδιος, Κνίδιος, Μύνδιος.

Στέφανος Βυζάντιος, Εθνικά, λ. «Άνδρος»

Η Άνδρος κατοικούνταν ήδη από τη Νεότερη Νεολιθική Περίοδο ενώ γνώρισε μεγάλη ακμή κατά την Τελική Νεολιθική ή Χαλκολιθική Περίοδο (4500-3300 π.Χ.), όπως αποκαλύπτουν τρεις σημαντικότατοι οικισμοί του νησιού, ο Στρόφιλας, το Βριόκαστρο και το Μικρογιάλι. Κατά την Πρώιμη και Μέση Εποχή του Χαλκού (2700-1750 π.Χ.) αναπτύχθηκε η προϊστορική πόλη της Πλάκας, ενώ τα ευρήματα από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού εξακολουθούν να είναι σποραδικά.

Μέρος του τείχους της ακρόπολης της Υψηλής, του 8ου αιώνα. Φτιαγμένο από τον χαρακτηριστικό σχιστόλιθο του νησιού.

Από τη Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (1150-600 π.Χ.) η Άνδρος κατοικήθηκε από Ίωνες και κατά τη Γεωμετρική Εποχή ιδρύονται οι δύο μεγάλοι οχυρωματικοί οικισμοί της Ζαγοράς και της Υψηλής που άνθησαν κυρίως κατά το β’ μισό του 8ου αι. π.Χ. Πιθανότατα από το τέλος του 6ου αι. π.Χ. οι κάτοικοι των δύο αυτών οικισμών μετακινήθηκαν, οι πρώτοι εγκαταλείποντας οριστικά τη γενέτειρά τους και οι δεύτεροι σταδιακά, προς την εύφορη περιοχή της σημερινής Παλαιοπόλεως, όπου ίδρυσαν την πόλη της Άνδρου.

Η ακμή της Άνδρου κατά την Αρχαϊκή περίοδο (7ος-6ος αι. π.Χ.) μαρτυρείται από τη συμμετοχή των Ανδρίων στον Α’ αποικισμό προς βορρά, όπου ίδρυσαν στη Χαλκιδική μεταξύ άλλων πόλεων και τα Στάγειρα. Μία ακόμη ένδειξη της ευρωστίας του νησιού αποτελεί η ανακαίνιση των ιερών στη Ζαγορά και την Υψηλή.

Τα ερείπια των οικιών, των δημόσιων κτηρίων και του ιερού της Δήμητρας σώζονται σε πολύ μικρό ύψος.

Υψηλή: η αρχαία πόλη της Άνδρου αποκαλύπτεται

Η οχυρωμένη πόλη της Υψηλής ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα π.Χ. και άκμασε από τον 8ο μέχρι τον 6ο αι. Όπως ήδη αναφέραμε, από τα τέλη του 8ου ξεκινούν οι μετακινήσεις μέρους του πληθυσμού προς την Παλαιόπολη, την αρχαία πόλη της Άνδρου με το λιμάνι της. Η οχύρωση χρονολογείται στη Γεωμετρική Εποχή.

Το τείχος με τις μεγάλες σχιστολιθικές πλάκες έχει πάχος 1,40 με 2,50 μέτρα και περιβάλλει την ακρόπολη και την πόλη. Σταδιακά, το τείχος ενισχύθηκε φτάνοντας στην ανατολική πλευρά τα 7,10 μέτρα πάχος! Ο πύργος που υπήρχε στην νοτιοανατολική γωνία της ακρόπολης ισχυροποιήθηκε με έναν ημικυκλικό προμαχώνα. Στην ίδια πλευρά βρισκόταν κι η πύλη της ακρόπολης.

Εντός των τειχών της ακρόπολης, με εκπληκτική θέα στο Αιγαίο.

Υπολογίζεται ότι κατά τον 8ο αιώνα π.Χ., ιδρύθηκε το ιερό της Δήμητρας στο κέντρο του αρχαίου οικισμού της Υψηλής. Το ιερό, καθώς και οι δρόμοι, έχουν κοινό προσανατολισμό ΒΑ-ΝΔ. Οι οικίες είναι ακανόνιστα ορθογώνιες, μονόχωρες, λίγες δίχωρες και σπάνια τρίχωρες. Τα τετράπλευρα δωμάτια είναι μικρών διαστάσεων, με ορθογώνια λιθόκτιστη εστία στο κέντρο, σε κάποιες περιπτώσεις κοντά στη θύρα, ενώ υπάρχουν και πεζούλες για τη στερέωση αποθηκευτικών σκευών. Παρατηρείται ότι, λίγο αργότερα, παλιές οικίες επισκευάστηκαν και επεκτάθηκαν με την προσθήκη δωματίων, ενώ διαπιστώνεται και η κατασκευή αψιδωτών κτηρίων.

Άνδρος: θεοί και λατρεία

Αναφερθήκαμε ήδη στην ιδιαίτερη σχέση της Άνδρου με τον θεό Απόλλωνα και με τον Διόνυσο. Οι Άνδριοι διατήρησαν τη μυθική σχέση τους με αυτούς του δύο θεούς επεικονίζοντας τις μορφές και τα σύμβολά τους σε νομίσματα της πόλης τους. Στην αρχαία πόλη της Υψηλής είχαν ιδρύσει ιερό της Δήμητρας, μιας ακόμη θεότητας που λατρευόταν σε αυτόν τον τόπο.

Προς τιμήν του θεού Διόνυσου είχε ανεγερθεί ναός περίφημος σε όλη την Ελλάδα για τη μετατροπή του νερού της πηγής του ιερού, γνωστής ως “Θεοδοσία” ή “Θεοδέσεια”, σε κρασί κατά την επταήμερη γιορτή των Διονυσίων. Η γιορτή αναφέρεται από αρχαίους συγγραφείς όπως ο Πλίνιος, ο Παυσανίας και ο Φιλόστρατος, ο οποίος περιγράφοντάς την αναφέρει ότι γινόταν κάθε τρία χρόνια την πέμπτη ημέρα του μήνα Γαμηλιώνος ή Ανθεστηριώνος (Ιανουάριος ή Φεβρουάριος).

Νομίσματα από το Αρχαιολογικό Μουσείο Παλαιόπολης. Σε κάποια από αυτά μπορούμε να διακρίνουμε τη μορφή και τα σύμβολα του θεού Διονύσου.

Ο ναός του Διονύσου δεν έχει εντοπιστεί ακόμα ενώ υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία για τη λατρεία του θεού στην πόλη της Άνδρου (Παλαιόπολη). Ένα από αυτά είναι η ρωμαϊκή επιγραφή σε βωμίσκο που είχε αφιερώσει η Φλαβία προς τιμήν του θεού, η οποία πλέον βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Άνδρου. Γι΄αυτό και ισχυρότερο έως τώρα στοιχείο για τη λατρεία του θεού στο νησί αποτελεί η διαχρονική απεικόνιση της μορφής και των συμβόλων του σε νομίσματα.

Στην Παλαιόπολη, όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη της Άνδρου με το λιμάνι της, οι ανασκαφές δεν έχουν ολοκληρωθεί και ο χώρος δεν είναι επισκέψιμος. Μπορείτε μόνο να δείτε τα ερείπια του αρχαίου λιμανιού στην παραλία. Ωστόσο, τα κατάλοιπα ενός ναού του 5ου αιώνα, συσχετίζονται με τη λατρεία του Πύθιου Απόλλωνα.

Αξίζει να αναφερθούμε και στην εισαγωγή μίας ξένης θεότητας στη λατρεία των Ανδρίων, σε αυτήν της Ίσιδος του αιγυπτιακού πανθέου, που εισχώρησε στον ελλαδικό χώρο μερικούς αιώνες αργότερα. ΗΊσις, ως νεαρή βασίλισσα γνώρισε αμέτρητα βάσανα στην αναζήτηση του δολοφονημένου και κατακερματισμένου συζύγου της Όσιρι. Επίσης, προσπάθησε να προστατεύσει με αυτοθυσία τον μικρό της γιό Ώρο από αδίστακτους συνωμότες.

Αυτή η νέα, σεμνή και κόσμια ξένη θεότητα, πιστή σύζυγος και στοργική μητέρα, αγαπήθηκε νωρίς από τους Έλληνες, οι οποίοι την ταύτισαν με την Περσεφόνη και ιδιαίτερα με τη Δήμητρα. Την πρωτολάτρεψαν τον 4ο αι. π.Χ. και σιγά-σιγά εξελλήνισαν τόσο τη μορφή της όσο και τις ιδιότητές της μεταμορφώνοντάς την σε μια γλυκιά, πολυεύσπλαχνη θεά. Προς το τέλος της Ελληνιστικής περιόδου (1ος αι. π.Χ.) , η λατρεία της Ίσιδος εξαπλώθηκε, κυρίως με τη στήριξη των Πτολεμαίων, σε όλο τον ελλαδικό χώρο και έγινε αποδεκτή από όλους τους μεσογειακούς λαούς.

Στις τελετές μύησης που γίνονταν στα ιερά της η ευεργετική της δύναμη χάριζε παρηγοριά στους βασανισμένους και θεράπευε τους ασθενείς. Με την ιδιότητα της προστάτιδας παρέστεκε τους ναυτικούς («Ἴσις εὐπλοία», «Ίσις πελαγία») αλλά και την οικογένεια, προφυλάσσοντας τον θεσμό του γάμου. Σε ανταπόδοση οι πιστοί αφιέρωναν στη θεά ευχαριστήριους ύμνους, δηλαδή «αρετολογίες» που έγραφαν λαϊκοί ποιητές, όπου η ίδια απαριθμούσε με αυταρέσκεια και χάρη τις προσφορές της προς την ανθρωπότητα: δίδαξε την καλλιέργεια των καρπών της γης και εξημέρωσε τα ήθη θέτοντας τις βάσεις του πολιτισμένου βίου, δίδαξε τον σεβασμό στους θεούς και στους όρκους, τον θεσμό του γάμου, την αγάπη των γονιών για τα παιδιά και τη φροντίδα των παιδιών προς τους γονείς.

Μέρος από τον Ύμνο της Ίσιδος που βρέθηκε στην Παλαιόπολη και αποτελεί έναν από τους καλύτερα σωζόμενους στον ελλαδικό χώρο.

Σε αυτήν την αρετολογία, η Ίσις απαγγέλει 178 στίχους στους οποίους μεταξύ άλλων αναφέρει ότι είναι κόρη του Κρόνου, αδελφή και σύζυγος του Όσιρι, θεού του Κάτω Κόσμου, θεά επίγεια, ουράνια και θαλάσσια, εφευρέτιδα της ναυτιλίας και δημιουργός των βουνών και των αγρών. Το ιερό της Ίσιδος στην Άνδρο δεν έχει ακόμα εντοπιστεί. Πιθανότατα βρισκόταν στην περιοχή «Κουφαίου», από όπου ενδεχομένως προέρχεται η επιγραφή. Στην ίδια περιοχή βρέθηκε και άγαλμα της θεάς Υγείας (βλ. Αρχαιολογικό Μουσείο Άνδρου), της οποίας η λατρεία σχετιζόταν με εκείνη της Ίσιδος με την ιδιότητα της θεραπεύτριας.

Σας αφήνω με μια όμορφη εικόνα της Άνδρου από έναν κολπίσκο με κρυστάλλινα νερά. Ακόμα δεν πειστήκατε για να επισκεφθείτε το νησί;

Ο Συν-Καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη στη Μάλτα

by iopapami_admin

Ο Συν-Καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη στη Μάλτα είναι το πιο εντυπωσιακό οικοδόμημα που παρέδωσαν οι Ιππότες του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη και επιβιώνει μέχρι σήμερα. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1573 και ολοκληρώθηκε το 1578 κατόπιν εντολής του Μεγάλου Μάγιστρου Jean de la Cassière. Η εκκλησία σχεδιάστηκε από τον Μαλτέζο στρατιωτικό αρχιτέκτονα Glormu Cassar (Girolamo Cassar) που σχεδίασε πολλά από τα πιο σημαντικά κτήρια στη Βαλέτα. Σήμερα, θεωρείται ένα από τα καλύτερα δείγματα υψηλής μπαρόκ αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη και ένας από τους σπουδαίους καθεδρικούς ναούς του κόσμου.

Η δεξιά πλευρά του ναού, με τις καμάρες να οδηγούν στα παρεκκλήσια.

Ο καθεδρικός ναός ήταν αφιερωμένος στον Ιωάννη τον Βαπτιστή, τον προστάτη Άγιο των Ιπποτών της Μάλτας. Η Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη έγινε καθεδρικός ναός όταν ο Ναπολέων έδιωξε το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη από τη Μάλτα το 1798 και την ανύψωσε σε καθεστώς ίσο με αυτό του καθεδρικού ναού του Αγίου Παύλου στη Mdina –την επίσημη έδρα του Αρχιεπισκόπου της Μάλτας– με παπικό διάταγμα του 1816, εξ ου και ο όρος «συν-καθεδρικός ναός».

Η είσοδος του μεγαλειώδους ναού που έχτισαν οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννη προς τιμήν του προστάτη Αγίου τους.

Ο Συν-Καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη στο πέρασμα του χρόνου

Μετά τη Μεγάλη Πολιορκία της Μάλτας το 1565 από τους Οθωμανούς, μεγάλο μέρος της χώρας καταστράφηκε και έπρεπε να ανοικοδομηθεί. Ο φόβος μίας νέας εισβολής των Οθωμανικών δυνάμεων ήταν πολύ ζωντανός, γι’ αυτό και η χώρα ανοικοδομήθηκε ως φρούριο, με μέριμνα για νέες επιδρομές. Το δύσκολο αυτό έργο ανέλαβε ο Ιππότης και Μέγας Μάγιστρος του Τάγματος, Jean Parisot de la Valette ο οποίος έχτισε και την πόλη της Βαλέτας.

Το αυστηρό εξωτερικό του καθεδρικού χτίστηκε αμέσως μετά το πέρας της Μεγάλης Πολιορκίας. Σχεδιάστηκε έτσι, ώστε να μοιάζει με φρούριο, στιβαρό και απροσπέλαστο. Στη μέση του ναού βλέπουμε ένα μπαλκόνι με κιγκλιδώματα. Από αυτό το μπαλκόνι ανακοίνωναν το όνομα του νεοεκλεγμένου Μεγάλου Μάγιστρου του Τάγματος. Μάλιστα, συνηθιζόταν ο Μέγας Μάγιστρος να πετάει χρυσά νομίσματα στους ανθρώπους που περίμεναν στην πλατεία για αυτήν την είδηση.

Κάτω από το μπαλκόνι υπάρχουν τρία οικόσημα. Το ένα είναι του Μεγάλου Μαγίστρου La Cassiere, ο οποίος πλήρωσε για την οικοδόμηση του καθεδρικού ναού, ένα είναι του επισκόπου Torres που άνοιξε τον καθεδρικό ναό και το τρίτο είναι το οικόσημο της θρησκείας. Οι κολώνες στην κύρια πόρτα είναι τοσκανικές, επομένως ογκώδεις και εντυπωσιακές.

Το εσωτερικό του ναού είναι εντυπωσιακό σε κάθε του διάσταση.

Στο εσωτερικό του ναού, ένα από τα πρώτα πράγματα που παρατηρεί κανείς είναι το δάπεδο. Πρόκειται για ένα μαρμάρινο δάπεδο που αποτελεί μία σειρά από τάφους για 400 Ιππότες του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη. Υπάρχει και Κρύπτη, η οποία αποτελεί την τελευταία κατοικία για κάποιους από τους Μεγάλους Μαγίστρους του Τάγματος, όπως τους Philippe Villiers de L’Isle-Adam, Claude de la Sengle, Jean Parisot de Valette, και Alof de Wignacourt.

Το εσωτερικό διακοσμήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον Mattia Preti, Καλαβριανό καλλιτέχνη και Ιππότη. Ο Preti σχεδίασε τους περίπλοκους λαξευτούς πέτρινους τοίχους και ζωγράφισε τη θολωτή οροφή και τους πλαϊνούς βωμούς με σκηνές από τη ζωή του Αγίου Ιωάννη. Είναι ενδιαφέρον ότι οι φιγούρες που ζωγραφίζονται στην οροφή δίπλα σε κάθε στήλη αρχικά φαίνονται στον θεατή ως τρισδιάστατα αγάλματα, αλλά με μια πιο προσεκτική παρατήρηση βλέπουμε ότι ο καλλιτέχνης δημιούργησε έξυπνα μια ψευδαίσθηση τρισδιάστατης απεικόνισης χρησιμοποιώντας σκιές και πρόσθετα υλικά.

Είναι εκπληκτικό να παρατηρεί κανείς τα έργα τέχνης που βρίσκονται στο εσωτερικό αυτού του ναού, όπως τα εκκλησιαστικά όργανα, τα αγάλματα και τους πίνακες γνωστών ζωγράφων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην αρχική του μορφή, ο ναός ήταν αρκετά “γυμνός. Ο Μέγας Μάγιστρος Raphael Cotoner ήταν αυτός που διέταξε την εκ νέου διακόσμηση για να ανταγωνιστεί τις εκκλησίες της Ρώμης. Ωστόσο, έστω και με αυτά τα κίνητρα, το Τάγμα άφησε ένα πραγματικό έργο τέχνης με τη μπαρόκ διακόσμηση.

Τα υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί για τη διακόσμηση του ναού είναι κυρίως ο ασβεστόλιθος που βρίσκεται σε αφθονία στο νησί, το μάρμαρο, το ασήμι και ο χρυσός 24 καρατίων που έχει χρησιμοποιηθεί για την επιχρύσωση των λαξευμένων αναγλύφων που “ντύνουν” τους τοίχους. Οι Ιππότες αναμενόταν να προσφέρουν ακριβά δώρα στο Τάγμα καθώς ανέβαιναν σε βαθμίδες. Συνήθως συνεισέφεραν στον εμπλουτισμό της εκκλησίας τους με εξαιρετικά έργα τέχνης.

Το Τάγμα χωρίστηκε σε οκτώ «Γλώσσες» ή γλωσσικά τμήματα – Προβηγκία, Γαλλία, Ωβέρνη, Ιταλία, Καστίλλη, Αραγονία (συμπεριλαμβανομένης της Καταλονίας και της Ναβάρρας), Αγγλία και Γερμανία. Σε κάθε “Γλώσσα” (Langue) δόθηκε το δικό της παρεκκλήσι, το οποίο εξασφάλιζε ότι θα συναγωνιζόταν για να δώσει το μεγαλύτερο αποτέλεσμα στο Τάγμα.

Τα παρεκκλήσια ανατέθηκαν στις διάφορες Γλώσσες ανάλογα με την αρχαιότητα, έτσι οι Γαλλικές, Ιταλικές και Αραγονικές Γλώσσες, ως εξέχουσες, τοποθετήθηκαν πιο κοντά στο βωμό. Κάθε παρεκκλήσι είναι αφιερωμένο σε έναν άγιο που σχετίζεται με αυτήν τη γλώσσα και κάθε παρεκκλήσι είναι μοναδικό με το δικό του στυλ και θησαυρούς τέχνης.

Σε αυτήν την καμάρα μπορούμε να διακρίνουμε την ψευδαίσθηση των τριών διαστάσεων.

Η σχέση του Καραβάτζιο με το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη

Μερικά από τα σπουδαιότερα έργα του Καραβάτζιο κοσμούν αυτόν τον ναό. Ασφαλώς, αυτό δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός. Αρχικά, να επισημάνουμε ότι το Καραβάτζιο δεν ήταν το πραγματικό του όνομα. Ονομαζόταν Michelangelo Merisi ή Merissi από το Caravaggio, που είναι μια μικρή πόλη έξω από το Μιλάνο, όπου γεννήθηκε. Ο πατέρας του ήταν αρχιτέκτονας. Ο Καραβάτζιο ήρθε μετά την Αναγέννηση, όπου όλα έπρεπε να είναι τέλεια και όλοι έπρεπε να είναι όμορφοι και καλοντυμένοι. Ο μεγάλος αυτός ζωγράφος πίστευε ότι αυτό το ρεύμα δεν έδειχνε την πραγματική ψυχή του καλλιτέχνη.

Λεπτομέρεια σε καμάρα του ναού.

Το 1606 μετέβη στη Μάλτα, πιθανότατα εκτίοντας κάποια ποινή σε μία από τις γαλέρες του Τάγματος. Σύντομα δέχτηκε την εύνοια του Τάγματος και έτσι του επετράπη να ενταχθεί στο επίλεκτο Τάγμα του Ορατόριου του ναού. Ήταν δε, τόσο περήφανος για το γεγονός αυτό, που ο “Αποκεφαλισμός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή» είναι ο μόνος πίνακας που υπογράφει ο Καραβάτζιο. Υπάρχει ένα «F» στο αίμα που βγαίνει από την κεφαλή του Αγίου Ιωάννη. Υπέγραψε, λοιπόν, με «F» επειδή ως θρησκευτικό τάγμα αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον Frate, που σημαίνει αδελφός.

Το ορατόριο φιλοξενεί επίσης τον “Άγιο Ιερώνυμο Γ'” (1607–1608) του Καραβάτζιο. Αυτή η εικόνα έχει μέγεθος πέντε επί τρία μέτρα. Το αριστούργημα αυτό καλείται από τους κριτικούς τέχνης «η ζωγραφική του 17ου αιώνα».

Με το βλέμμα σε ένα από τα παρεκκλήσια του ναού.

Ο Συν-Καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή είναι ένα από τα μνημεία που πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθείτε όταν βρεθείτε στη Μάλτα. Για να μην περιμένετε σε ουρές για την αγορά του εισιτηρίου σας, μπορείτε να το αγοράσετε από πριν από ΕΔΩ. Σας αφήνω και ένα βίντεο από την θεία λειτουργία στον ναό την ημέρα της γιορτής του, 7 Ιανουαρίου. Ο ναός δεν είναι επισκέψιμος εκείνη την ημέρα γιατί στήνονται τηλεοπτικά συνεργεία που μεταδίδουν ζωντανά τη θεία λειτουργία σε όλη τη Μάλτα. Αισθάνομαι πολύ τυχερή που μπόρεσα να παραστώ εκεί και σας μεταφέρω τις εικόνες μου.

Εξ-ερευνήσεις Μυθικές Ιστορίες

Η Μονή Προυσού και ο Καραϊσκάκης

by iopapami_admin

Στον νομό Ευρυτανίας, μερικά χιλιόμετρα από το πανέμορφο Καρπενήσι, βρίσκεται η Ιερά Μονή Προυσού, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της χώρας μας. Αυτή η Μονή, όπως μας είπε ο μοναχός που μας μίλησε για την ιστορία της, είναι η μοναδική μονή που έχει αδιάλειπτη λειτουργία ως μοναστήρι από την ίδρυσή της, εδώ και 1200 χρόνια περίπου! Από εδώ πέρασαν και πολλοί οπλαρχηγοί της ελληνικής επανάστασης, είτε για να βρουν καταφύγιο είτε για ανεφοδιασμό, όπως ο Γεώργιος Καραϊσκάκης.

Η Παναγία η Προυσιώτισσα και η ίδρυση της Μονής

Η Μονή πήρε το όνομά της από την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Προυσιώτισσας, την οποία φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Η εικόνα αυτή ταξίδεψε στην Ελλάδα από την Προύσα της Μικράς Ασίας, κατά την περίοδο της εικονομαχίας. Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος είχε διατάξει την κατάργηση των εικόνων και όσοι δεν υπάκουαν βρίσκονταν αντιμέτωποι με διωγμούς και βασανιστήρια.

Εντός του Καθολικού της Μονής Προυσού.

Το 829 μ.Χ., ένα αρχοντόπουλο από την Προύσα, βλέποντας τα θαύματα της Παναγίας δεν ήθελε να καταστρέψει την εικόνα. Την πήρε λοιπόν και ήρθε στην Ελλάδα, όπου η κατάσταση αυτή ήταν λιγότερο έντονη. Όταν έφτασε στην Καλλίπολη της Θράκης, η εικόνα χάθηκε. Το αρχοντόπουλο μετά από πολλή στενοχώρια για την εξαφάνιση της εικόνας, αποφάσισε να συνεχίσει το δρόμο του καθώς δεν ήθελε να επιστρέψει στην πατρίδα του όπου θα έβλεπε την καταστροφή πολλών ακόμα εικόνων. Εγκαταστάθηκε τελικά κοντά στην Υπάτη της Λαμίας, χωρίς να χάσει την ελπίδα του να ξαναβρεί την εικόνα.

Κάποιοι βοσκοί ξεκίνησαν να βλέπουν τα βράδια ένα φως να υψώνεται προς τον ουρανό ενώ άρχισαν να ακούγονται και ψαλμωδίες, από κάποιο σπήλαιο κοντά στην τοποθεσία όπου βρίσκεται σήμερα η Μονή. Το βράδυ της 22ας προς 23η Αυγούστου, ένας νεαρός βοσκός ακολούθησε το φως και έφτασε μπροστά στην εικόνα. Όταν μαθεύτηκε ότι βρέθηκε με θαυμαστό τρόπο η εικόνα της Παναγίας, το αρχοντόπουλο έφυγε από την Υπάτη και την αναζήτησε ξανά.

Πήρε την εικόνα και πάλι μαζί του αλλά μόλις σταμάτησε να ξεκουραστεί, η εικόνα πάλι εξαφανίστηκε! Επέστρεψε στη σπηλιά για να την ξαναβρεί αλλά αυτή τη φορά η εικόνα δεν μετακινούνταν. Τελικά, το αρχοντόπουλο κατάλαβε ότι η Παναγία ήθελε να μείνει εκεί κι έτσι άφησε ελεύθερους τους υπηρέτες του εκτός από έναν. Οι δυο τους έγιναν οι πρώτοι μοναχοί στην περιοχή, χτίζοντας την πρώτη μοναστική πολιτεία στην Ευρυτανία.

Σύμφωνα με την παράδοση, όταν η εικόνα έφυγε από το αρχοντόπουλο για να επιστρέψει στο σημείο που σήμερα βρίσκεται η Μονή, δημιουργήθηκαν ίχνη στα βράχια που οδηγούσαν εκεί. Αυτά τα ίχνη έχουν σχήμα πατημασιάς και ξεχωρίζουν πάνω στα βράχια. Λέγεται ότι είναι τα πατήματα της Παναγίας που πήρε την εικόνα της για να πάει στον Προυσό.

Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1810.

Η Μονή Προυσού συνέβαλε στην ελληνική επανάσταση

Τα χρόνια της Επανάστασης του 1821, η Μονή Προυσού συνέβαλε στον αγώνα με όλα τα μέσα που διέθετε. Αποτέλεσε κέντρο πολιτικής καθοδήγησης, ανεφοδιασμού και πολλές φορές κρυψώνα και αναρρωτήριο. Δύο από τους σπουδαιότερους οπλαρχηγούς μας που φιλοξενήθηκαν στη Μονή ήταν ο Γεώργιος Καραϊσκάκης και ο Μάρκος Μπότσαρης.

Λίγα χρόνια πριν το ξέσπασμα της επανάστασης, καθήκοντα ηγούμενου της Μονής ανέλαβε ο αγιορείτης πνευματικός Κύριλλος Καστανοφύλλης, ο οποίος ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Με το πρόσχημα του θρησκευτικού καθήκοντος, ο Κύριλλος μετέβη στον Προυσό με ουσιαστικό στόχο την πρόσβαση των αγωνιστών μας σε όλη τη γύρω περιοχή. Ένα από τα πρώτα έργα του ως ηγούμενος, ήταν η οργάνωση και η λειτουργία της “Σχολής Ελληνικών Γραμμάτων”, της οποία το κτήριο σώζεται μέχρι σήμερα, πλήρως αναστηλωμένο.

Η Μονή Προυσού έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της πολιορκίας του Μεσολογγίου. Επίσης, συνεισέφερε τα μέγιστα στη σωτηρία πολλών αγωνιστών μετά την καταστροφή της Εξόδου. Περιέθαλψε τους λαβωμένους και τους βοήθησε να ανακάμψουν.

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης στη Μονή Προυσού

Έξω από τη Μονή υψώνονται δύο πύργοι, οι οποίοι καλούνται σήμερα “πύργοι του Καραϊσκάκη”. Η αλήθεια είναι ότι είχαν χτιστεί πολύ πριν την ελληνική επανάσταση αλλά πήραν το όνομα του αγωνιστή λόγω της στενής σχέσης του με την περιοχή. Εξάλλου, τους αξιοποίησε ως πολεμίστρες για τον έλεγχο της περιοχής.

Όταν ο Καραϊσκάκης νόσησε από φυματίωση, πήγε στο μοναστήρι για περίθαλψη. Μάλιστα, το κελί του σώζεται μέχρι τις μέρες μας και μπορεί κανείς να το επισκεφθεί. Θέλοντας να ανακάμψει για να βοηθήσει στον αγώνα, έκανε ένα τάμα στην Παναγία την Προυσιώτισσα. Αν θεραπευόταν, πήγαινε στη μάχη και επέστρεφε σώος, θα της έκανε ασημοσκέπαστρο. Έτσι και έγινε! Το ίδιο βράδυ ο στρατηγός έγινε καλά και ετοιμάστηκε για μάχη. Μετά τη νικηφόρα επιστροφή του, έφτιαξε το ασημένιο κάλυμμα για τη θαυματουργή εικόνα, στο οποίο ενσωμάτωσε τρία “αστέρια” από την ενδυμασία του στρατηγού.

Στη Μονή λειτουργεί επίσης μουσείο, το οποίο διαφυλάσσει μέχρι σήμερα το σπαθί, το όπλο και το χαρακτηριστικό φέσι του μεγάλου αυτού αγωνιστή. Δεν μπορεί κανείς παρά να αισθανθεί δέος μπροστά σε αυτό το θέαμα. Υπάρχουν πολλά μοναδικά και πολύτιμα εκθέματα, όπως χειρόγραφοι κώδικες, αργυρά και χρυσά δισκοπότηρα, σκαλιστοί σταυροί, ένα από τα αποτυπώματα της Παναγίας, σκευοφυλάκιο και πολλά ακόμη που αξίζει να δείτε!

Βλέπουμε τις παλιότερες τοιχογραφίες που έχουν διασωθεί και στα δεξιά υπάρχει ένα άνοιγμα που οδηγεί στον σπηλαιώδη ναό με το προσκύνημα της θαυματουργής εικόνας.

Η λειτουργία της Μονής μέσα στο χρόνο

Όπως ήδη αναφέραμε, το μοναστήρι αυτό δεν σταμάτησε ποτέ τη λειτουργία του, ακόμα και τα δύσκολα χρόνια της Επανάστασης και της Κατοχής αργότερα. Σύμφωνα με την παράδοση, η Μονή χτίστηκε το 829. Το πρώτο μέρος της αποτέλεσε ο σπηλαιώδης ναός στον οποίο μέχρι σήμερα φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας.

Πιθανολογείται ότι το μοναστήρι χτίστηκε τον 12ο αιώνα και έκτοτε αναπτυσσόταν. Το 1587 δέχτηκε μεγάλη καταστροφή από πυρκαγιά αλλά σύντομα ξαναχτίστηκε και διακοσμήθηκε με αγιογραφίες. Το Καθολικό οικοδομήθηκε το 1754, ένας ναός σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο. Οι τοιχογραφίες του ανάγονται στο 1785 ενώ το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο το 1810.

Ένα από τα πολλά θαύματα της Παναγίας, αναφέρεται όταν οι Γερμανοί πήγαν να πυρπολήσουν τη μονή με σκοπό την ολοκληρωτική καταστροφή της. Στις 16 Αυγούστου του 1944, οι Γερμανοί πυρπόλησαν τη Μονή καταστρέφοντας πολλά κειμήλια και οικοδομήματα του περιβάλλοντος χώρου. Η φωτιά, ωστόσο, δεν κατάφερε να κάψει το ιερό του Καθολικού και τον σπηλαιώδη ναό που φυλάσσεται η εικόνα της Παναγίας, καθώς η Χάρη της επενέβη και έδιωξε τη φωτιά.

Σήμερα το μοναστήρι έχει ανοιχτές τις πόρτες του για τους πιστούς και τους προσκυνητές. Υπάρχει η δυνατότητα κατόπιν συνεννόησης με τη Μονή, οι προσκυνητές που φτάνουν από μακριά να μείνουν για μία διανυκτέρευση στα κελιά της Μονής όπου τους προσφέρεται το κατάλυμα και καθαρά σεντόνια.

Μονή Προυσού και Καραϊσκάκης

Βιβλιοτόπιο

Το μουσείο δασκάλου στο Κυριάκι Βοιωτίας

by iopapami_admin

Σε απόσταση περίπου 2 ωρών από την Αθήνα, βρίσκεται το Κυριάκι Βοιωτίας. Ένα χωριό χτισμένο σε ένα καταπράσινο τοπίο, σε υψόμετρο 720 μέτρων, αφηγείται τη δική του ιστορία. Μία πτυχή αυτής της ιστορίας θα γνωρίσουμε μέσα από το “Μουσείο Δασκάλου”, που θα μας ταξιδέψει στην ιστορία όχι μόνο αυτού του τόπου, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας!

Ο δημιουργούς αυτού του εκπληκτικού μουσείου είναι ο συνταξιούχος πλέον δάσκαλος Νίκος Γ. Γκώνιας. Όλα τα εκθέματα είναι η δική του προσφορά στον τόπο και η παρακαταθήκη του στις επόμενες γενιές. Οι συγχωριανοί του αναφέρονται σ’ αυτόν ως: ο δάσκαλος! Με καμάρι και σεβασμό για το έργο αυτού του ανθρώπου στο χωριό τους.

Αναγνωστικά βιβλία από το 1929!

Τι θα βρείτε στο Μουσείο Δασκάλου

Μέσα από τα εκθέματα του μουσείου, γνωρίζουμε γεγονότα από την τοπική ιστορία αλλά και την ιστορία του έθνους από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα. Από βιβλία μέχρι τεχνολογικό εξοπλισμό σχολείων, όπως προβολείς slides, εκτυπωτές, οθόνες, όλα όσα βρίσκονται μέσα σε αυτό το μουσείο ανήκουν στο δάσκαλο Νίκο Γκώνια, ο οποίος τα αγόραζε όλα: “με το φτωχό βαλάντιο του δασκάλου” όπως χαρακτηριστικά μου είπε.

Αποκόμματα εφημερίδων της εποχής που μαρτυρούν ιστορικά γεγονότα καθώς και λαογραφικό και πολιτιστικό περιεχόμενο.

Θα βρούμε λοιπόν πλούσιο υλικό της ιστορίας της εκπαίδευσης, βιβλία διάφορων μαθημάτων, συλλογές από αλφαβητάρια, παιδαγωγικά συγγράμματα, περιοδικά και εφημερίδες με τοπικά νέα της εποχής. Όλα αυτά, αποτελούν ένα μέρος μόνο από το προσωπικό αρχείο του δασκάλου.

Ο δάσκαλος Νίκος Γ. Γκώνιας ξεναγεί την Ιωάννα Παπαμιχαήλ στο μουσείο.

Η αίθουσα του μουσείου είναι χωρισμένη σε δύο τμήματα. Τα εκθέματα είναι ταξινομημένα με προσοχή και φροντίδα, ανά θεματικές ενότητες αλλά και με χρονολογική σειρά. Σημαντικούς σταθμούς αποτελούν τα αποκόμματα του Τύπου και φωτογραφικό υλικό από το ολοκαύτωμα του Κυριακίου από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς.

εκθέματα μουσείου Η πρώτη πυρπόληση του χωριού από τους Ιταλούς έγινε στις 25 Μαΐου 1943 ακολούθησε η δεύτερη καταστροφή του Κυριακίου στις 3 Οκτωβρίου 1943 από τους Γερμανούς και το ολοκαύτωμα στις 25 Απριλίου 1944, πάλι από τους Γερμανούς. Την τελευταία φορά, απέμεινε μόνο ένα σπίτι που δεν καταστράφηκε ολοσχερώς από τη φωτιά. Σε αυτό το σπίτι ξεκίνησε αργότερα η λειτουργία του σχολείου.

Έργο πυρογραφίας του δασκάλου.

Πέρα από την πλούσια ιστορία του τόπου, σε αυτό το μουσείο μπορούμε να δούμε πολλά ακόμη. Αξίζει να αναφέρω τα έργα πυρογραφίας του ίδιου του δασκάλου, ο οποίος εξηγώντας μου πόσο δύσκολο είναι και πόση προσοχή στη λεπτομέρεια χρειάζεται, είπε χαρακτηριστικά: “ένα μικρό λαθάκι και το πετάς”. Αν θέλετε να τα δείτε όλα αυτά από κοντά, να γνωρίσετε περισσότερα για τον πολύπαθο αυτό τόπο αλλά και για το ιστορικό και πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδας του 20ού αιώνα, δεν έχετε παρά να επισκεφθείτε το όμορφο Κυριάκι!

Μερικά ακόμη εκθέματα του μουσείου.

Ετοιμαστείτε για την επόμενη απόδρασή σας από την πόλη σε μια όαση πρασίνου! Ελάτε σε ένα ευχάριστο ταξίδι ιστορίας και ξεκουραστείτε κάτω από τον πλάτανο της πλατείας. Αφού απολαύσετε και τις τοπικές λιχουδιές, είστε έτοιμοι να επιστρέψετε αναζωογονημένοι!

Μυθικές Ιστορίες Εξ-ερευνήσεις

Στο ξεχασμένο Ιερό της Αυλίδειας Αρτέμιδος

by iopapami_admin

Σε μία από τις ημερήσιες εξορμήσεις μου, ο δρόμος με οδήγησε τη Χαλκίδα. Επέλεξα τον παλιό δρόμο, για αλλαγή, ώσπου λίγο πριν την παλιά γέφυρα, πρόσεξα μία ταμπέλα που έδειχνε προς το Ιερό της Αυλίδειας Αρτέμιδος. Ασφαλώς, βγήκα από το δρόμο μου και ακολούθησα τις οδηγίες! Προσπέρασα το εργοστάσιο τσιμέντου “Ηρακλής” και βρέθηκα μπροστά σε ένα χωράφι.

Ένας πανέμορφος αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται αφύλαχτος, χωρίς καμία πληροφορία για το Ιερό και την ιστορία του και με τα χόρτα να φτάνουν ως το γόνατο. Η εικόνα που αντίκρυσα ήταν αυτή της πλήρους εγκατάλειψης, όπως άλλωστε συμβαίνει σε πολλούς μη προβεβλημένους αρχαιολογικούς χώρους του τόπου μας. Τα ερείπια του ναού αλλά και των γειτονικών κτισμάτων μαρτυρούν μια περίοδο ακμής και ζωντάνιας.

Η Αρχαία Αυλίδα

Σύμφωνα με τη μυθολογία, η πόλη πήρε το όνομά της από την Αυλίδα, την κόρη του μυθικού βασιλιά της Θήβας, Ωγύγου. Οι περισσότεροι γνωρίζουμε την Αυλίδα από τον Τρωικό πόλεμο. Ήταν το λιμάνι από όπου αναχώρησε ο στόλος των Αχαιών. Η ευρύτερη περιοχή κατοικείται ήδη από τα μυκηναϊκά χρόνια (16ος-12ος αι. π.Χ.), ενώ η ομηρική Αυλίδα πιστεύεται ότι βρίσκεται βορειότερα, στη σημερινή θέση Γλύφα, κοντά στη Χαλκίδα.

Κάτω από το ναό της Αυλίδειας Αρτέμιδος του 5ου αιώνα, βρέθηκε τμήμα αψιδωτού κτίσματος των γεωμετρικών χρόνων, ενώ την ίδια εποχή υπολογίζεται ότι κατασκευάστηκε η Ιερή Κρήνη. Αργότερα, κατά τα ελληνιστικά χρόνια, στο ναό προστέθηκε ο πρόναος και χτίστηκε ένα συγκρότημα εργαστηρίων και ένας ξενώνας. Την περίοδο 30 π.Χ. – 330 μ.Χ. το πλήθος των αναθημάτων αυξάνεται, γεγονός που καταδεικνύει την άνθιση της λατρείας. Επίσης, πραγματοποιούνται διάφορες επισκευές στο ναό.

Το Ιερό καταστράφηκε το 396 μ.Χ., από τις επιδρομές των Γότθων του Αλάριχου. Λίγο αργότερα, στη θέση του ναού φτιάχτηκαν λουτρικές εγκαταστάσεις (θέρμες). Μέχρι τότε, η Αυλίδα είχε αδιάλειπτη κατοίκηση και δραστηριότητα και κατά κύριο λόγο, επιβίωνε χάρη στην ύπαρξη του Ιερού της Αρτέμιδος και των εργαστηρίων κεραμικής.

Στο Ιερό της Αυλίδειας Αρτέμιδος.

Ιστορικές αναφορές για την Αρχαία Αυλίδα και τον ναό της Αρτέμιδος

Η Αυλίδα εκτεινόταν στη βοιωτική ακτή και δεν αποτέλεσε ποτέ μία πόλη. Θεωρούνταν τμήμα της Θηβαϊκής επαρχίας μέχρι το 387 π.Χ., ενώ έκτοτε, ανήκε εδαφικά στην Τανάγρα.

Αναφορές για την Αυλίδα και το ναό της Αρτέμιδος συναντάμε σε κάποιους αρχαίους συγγραφείς. Ενδεικτικά:

τοῦ δὲ Εὐρίπου τὴν Εὔβοιαν κατὰ τοῦτο ἀπὸ τῆς Βοιωτῶν διείργοντος τῆς τε Δήμητρος ἐν δεξιᾷ τὸ ἱερὸν τῆς Μυκαλησσίας καὶ ὀλίγον ἀπ᾽ αὐτοῦ προελθόντι ἐστὶν Αὐλίς: ὀνομασθῆναι δὲ ἀπὸ τῆς Ὠγύγου θυγατρός φασιν αὐτήν. ναὸς δὲ Ἀρτέμιδός ἐστιν ἐνταῦθα καὶ ἀγάλματα λίθου λευκοῦ, τὸ μὲν δᾷδας φέρον, τὸ δὲ ἔοικε τοξευούσῃ. φασὶ δὲ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ μελλόντων ἐκ μαντείας τῆς Κάλχαντος Ἰφιγένειαν τῶν Ἑλλήνων θύειν, τὴν θεὸν ἀντ᾽ αὐτῆς ἔλαφον τὸ ἱερεῖον ποιῆσαι.

Παυσανίας (9.19.6)

Ο αρχαιολογικός χώρος παρατημένος, παραδομένος στα αγριόχορτα και τη λήθη.

Μέσα σε λίγες μόλις γραμμές έχουμε τις βασικές πληροφορίες για την Αυλίδα: από πού πήρε το όνομά της, ότι υπήρχε εκεί ναός της Αρτέμιδος με δύο αγάλματα τα οποία περιγράφονται κι όλας, ενώ πληροφορούμαστε και για τη θυσία της Ιφιγένειας, την οποία υπέδειξε ο μάντης Κάλχας. Μιας και αναφερθήκαμε σε θυσία στον ιερό αυτό χώρο, αξίζει να αναφέρουμε ότι σ’ αυτόν τον ναό θυσίασε και ο βασιλιά Αγησίλαος το 397 π.Χ., πριν ξεκινήσει για την Ασία.

εἶτα λιμὴν μέγας ὃν καλοῦσι Βαθὺν λιμένα: εἶθ᾽ ἡ Αὐλὶς πετρῶδες χωρίον καὶ κώμη Ταναγραίων: λιμὴν δ᾽ ἐστὶ πεντήκοντα πλοίοις, ὥστ᾽ εἰκὸς τὸν ναύσταθμον τῶν Ἑλλήνων ἐν τῷ μεγάλῳ ὑπάρξαι λιμένι. καὶ ὁ Εὔριπος δ᾽ ἐστὶ πλησίον ὁ Χαλκίδος, εἰς ὃν ἀπὸ Σουνίου στάδιοι ἑξακόσιοι ἑβδομήκοντα: ἔστι δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ γέφυρα δίπλεθρος, ὡς εἴρηκα: πύργος δ᾽ ἑκατέρωθεν ἐφέστηκεν ὁ μὲν ἐκ τῆς Χαλκίδος ὁ δ᾽ ἐκ τῆςΒοιωτίας: διῳκοδόμηται δ᾽ εἰς αὐτοὺς σῦριγξ. περὶ δὲ τῆς παλιρροίας τοῦ Εὐρίπου τοσοῦτον μόνον εἰπεῖν ἱκανόν, ὅτι ἑπτάκις μεταβάλλειν φασὶ καθ᾽ ἡμέραν ἑκάστην καὶ νύκτα: τὴν δ᾽ αἰτίαν ἐν ἄλλοις σκεπτέον.

Στράβων, Γεωγραφικά (9.2.8)

Εξ-ερευνήσεις

Εξερεύνηση στη Μαύρη Σπηλιά

by iopapami_admin

Ο νομός Ευρυτανίας διαθέτει πολλά μονοπάτια για πεζοπορίες, τα οποία ενώνουν σημαντικούς προορισμούς μεταξύ τους και σας ταξιδεύουν στη μαγευτική φύση. Σήμερα, θα πάρουμε μαζί το μονοπάτι που ξεκινά έξω από το χωριό Προυσός και θα μας οδηγήσει στη Μαύρη Σπηλιά! Το δίκτυο μονοπατιών του νομού έχει ακόμη πολλά να μας προσφέρει, αλλά ξεκινώντας από εδώ, θα πάρουμε μια μικρή γεύση.

Η λιμνούλα που σχηματίζει ο καταρράκτης μας προσκαλεί να βουτήξουμε!

Πλούσια βλάστηση, έλατα, τρεχούμενα νερά, ποταμάκια, καταρράκτες είναι μόνο ένα μέρος από τον παράδεισο που θα συναντήσουμε σε αυτήν την διαδρομή. Σας συστήνω αν βρεθείτε εκεί, να ακολουθήσετε τουλάχιστον ένα τέτοιο ορειβατικό μονοπάτι. Η εμπειρία θα σας μείνει αξέχαστη και οι εικόνες που θα δείτε είναι μοναδικές! Μπορείτε να πάρετε μια πρώτη εικόνα στο βίντεο που ακολουθεί.

Η διαδρομή που θα ακολουθήσουμε για τη Μαύρη Σπηλιά είναι εύκολη και μπορούν να την κάνουν ακόμη και παιδιά. Οπότε, αν έχετε οικογένεια, μην ανησυχείτε καθόλου! Πρόκειται για μία δραστηριότητα στη φύση που μπορείτε να απολαύσετε όλοι! Υπάρχουν κάποια σημεία με αυξημένη κλίση αλλά δεν υπάρχει καμία επικινδυνότητα.

Λίγο πριν φτάσουμε στη Μαύρη Σπηλιά.

Το μονοπάτι είναι καθαρό και προσεγμένο. Θα διακρίνετε την κόκκινη σήμανση σε κορμούς δέντρων και βράχια για να προχωρήσετε προς τη σωστή κατεύθυνση. Θα συναντήσετε ξύλινα γεφύρια, καταρράκτες, λιμνούλες, ενώ ακόμα και οι σχηματισμοί των βράχων θα τραβήξουν την προσοχή σας!

Η είσοδος της Μαύρης Σπηλιάς.

Η είσοδος της Μαύρης Σπηλιάς είναι χτισμένη με τέτοιον τρόπο που καμουφλάρεται μέσα στο φυσικό τοπίο. Διαθέτει ένα άνοιγμα για την είσοδο και μικρά ανοίγματα από τα οποία μπορούσαν να ελέγξουν αν έρχεται κάποιος και να αμυνθούν αναλόγως. Στο βίντεο που ακολουθεί θα ρίξουμε μια ματιά στο εσωτερικό του σπηλαίου!

Η Μαύρη Σπηλιά είχε χρησιμοποιηθεί ως καταφύγιο τόσο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας όσο και στην Κατοχή. Το σημείο στο οποίο βρίσκεται παραμένει κρυμμένο από την πλούσια βλάστηση και τα ψηλά βράχια του φαραγγιού. Χτίζοντας την είσοδο με αυτόν τον τρόπο, εναρμονίζεται απόλυτα με το τοπίο. Πρόκειται για μία πολύ καλή κρυψώνα και εξίσου καλό ορμητήριο.

Ένα ακόμη θετικό αυτής της τοποθεσίας είναι η εγγύτητα με την Ιερά Μονή Προυσού. Η Μονή Προυσού στα χρόνια της Επανάστασης συνέβαλε με πολλούς τρόπους στον Αγώνα. Σε αυτήν μάλιστα βρήκε καταφύγιο ο Γεώργιος Καραϊσκάκης όταν πάλευε να θεραπευτεί από μία ασθένεια που τον ταλαιπωρούσε. Ασφαλώς, θα μάθουμε περισσότερα για τη Μονή και την Παναγία Προυσιώτισσα σε ξεχωριστό άρθρο.

Ένας από τους καταρράκτες που θα συναντήσετε στη διαδρομή.

Αν θέλετε να μοιραστείτε μαζί μου υλικό από τις δικές σας εξερευνήσεις στη Μαύρη Σπηλιά ή κάποιες πληροφορίες για την ιστορία της, στείλτε μου το email σας στο: ioanna@myalchemies.com ή απευθείας στο messenger τηες σελίδας στο Facebook.

Εξ-ερευνήσεις Μυθικές Ιστορίες

Έρωτας, εκδίκηση και ένα κάστρο για τον ιππότη Λικάριο

by iopapami_admin

Με ρωτάτε συχνά πώς καταφέρνω και βρίσκω μέρη τα οποία είναι σχεδόν άγνωστα και ελάχιστα ή καθόλου προβεβλημένα. Η αλήθεια είναι ότι πηγαίνοντας προς έναν συγκεκριμένο προορισμό, είμαι πάντα έτοιμη να βγω από το δρόμο για να ακολουθήσω μια ταμπέλα που θα μου τραβήξει το ενδιαφέρον ή να φτάσω σε κάποιο σημείο που μου τράβηξε την προσοχή από μακριά. Έτσι συνέβη και με αυτό το κάστρο. Κάπου αλλού πήγαινα αλλά παρατήρησα τα ερείπια στην κορυφή ενός λόφου και φτάνοντας εκεί, ήρθα σε επαφή με την ιστορία του ιππότη Λικάριο.

Μπορεί να αναφερθεί κανείς σ’ αυτό το κάστρο είτε ως κάστρο του Λικάριο, είτε ως Καστέλλι, κάστρο των Φύλλων, λόγω της περιοχής στην οποία βρίσκεται, ενώ σε παλαιότερους χάρτες σημειώνεται και ως Tianto ή Lilanto, καθώς επόπτευε την κοιλάδα του ποταμού Λήλαντα. Η οικοδόμηση του κάστρου χρονολογείται κατά την περίοδο της Λατινοκαρτίας (1204-1470 μ.Χ.). Δεν έχουμε λεπτομέρειες για πιο ακριβείς ημερομηνίες. Το Μεσαιωνικό αυτό κάστρο γνώρισε τις ένδοξες μέρες του στα χέρια του ιππότη Λικάριο και έχει ταυτιστεί με την ιστορία του.

Στο εσωτερικό του κάστρου του ιππότη Λικάριο.

Η περιπετειώδης ζωή του ιππότη Λικάριο

Ο Λικάριο είχε ταπεινή καταγωγή. Ο πατέρας του ήταν από την Ιταλική πόλη Vicenza και η μητέρα του από την Κάρυστο. Ο ίδιος ήταν ένας απλός, φτωχός ιππότης που προσέφερε τις υπηρεσίες του στον ηγεμόνα της Κεντρικής Εύβοιας Guiberto Dalle Carceri. Προστατευόμενη της οικογένειας Carceri ήταν η νεαρή και όμορφη Φελίζα, την οποία ερωτεύτηκε και παντεύτηκε κρυφά ο Λικάριο.

Όταν έμαθαν γι’ αυτόν τον γάμο οι συγγενείς της Φελίζας αλλά και ο ίδιος ο ηγεμόνας, αντέδρασαν οργισμένα, προσβάλλοντας και ταπεινώνοντας τον Λικάριο, ο οποίος πικραμένος πλέον επέστρεψε στην Κάρυστο. Θεωρούνταν ανάρμοστο για εκείνη την εποχή να σμίξουν άνθρωποι από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα. Δεν ήταν αποδεκτό η ευγενής Φελίζα να παντρευτεί έναν ταπεινό ιππότη.

Καστέλλι

Ο Λικάριο εγκαταστάθηκε σε ένα βραχώδες φρούριο της Καρύστου, στις “Ανεμοπύλες”. Ήταν αποφασισμένος να πάρει εκδίκηση για τον τρόπο που του φέρθηκαν, για την ταπείνωση στην οποία τον υπέβαλαν. Στην αρχή, ο Λικάριος ξεσπούσε την οργή του σκορπίζοντας τον τρόμο με επιδρομές στη γύρω περιοχή, έχοντας στο πλευρό του μια ορδή πολεμιστών. Ωστόσο, η δίψα για εκδίκηση της οικογένειας Carceri δεν έβρισκε κορεσμό. Ουσιαστικά, οι επιδρομές αυτές ξεκίνησαν ως πλιάτσικο και πειρατεία, αναδεικνύοντας τον ιππότη σε τρομερό πειρατή της περιοχής.

Έτσι, ο Λικάριο έβαλε σε εφαρμογή ένα πιο μεγαλεπίβολο σχέδιο. Ήξερε ότι για να εκδικηθεί έπρεπε να έχει μεγάλη δύναμη, εξουσία και τίτλο. Ήρθε, λοιπόν, σε επαφή με τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο και του πρότεινε να υποτάξει όλη τη φεουδαρχική φραγκοκρατούμενη Εύβοια με αντάλλαγμα τις στρατιωτικές δυνάμεις που θα χρειαζόταν για το έργο αυτό. Έδωσε όρκο υποτέλειας στον αυτοκράτορα και έλαβε την ενίσχυση που ζήτησε.

Μετά από αυτή τη συμφωνία, ο Λικάριος εξαπέλυσε οδυνηρές επιδρομές σε όλη την Εύβοια, καταλαμβάνοντας το ένα κάστρο μετά το άλλο. Αποκορύφωμα της επιτυχίας του ήταν η κατάληψη του ισχυρού κάστρου της Καρύστου “Κάστελ-Ρόσσο”. Για το κατόρθωμα αυτό, ο αυτοκράτορας τίμησε τον ιππότη με τον τίτλο του Μεγαδούκα και του Μεγάλου Κοντόσταυλου. Επίσης, το 1280, παραχώρησε όλο το νησί ως φέουδο στον Λικάριο και του έδωσε ως σύζυγο μια πλούσια και με ευγενική καταγωγή Ελληνίδα.

Η εκδίκηση ολοκληρώθηκε όταν ο βαρόνος Guilberto Dalle Carceri οδηγήθηκε αιχμάλωτος στην αυλή του αυτοκράτορα. Ο Λικάριο έβλεπε τον άνθρωπο που κάποτε τον ταπείνωσε να δέχεται μία ταπεινωτική μοίρα για τον εαυτό του, σαν ένα παιχνίδι της μοίρας, σαν έναν τροχό που γυρνάει. Ο Dalle Carceri συνάντησε το θάνατο στην αυτοκρατορική αυλή, αφού πρώτα είδε τον φτωχό ιππότη που εκδίξε να απολαμβάνει την εύνοια και τις τιμές του ίδιου του αυτοκράτορα.

Μπορούμε να διακρίνουμε από το ύψος των τείχων ότι τα κτίσματα μέσα στο κάστρο ήταν διώροφα.

Η απόσυρση και το τέλος του Λικάριο

Έχοντας πάρει πλέον την εκδίκησή του και έχοντας χτίσει μια νέα ζωή για τον ίδιο και τη νέα του σύζυγο, ο Λικάριο επέστρεψε μετά από αυτό το συμβάν στην Εύβοια. Εγκαταστάθηκε στο κάστρο των Φύλλων, όπου βλέπουμε ότι απέμεινε από τη διώροφη κατοικία του στα αριστερά μας. Το “Καστέλλι” γνώρισε μία περίοδο ακμής τον 13ο αιώνα με τον ιππότη επικεφαλής. Το σημείο ήταν δυσπρόσιτο για τους εχθρούς και προσέφερε πλήρη εποπτεία στην Χαλκίδα, στην κοιλάδα του Λήλαντα και στη γύρω περιοχή.

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για την υπόλοιπη ζωή του ιππότη. Δεν γνωρίζουμε καν τι ακριβώς απέγινε η πρώτη του αγάπη. Σύμφωνα με κάποιες εκδοχές, πήγε μαζί του στο κάστρο της Καρύστου, όταν ο βαρόνος τον έδιωξε. Κατά ορισμένες άλλες εκδοχές, η οικογένεια Dalle Carceri τους χώρισε, καθώς η Φελίζα ήταν χήρα του Narzotto dalle Carceri. Επίσης, δεν γνωρίζουμε αν αγάπησε με τον ίδιο τρόπο τη σύζυγο που του έδωσε ο αυτοκράτορας ούτε αν απέκτησαν απογόνους.

κάστρο ιππότη

Εικάζεται ότι ο θάνατός του προήλθε από τη δηλητηρίαση μιας Χαλκιδέας ερωμένης του. Αν αυτό ισχύει, καθώς βεβαιότητα για τα αίτια του θανάτου του δεν έχουμε, μπορούμε να οδηγηθούμε σε άλλες εικασίες για τη ζωή του ιππότη. Όπως για παράδειγμα για τη σχέση που είχε με τη δεύτερη σύζυγο, για τυχόν έκλυτο βίο κτλ. Κάποιοι εικάζουν ότι τον δηλητηρίασαν Ενετοί εχθροί, καθώς είναι βέβαιο ότι είχε πολλούς εχθρούς.

Για ορισμένους, ο Λικάριο θεωρούνταν ένας πειρατής τυχοδιώκτης ενώ για άλλους θεωρείται απελευθερωτής από την Λατινοκρατία και ιππότης με σπουδαίο έργο. Ίσως να μη μάθουμε ποτέ ποια ήταν η τύχη του Λικάριο αλλά το κάστρο στο λόφο των Φύλλων που στέκει αγέρωχο μέσα στους αιώνες, θα μας θυμίζει έναν αμφιλεγόμενο ιππότη, με σημαντικό έργο και ταραχώδη βίο.

Στη σκάλα που οδηγεί στα τείχη της βόρειας πλευράς.

Η παρακμή του Καστέλλι

Το 1304 η Χαλκίδα περιήλθε στους Ενετούς και το λιμάνι της αποτέλεσε σημαντικό ορμητήριο του βενετσιάνικου στόλου και σπουδαίο ναυτικό λιμάνι. Το 1365 οι Βενετοί αγόρασαν την Κάρυστο από τους Φράγκους. Λίγα χρόνια αργότερα, δύο σημαντικοί θάνατοι στην Εύβοια άλλαξαν την τύχη του νησιού. Το 1383 δολοφονήθηκε ο Nicolò II dalle Carceri που κατείχε τα 2/3 της Εύβοιας ενώ το 1390 πέθανε και ο τελευταίος φεουδάρχης, George III Chisi. Έτσι, οι Βενετοί επέβαλαν τη νόμιμη κυριαρχία τους στο νησί.

Οι Τούρκοι πραγματοποίησαν πολλές απόπειρες κατάληψης της Εύβοιας, ήδη από τον 14ο αιώνα. Ακολούθησαν λεηλασίες και στα τέλη του 1446, η κατάσταση έγινε ακόμα πιο κρίσιμη με τις ισχυρές δυνάμεις του Μουράτ Β’ να εξαπλώνονται. Παράλληλα, χτυπάει η πανούκλα αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό, τους μισθοφόρους και αφήνοντας τους Βενετούς χωρίς έσοδα.

Ισχυροί σεισμοί γύρω στο 1450 έπληξαν τα τείχη της Χαλκίδας και φτάνουμε στο 1470, όπου η Χαλκίδα βλέπει 60-70.000 Τούρκους να καταφθάνουν στο Νότιο Ευβοϊκό με στόλο 300 πλοίων. Στις 18 Ιουνίου έφθασε ισχυρό τουρκικό στράτευμα με επικεφαλής τον ίδιο το Μωάμεθ τον Πορθητή. Οι υπερασπιστές της Χαλκίδας, αν και μειονεκτούσαν αριθμητικά, απέρριψαν τους όρους παράδοσης του Μωάμεθ.

Εκείνη την περίοδο, η Χαλκίδα γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες σφαγές στην ιστορία της. Ενώ η πόλη βρισκόταν σε πολιορκία, το τουρκικό ιππικό επιδόθηκε σε λεηλασίες και σφαγές σε πολλές περιοχές της Εύβοιας. Η αντίσταση των Χαλκιδέων κάμφθηκε και με την άλωση της Χαλκίδας, οι Τούρκοι κατέλαβαν με ευκολία το υπόλοιπο νησί. Τότε, κατέστρεψαν τις δύο πλευρές του κάστρου των Φύλλων ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά. Πράγματι, πέτυχαν το σκοπό τους και έκτοτε το κάστρο αυτό ερήμωσε.

Η εκπληκτική θέα στη Χαλκίδα και την κοιλάδα του Λήλαντα ποταμού από το Καστέλλι.

Στο εσωτερικό σώζονται ακόμα οι λιθόκτιστες σκάλες που οδηγούν πάνω στο τείχος της βόρειας πλευράς. Το αρχοντικό που έκανε κύρια οικία του ο Λικάριο είναι το πρώτο που αντικρύζει ο επισκέπτης. Από τα ερείπια μπορούμε να δούμε ότι ήταν αρκετά ευρύχωρο και διώροφο. Τα ψηλά τείχη που έχουν διασωθεί, ψιθυρίζουν τα κατορθώματα αλλά και τα μυστικά των ιπποτών που πέρασαν από εδώ.

Τι περιμένετε για να πάτε να το επισκεφθείτε;

Εξ-ερευνήσεις

Το κάστρο Peles, βγαλμένο από τα παραμύθια

by iopapami_admin

Ένα από τα αξιοθέατα που αξίζει να επισκεφθείτε στη Ρουμανία είναι το κάστρο Peles (Peleş στα ρουμάνικα) στη Sinaia. Σας συστήνω να πάτε από το Βουκουρέστι ως εκεί με το τρένο, καθώς η διαδρομή μέσα από τα δάση της Ρουμανίας θα σας μείνει αξέχαστη. Περνώντας τρεις μέρες στην πρωτεύουσα και τέσσερις στην επαρχία, μπορώ να πω ότι θα ξαναπήγαινα στη Ρουμανία μόνο και μόνο για να γυρίσω τις εξοχές της. Το Βουκουρέστι δεν με εντυπωσίασε καθόλου, πέρα από το παλάτι του Τσαουσέσκου, ή αλλιώς, το παλάτι του λαού, του οποίου την ιστορία θα αναλύσουμε σε επόμενο άρθρο.

Άποψη του κάστρου Peleș.

Πάρτε, λοιπόν, το τρένο και κάντε μία στάση στη Sinaia. Μετά από περπάτημα δέκα περίπου λεπτών, φτάνουμε σε ένα πανέμορφο κάστρο, με προσεγμένους κήπους και είμαστε έτοιμοι για την ξενάγηση στο εσωτερικό του. Για να μην ταλαιπωρηθείτε περιμένοντας για το εισιτήριό σας, μπορείτε να το κλείσετε από πριν μέσα από αυτό το link.

Η ιστορία του κάστρου Peles

Το κάστρο Peles χτίστηκε από τον πρώτο βασιλιά της Ρουμανίας, Κάρολο I του Hohenzollern – Sigmaringen, μεταξύ 1873 και 1914. Από το 1883, έτος των εγκαινίων του, χρησιμοποιήθηκε ως θερινή κατοικία της βασιλικής οικογένειας μέχρι το 1947.

Μεταξύ 1890 και 1914, υπό την επίβλεψη του Τσέχου αρχιτέκτονα Karel Liman, που θεωρείται ο κύριος αρχιτέκτονας, το κάστρο μεταμορφώθηκε και μεγεθύνθηκε.Η διακόσμηση που κυριαρχεί είναι στο στυλ της γερμανικής νεοαναγεννησιακής τεχνοτροπίας με δύο εξαιρέσεις, το νεο-οθωμανικό και το νεο-ροκοκό στυλ, που παρατηρείται στις αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1890-1914. Το εσωτερικό του κάστρου είναι εξίσου εντυπωσιακό με το εξωτερικό.

Στο εσωτερικό του κάστρου.

Ο βασιλιάς Κάρολος Ι ήταν άπληστος συλλέκτης όπλων. Η συλλογή του αριθμούσε πάνω από 4.500 αντικείμενα. Περισσότερα από 400 ευρωπαϊκά και ανατολίτικα κομμάτια που χρονολογούνται από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα εκτίθενται στο οπλοστάσιο του Peles. Το πιο ιδιαίτερο κομμάτι αυτής της συλλογής είναι ένας ιππότης και η πανοπλία του αλόγου του που ζυγίζουν πάνω από 100 κιλά έκαστο.

Μέρος της συλλογής των όπλων του βασιλιά.

Υπάρχουν πολλά ακόμα αντικείμενα που θα σας εντυπωσιάσουν στο κάστρο, όπως ιρακινά χαλιά, βιβλικές σκηνές από αλάβαστρο και ανεκτίμητης αξίας ασημικά που βρίσκονται στην τραπεζαρία. Στο Επίτιμο διάδρομο βλέπουμε, επίσης, ελβετικά και γερμανικά τοπία, φτιαγμένα από ένθετο ξύλο, για να θυμίζουν στον βασιλιά την πατρίδα του.

Τα έπιπλα στο Δωμάτιο Μουσικής είναι σκαλισμένα από ξύλο τικ, δώρο στον βασιλιά Κάρολο Ι από τον Μαχαραγιά της Kapurtala στην Ινδία, ενώ χειροποίητα μεταξωτά κεντήματα κοσμούν την οροφή και τους τοίχους του τουρκικού σαλονιού. Ο βασιλιάς αγαπούσε την τέχνη, η οποία αποτελούσε και ένα από τα αγαπημένα του θέματα συζήτησης στο τραπέζι, μαζί με την ιστορία. Πολιτική και θρησκεία αποτελούσαν απαγορευμένα θέματα συζήτησης εν ώρα φαγητού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η Βασιλική Βιβλιοθήκη. Διαθέτει 30,000 βιβλία ενώ υπάρχει μια μυστική μονόδρομη πόρτα που οδηγεί στη σουίτα του βασιλιά! Εξαιρετικής αισθητικής και τέχνης είναι το Δωμάτιο Πορτραίτων, το Χρυσό Δωμάτιο της πριγκίπισσας Marie και το θέατρο 60 θέσεων. Εντυπωσιακή είναι επίσης η μαυριτανική τραπεζαρία, γεμάτη με ορειχάλκινα φωτιστικά και τοίχους με μαργαριτάρι.

Ο μόνος τρόπος για να δείτε το εσωτερικό του κάστρου είναι η 40λεπτη ξενάγηση που προσφέρεται. Πραγματικά αξίζει τον κόπο γιατί θα γνωρίσετε την ιστορία της βασιλικής οικογένειας, το πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι εκείνων των χρόνων στη Ρουμανία. Ασφαλώς, όπως ήδη περιγράψαμε, θα δείτε μοναδικά αντικείμενα τέχνης, συλλεκτικά κομμάτια και τεχνοτροπίες διαφορετικών εποχών σε αρχιτεκτονική και διακόσμηση.

Όσοι το έχετε ήδη επισκεφθεί, θα χαρώ να μου στείλετε τα σχόλια και τις αγαπημένες σας αναμνήσεις από εκεί, στο ioanna@myalchemies.com ή με ένα μήνυμα στη σελίδα μας στο Facebook. Καλές εξ-ερευνήσεις!

Εξ-ερευνήσεις Μυθικές Ιστορίες

Η παλιά Μονή Φιλοσόφου με το Κρυφό Σχολειό

by iopapami_admin

Ένας από τους πιο γνωστούς προορισμούς της Αρκαδίας είναι η Μονή Φιλοσόφου, στο φαράγγι του Λούσιου. Δεν υπήρχε περίπτωση να πάω εκεί και να μην σας φέρω μοναδικές εικόνες που δίνουν άλλο χρώμα στην ιστορία. Αισθάνθηκα δέος που μπήκα σε ένα Βυζαντινό εκκλησάκι του 10ου αιώνα, για το οποίο τόσο ο μοναχός της Νέας Μονής Φιλοσόφου όσο και οι υπόλοιποι περιπατητές με προειδοποίησαν να μην μπω και να το θαυμάσω μόνο απ’ έξω.

Η είσοδος από το δρόμο για τη Νέα Μονή Φιλοσόφου. Μετά τη Νέα Μονή υπάρχει μονοπάτι που οδηγεί στην Παλιά Μονή και απαιτείται λίγο περπάτημα σε μια εύκολη διαδρομή.

Δεν προτρέπω σε καμία περίπτωση κάποιον να παρακούσει τις οδηγίες. Με δική μου ευθύνη μπήκα σε αυτόν τον χώρο, γνωρίζοντας ότι είναι αρκετά επικίνδυνο. Ωστόσο, για μένα άξιζε τον κόπο και θα σας μεταφέρω όσες περισσότερες εικόνες και βίντεο μπορώ για να νιώσετε σαν να το επισκεφθήκατε κι εσείς μαζί μου.

Η ίδρυσης της Παλιάς Μονής Φιλοσόφου

Η ίδρυση της Παλιάς Μονής Φιλοσόφου χρονολογείται στα 936. Ίσως σας κάνει εντύπωση η ονομασία της: Φιλοσόφου, καθώς δεν υπάρχει κανένας άγιος φιλόσοφος. Ιδρυτής της Μονής ήταν ο Ιωάννης Λαμπαρδόπουλος, ο οποίος καταγόταν από τη Δημητσάνα και ήταν αρχιγραμματέας του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά. Λόγω της υψηλής του μόρφωσης, του έδωσαν το προσωνύμιο “φιλόσοφος“, το οποίο μεταφέρθηκε και στη Μονή. Λέγεται μάλιστα, ότι ο ίδιος παραιτήθηκε από το αξίωμά του και μόνασε εκεί.

Από μακριά δεν μπορείς να ξεχωρίσεις ότι υπάρχουν κτίσματα μέσα στα βράχια.

Η Μονή αυτή, ανέπτυξε έντονη πνευματική και εκπαιδευτική δράση. Μάλιστα, διέθετε σπουδαία βιβλιοθήκη με χειρόγραφα του 12ου αιώνα, μερικά από τα οποία βρίσκονται πλέον στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αθήνας. Η Παλιά και η Νέα Μονή Φιλοσόφου στο πέρασμα των αιώνων, εκπαίδευσαν συνολικά 7 Πατριάρχες, 70 Μητροπολίτες και 3.500 λόγιους.

Φωτογραφίες από το εσωτερικό του Καθολικού της Παλαιάς Μονής Φιλοσόφου.

Αγιογραφίες του 10ου αιώνα.

Η Σχολή που λειτουργούσε στο μικρό καθολικό, μέσα στο κοίλωμα του βράχου, καλλιεργούσε τα γράμματα και λειτουργούσε ως κρυφό σχολειό. Λέγεται μάλιστα, ότι στο κρυφό σχολειό αυτής της Μονής ακούστηκε για πρώτη φορά το γνωστό σε όλους μας πλέον: «φεγγαράκι µου λαµπρό φέγγε µου να περπατώ…». Τα χρόνια της Τουρκοκρατίας δεν κατάφεραν να κάμψουν τη δράση της Μονής, η οποία μάλιστα άκμασε τον 17ο αιώνα.

Η επιγραφή που θα συναντήσετε στο μονοπάτι από την Νέα προς την Παλιά Μονή.

Το “Κρυφό Σχολειό” ως θεσμός που αμφισβητείται

Στο βιβλίο του Δάσκαλου Νικόλαου Π. Γεωργακόπουλου (Βάχλια Γορτυνίας) «Η παιδεία στην Αρκαδία επί τουρκοκρατίας», διαβάζουμε: “«Κρυφά Σχολειά» ονομάζει ο λαός μας κάθε χώρο όπου ασκήθηκε εκεί στοιχειωδώς η ιερή υπόθεση της παιδείας. Μπορούσε μια τέτοια διδασκαλία να γίνεται φανερά; Δεν έπρεπε να παίρνονται κάποιες προφυλάξεις; Ολόκληρη η πολιτική δραστηριότητα των υποδούλων δεν εκφράζονταν ,συγκαλυμμένα, μέσα από τη θρησκευτική τους ελευθερία; Η ψυχρή ιστορική έρευνα μπορεί να αμφισβήτησε ένα θρύλο. Δεν μπορεί όμως, να τον αποβάλει από την ψυχή μας.”.

Σε άλλο σημείο του ίδιου βιβλίου: “Αναπόφευκτη θεωρεί τη λειτουργία ανεπίσημης σχολής στη μονή ο ιστορικός Τ. Γριτσόπουλος κατά τη διάρκεια της αλβανικής λαίλαπας, όταν έκλεισε η σχολή της Δημητσάνας.” και “Γραπτή μαρτυρία ότι η μονή Φιλοσόφου λειτούργησε ως «κρυφό σχολειό» δεν υπάρχει. Ο Ευθ. Καστόρχης, μόνο, αναφέρει ότι ανευρέθησαν παμπάλαια διδακτικά χειρόγραφα άνευ προμετωπίδος και χρονολογίας.”.

Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε αν δείτε το εσωτερικό της Παλιάς Μονής, στο οποίο όπως είπαμε, δεν συστήνεται η είσοδος και ο επισκέπτης μπαίνει με δική του ευθύνη.

Ίσως τα μοναστικά κέντρα να λειτούργησαν και ως εκπαιδευτικά κέντρα λόγω έλλειψης δασκάλων και η συνείδηση του λαού να έπλασε έναν θρύλο για τα κρυφά σχολειά. Ίσως και να λειτούργησαν κάποια με αυτό το καθεστώς, για τα οποία δεν έχουμε ακόμα στα χέρια μας γραπτές αποδείξεις. Ποιος μπορεί να πει με βεβαιότητα αν αυτό ήταν πραγματικότητα ή μύθος;

Μπορεί να σας ενδιαφέρει να διαβάσετε και αυτό το άρθρο: Το Κρυφό Σχολειό δίπλα από τη λίμνη Δόξα.

Η νέα Μονή Φιλοσόφου, 1961 μ.Χ.

Όπως ήδη αναφέραμε, η παλιά Μονή Φιλοσόφου γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη κατά τον 17ο αιώνα. Δημιουργήθηκε, λοιπόν, η ανάγκη για πιο εύκολη πρόσβαση σε αυτήν. Έτσι, περί το 1961, κατά τα πρώτα χρόνια της Ενετοκρατίας, οι μοναχοί της Παλιάς Μονής ίδρυσαν το νέο μοναστήρι σε πιο προσιτό σημείο, με ευκολότερη πρόσβαση σε πόσιμο νερό.

Αγιογραφίες στον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Νέα Μονή Φιλοσόφου.

Η αγιογράφηση του ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στην οποία άλλωστε είναι αφιερωμένη η Μονή Φιλοσόφου, πραγματοποιήθηκε το 1693. Οι τοιχογραφίες αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα της Κρητικής Σχολής, ενώ ο Βίκτωρ ο Κρητικός, ένας από τους μεγάλους αγιογράφους της εποχής συνέβαλε σημαντικά σε όλη την αγιογράφηση.

Στο εσωτερικό του ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Τα έξοδα για την αγιογράφηση του ναού τα ανέλαβε ο Μαυραηδής-πασάς Φαρμάκης. Πρόκειται για έναν Στεμνιτσιώτη γενίτσαρο, ο οποίος έμαθε για την πραγματική καταγωγή και πίστη του τον καιρό που ανέλαβε πασάς στην περιοχή. Μάλιστα, υπάρχει και τοιχογραφία του στο εσωτερικό του ναού. Μετά τη συνδρομή του στο μοναστήρι, τα ίχνη του χάνονται και δεν γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο για τη ζωή του.

Μερικές από τις εξέχουσες προσωπικότητες του ελληνικού γένους φοίτησαν στη Σχολή αυτής της Μονής, όπως ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε’ και ο Επίσκοπος Παλαιών Πατρών Γερμανός. Η μακραίωνη πορεία της Μονής πέρασε από πολλές διακυμάνσεις. Υπήρξαν περίοδοι ακμής, με πνευματική και οικονομική ανάπτυξη αλλά και περίοδοι παρακμής.

Σημαντική ημερομηνία για τη Μονή αποτελεί το έτος 1834. Οι δημογέροντες της Δημητσάνας Κουντούρης, Τζαννής, Αντωνόπουλος και Καρβέλης έκαναν µια ύστατη προσπάθεια για την λειτουργία τόσο της σχολής όσο και της ίδιας της Μονής. Ωστόσο, με απόφαση της Αντιβασιλείας, η Μονή έκλεισε και η περιουσία της εκποιήθηκε.

Το 1992 η Μονή άρχισε να ανακαινίζεται και να συντηρείται με την επίβλεψη του Υπουργείου Πολιτισμού. Έτσι, ο ναός επαναλειτούργησε στις 2 Ιουλίου του 1994 και έκτοτε, καθιερώθηκε ο ετήσιος εορτασμός αυτήν την ημέρα.

Εξ-ερευνήσεις Μυθικές Ιστορίες

Αρχαία Φενεός: στα ερείπια μιας λαμπρής πόλης

by iopapami_admin

Σε μία από τις εξερευνήσεις μου στην ορεινή Κορινθία, αναζήτησα τα ερείπια μιας πάλαι ποτέ λαμπρής πόλης. Η Αρχαία Φενεός δεν είναι ένας γνωστός προορισμός για το ευρύ κοινό. Η πρόσβαση σε αυτήν δε, είναι λιγάκι δύσκολη ή πιο σωστά, μπορεί να μπερδευτείτε στην πορεία.

Υπάρχει χωριό που λέγεται Αρχαία Φενεός, στο οποίο βρίσκεται και το Αρχαιολογικό Μουσείο Φενεού. Πριν λίγο καιρό που το επισκέφθηκα, ήταν “προσωρινά κλειστό”. Οπότε, αν ακολουθείτε τη σήμανση στους δρόμους για την Αρχαία Φενεό, θα βρεθείτε σε αυτό το χωριό και όχι στην πραγματικά Αρχαία Φενεό! Πηγαίνοντας πρώτη φορά, όμως, δεν το γνώριζα αυτό, οπότε φτάνοντας στο κλειστό Μουσείο, ρώτησα τους ντόπιους για το πώς θα βρω την τοποθεσία που ψάχνω.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μία πολύ διακριτική σήμανση στον επαρχιακό δρόμο. Φεύγω, λοιπόν, από το χωριό και φτάνοντας στο σημείο που μου υπέδειξαν, ακολούθησα έναν χωματόδρομο που περνούσε μέσα από χωράφια.Η πορεία με οδήγησε σε ένα λοφάκι όπου ο δρόμος διακλαδώνεται. Μη γνωρίζοντας ποια κατεύθυνση να πάρω, άφησα εκεί το αυτοκίνητο και επέλεξα να πάω προς τα δεξιά.

Στον Αρχαιολογικό Χώρο της Αρχαίας Φενεού.

Η αρχική επιλογή ήταν σωστή, καθώς μετά από δύο λεπτά περπάτημα, είδα μπροστά μου τα ερείπια αυτής της πόλης και μία παρατημένη επιγραφή: Αρχαιολογικός Χώρος. Ωστόσο, δεν υπήρχε πουθενά καμία περίφραξη, ούτε στον αρχαιολογικό χώρο αλλά ούτε και στα γύρω χωράφια. Κάπως έτσι ξεκίνησε η περιπέτειά μου!

Την ώρα που τραβούσα βίντεο και φωτογραφίες, είδα ένα αδέσποτο σκυλί να πετάγεται και ξαφνικά άρχισαν να τρέχουν προς το μέρος μου τέσσερα ακόμα σκυλιά! Περιττό να σας πω το πόσο φοβήθηκα!

Πώς σώθηκα από αυτήν την κατάσταση; Θαύμα θα το αποκαλέσω. Όταν τα σκυλιά με πλησίασαν αρκετά, ένα από αυτά μπήκε μπροστά από τα άλλα και σταμάτησε την επικείμενη επίθεση. Είναι πραγματικά πολύ περίεργο, καθώς ήταν η δεύτερη φορά που σώθηκα από μπουλούκι σκύλων με αυτόν τον τρόπο! Είναι βέβαιο ότι δεν θα ξαναπάω εκεί και δεν σας το συστήνω. Ωστόσο, αξίζει να δείτε το ολίγων δευτερολέπτων βίντεο για το οποίο πέρασα τέτοια δοκιμασία!

Αρχαία Φενεός: από το χτες μέχρι το σήμερα

Σήμερα, η Φενεός ανήκει στο νομό Κορινθίας, μάλιστα βρίσκεται πολύ κοντά στη λίμνη Δόξα και τη Μονή του Αγίου Γεωργίου με το Κρυφό Σχολειό. Ωστόσο, κάποτε ήταν μία από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες πόλεις-κράτη της αρχαίας Αρκαδίας. Σε αυτό συνέβαλε καταλυτικά η τοποθεσία, καθώς την περιοχή διέσχιζαν δύο ποτάμια, ο Όλβιος και ο Δόξας. Η πεδιάδα, λοιπόν, ήταν εύφορη και αυτό την καθιστούσε ιδανική για την ανάπτυξη και την άνθιση οργανωμένων κοινωνιών.

αρχαιολογικός χώρος Ο πρώτος οικισμός στην περιοχή του Φενεού δημιουργήθηκε από τους Πελασγούς, ενώ το 1900 π.Χ. κατοικήθηκε από Αρκάδες. Ουσιαστικά όμως, ανάμεσα στο μύθο και την πραγματική ιστορία, ως Αρκάδες αναφέρεται το γένος του Λυκάωνα, ο οποίος ήταν γιος του Πελασγού, του πρώτου ανθρώπου που αναδύθηκε απ’ τη γη και της νύμφης Κυλλήνης.

Γύρω στο 1500, ιδρύθηκε από τον Φενεό το Μυκηναϊκό κέντρο της πόλης. Στην ευρύτερη περιοχή, όπως διασώζεται από αρχαίους συγγραφείς αλλά και όπως μαρτυρούν οι ανασκαφές, υπήρχαν αρκετοί ναοί. Ένας ναός της Ελευσίνιας Δήμητρας, ναός της Κιδαρίας Δήμητρας, του Ασκληπιού και του Φενεάτη Ερμή. Επίσης, στην Φενεό βρίσκονταν οι τάφοι του Ιφικλή, αδερφού του Ηρακλή και του Μυρτίλου.

Μυθολογικά στοιχεία για την Αρχαία Φενεό

Αναφέραμε ότι στην Φενεό υπήρχε ναός της Ελευσίνιας Δήμητρας. Ασφαλώς και αυτό δεν είναι τυχαίο και θα βρούμε την εξήγηση σε έναν μύθο! Η πεδιάδα του Φενεού είχε καταβόθρες από τις οποίες στραγγίζουν τα νερά των ποταμών όταν υπερχείλιζαν. Λέγεται μάλιστα, ότι οι καταβόθρες αυτές ήταν έργο του Ηρακλή. Τα νερά που “εξαφανίζονταν”, αναδύονταν αρκετά πιο μακριά, στις πηγές του Λάδωνα.

Σύμφωνα με έναν μύθο, λοιπόν, σε αυτές τις καταβόθρες υπήρχε είσοδος για τον Άδη. Λέγεται ότι από εκεί κατέβηκε η Δήμητρα, όταν έψαχνε την κόρη της Περσεφόνη. Ένας άλλος μύθος που συνδέεται με την περιοχή, αναφέρεται στον Ηρακλή και τον Απόλλωνα.

Όταν ο Ηρακλής ζήτησε χρησμό από τους Δελφούς, η Πυθία αρνήθηκε να του τον δώσει. Τότε, ο Ηρακλής έκλεψε τον τρίποδα και τον έφερε στην Φενεό με σκοπό να ιδρύσει άλλο μαντείο. Ωστόσο, όταν έφτασε εκεί, τον περίμενε ο Απόλλων για να πάρει πίσω τον τρίποδα. Ο Δίας, βλέποντας ότι τα αδέρφια ήταν έτοιμα για μεγάλο τσακωμό, έριξε ανάμεσά τους έναν κεραυνό. Έτσι, ο Απόλλων πήρε τον τρίποδα και τον επέστρεψε και ο Ηρακλής πήρε το χρησμό που αναζητούσε.

αρχαία Φενεός, Ηρακλής και Απόλλων

Newer Posts

Older Posts